Năng lượng bước vào kỷ nguyên "tự tạo": Rủi ro địa chính trị và vai trò then chốt của hydro
Ngày 1 tháng 9 năm 2026
Annie Nguyễn
Những biến động địa chính trị gần đây, đặc biệt là cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz, đã làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu, đặc biệt là dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) . Sự kiện này đã thay đổi cách nhìn nhận về hydro, không chỉ là một giải pháp khử carbon mà còn là một lựa chọn chiến lược quan trọng để tăng cường an ninh năng lượng và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Rủi ro địa chính trị và chi phí của hydro
Theo báo cáo mới của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu hydro toàn cầu đã vượt quá 100 triệu tấn vào năm 2025, trong khi sản xuất hydro phát thải thấp chỉ tăng 20% lên gần 1 triệu tấn . Các rào cản như chi phí cao, nhu cầu không chắc chắn và thiếu cơ sở hạ tầng tiếp tục làm chậm quá trình phát triển . Một báo cáo của DNV dự báo sản lượng hydro vào năm 2050 sẽ thấp hơn 35% so với dự báo năm 2022, trong đó hydro sạch giảm mạnh hơn tới 45%.
Một nghiên cứu đăng trên Nature Reviews Clean Technology đã phân tích ba kịch bản địa chính trị và tác động của chúng đến ngành công nghiệp hydro . Kịch bản "Chuyển đổi nhiên liệu" (hiện là mặc định ở châu Âu) phụ thuộc vào quan hệ thương mại ổn định và có nguy cơ dẫn đến đầu tư sai lầm vào cơ sở hạ tầng không còn phù hợp. Kịch bản "Di dời công nghiệp" sẽ chuyển dịch sản xuất sang các nước có năng lượng tái tạo giá rẻ (thường là các nước thu nhập thấp và trung bình), tạo cơ hội phát triển nhưng cũng đòi hỏi các nước này phải có năng lực hấp thụ. Kịch bản thứ ba, "Sản xuất phân tán", là một giải pháp trung gian, sản xuất hydro tại chỗ và chế biến thành các sản phẩm trung gian (như amoniac hoặc sắt khử trực tiếp) để vận chuyển đến các trung tâm công nghiệp hiện tại, phân tán giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro.
Hydro trong chiến lược năng lượng và an ninh
Tại Nhật Bản, một nước phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, hydro đang trở thành trọng tâm trong chiến lược an ninh và tăng trưởng. Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu sử dụng 3 triệu tấn hydro vào năm 2030 và 20 triệu tấn vào năm 2050, nhấn mạnh vào nhập khẩu và công nghệ lưu trữ tiên tiến do hạn chế về năng lượng tái tạo trong nước.
Tháng 5 năm 2026, Hiệp hội Xúc tiến Chuỗi Giá trị Hydro Nhật Bản (JH2A) đã trình Thủ tướng Takaichi bản kiến nghị chính sách nhằm thúc đẩy hydro như một trụ cột trong chiến lược tăng trưởng . JH2A đang thúc đẩy hai sáng kiến chính. Thứ nhất là "Sáng kiến Động mạch chủ Hydro", kế hoạch xây dựng khoảng 30 trạm hydro quy mô lớn trong thập kỷ tới và triển khai 1.500 xe tải pin nhiên liệu (FCV) trên các tuyến đường huyết mạch, hướng tới tiêu thụ 7.500 tấn hydro/năm . Thứ hai là "Tuyên bố Thu mua 1% Hydro", với mục tiêu 62 công ty thành viên chuyển đổi 1% nhu cầu vận chuyển, nhiên liệu và nguyên liệu sang hydro.
Tương lai: Từ "nhập khẩu" sang "tự tạo"
Các sự kiện địa chính trị đang thay đổi cách tiếp cận toàn cầu đối với hydro, chuyển từ một giải pháp khí hậu lý tưởng sang một công cụ chiến lược thiết yếu. Trong kỷ nguyên "tự tạo" năng lượng, hydro đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng một hệ thống năng lượng bền vững và an ninh, với chuỗi cung ứng linh hoạt và ít phụ thuộc hơn vào các khu vực địa chính trị không ổn định.
