Nhật Bản cho thấy vì sao hợp tác toàn cầu là chìa khóa để mở rộng quy mô hydro
Ngày 14 tháng 01 năm 2026
Việc thực hiện các cam kết phát thải ròng bằng không trên toàn cầu đòi hỏi những hệ thống năng lượng có khả năng khử carbon ở các lĩnh vực mà các giải pháp hiện tại vẫn chưa đáp ứng được. Trong bối cảnh đó, hydro và các dẫn xuất như e-methane, amoniac xanh hay vật liệu thép phát thải thấp đang nổi lên như những trụ cột then chốt của quá trình chuyển dịch năng lượng.
Tuy nhiên, tốc độ mở rộng quy mô hydro trên toàn cầu vẫn còn thiếu đồng đều. Theo Báo cáo Tổng quan Hydro Toàn cầu 2025 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), chi phí đầu vào cao, áp lực lạm phát và khoảng cách kéo dài giữa cung và cầu đã khiến nhiều quyết định đầu tư cuối cùng bị trì hoãn. Nếu những rào cản này không được giải quyết bằng các hành động phối hợp mang tính hệ thống, hydro có nguy cơ chỉ dừng lại ở tiềm năng, thay vì trở thành động lực khử carbon trên quy mô lớn.
Nhật Bản tại thời điểm bản lề của chiến lược hydro
Nhật Bản đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Với mật độ cao các ngành công nghiệp khó giảm phát thải và sự phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, quốc gia này chịu áp lực song song về an ninh năng lượng và mục tiêu trung hòa carbon. Trong bối cảnh đó, hydro không chỉ là một giải pháp năng lượng, mà còn là con đường chiến lược mang tính công nghiệp và địa chính trị.
Dù vậy, quá trình triển khai không tránh khỏi thách thức. Hạ tầng hydro vẫn chưa hoàn chỉnh trên toàn chuỗi giá trị từ sản xuất, vận chuyển đến tiêu thụ. Hydro xanh và các dẫn xuất vẫn có chi phí cao, trong khi các hợp đồng bao tiêu dài hạn – yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho nhà đầu tư – chưa hình thành ở quy mô đủ lớn.
Các chính sách quan trọng như Chiến lược Hydro Cơ bản cập nhật năm 2023 và Luật Thúc đẩy Xã hội Hydro ban hành năm 2024 đã tạo khung định hướng rõ ràng. Tuy nhiên, để đạt đến độ chín thương mại, Nhật Bản vẫn cần huy động mạnh mẽ hơn nguồn vốn tư nhân và tăng cường hợp tác quốc tế.
Huy động chính sách, vốn và quan hệ đối tác
Một trong những bước tiến quan trọng là sự hình thành các cấu trúc hỗ trợ mang tính hệ thống. Hiệp hội Hydro Nhật Bản, với hơn 525 doanh nghiệp và chính quyền địa phương tham gia, đã trở thành nền tảng kết nối các bên liên quan trong các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, giao thông, tài chính và công nghệ.
Năm 2024, việc ra mắt Quỹ Hydro Nhật Bản (Japan Hydrogen Fund – JHF) đánh dấu bước chuyển từ định hướng chính sách sang triển khai đầu tư cụ thể. Quỹ được thành lập với sự hợp tác giữa Hiệp hội Hydro Nhật Bản, Advantage Partners và Sumitomo Mitsui DS Asset Management, nhằm thu hút dòng vốn trong và ngoài nước vào các dự án và công nghệ then chốt của nền kinh tế hydro.
JHF hoạt động dựa trên ba trụ cột chính: hiểu biết sâu về công nghệ và nhu cầu công nghiệp; phát triển quan hệ đối tác và nguồn vốn toàn cầu; cùng năng lực triển khai đầu tư và tạo giá trị dài hạn. Nhờ đó, quỹ không chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp vốn mà còn là cơ chế điều phối, giúp tăng tốc hình thành một hệ sinh thái hydro hoàn chỉnh.
Từ trình diễn công nghệ đến triển khai thị trường
Các sáng kiến hydro của Nhật Bản đang dần vượt qua giai đoạn trình diễn ban đầu để tiến tới triển khai có ý nghĩa thương mại. Với khung chính sách và nền tảng đầu tư đã được thiết lập, các lộ trình mở rộng quy mô đang trở nên rõ ràng hơn. JHF đã bắt đầu rót vốn vào một số dự án hạ tầng và công nghệ, góp phần đưa các giải pháp tiến gần hơn đến thương mại hóa.
Song song với đó, việc tăng cường kết nối trong hệ sinh thái đã cải thiện khả năng nhận diện nhu cầu, ghép nối công nghệ và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các quyết định đầu tư cuối cùng. Sự tham gia của các tập đoàn quốc tế như TotalEnergies với tư cách đối tác góp vốn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Nhật Bản như một thị trường chiến lược cho hydro giai đoạn đầu.
Bài học từ cách tiếp cận của Nhật Bản
Kinh nghiệm bước đầu của Nhật Bản cho thấy thị trường hydro không thể được xây dựng từ các dự án đơn lẻ. Hydro là một hệ thống tích hợp, trong đó sản xuất, logistics và sử dụng cuối phải cùng phát triển. Khi chính sách, dòng vốn, mức độ sẵn sàng công nghệ và nhu cầu thị trường được liên kết, con đường tiến tới quy mô thương mại trở nên khả thi hơn nhiều.
Việc củng cố các cam kết bao tiêu dài hạn vẫn là yếu tố then chốt. Đầu tư phía cung sẽ không đủ nếu thiếu tín hiệu nhu cầu bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực như hàng không, hàng hải, năng lượng và thép. Các cơ chế chính sách như hợp đồng chênh lệch và đấu thầu khử carbon dài hạn có thể giúp thu hẹp khoảng cách chi phí trong giai đoạn đầu.
Cách tiếp cận của Nhật Bản cho thấy sự kết hợp giữa tham vọng công và nguồn vốn tư nhân có cấu trúc chặt chẽ có thể tạo ra động lực lan tỏa. Thông qua việc tích hợp chính sách, công nghiệp và hợp tác toàn cầu, Nhật Bản đang đóng góp một mô hình tham khảo quan trọng cho các quốc gia khác trên con đường hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không.
