Mùa mưa cải thiện chất lượng không khí tại TP.HCM nhưng thách thức ô nhiễm vẫn còn đó
Annie Nguyễn — 27/06/2026
do Đại học Metropolitan Osaka thực hiện.
Sau những tháng nắng nóng và bụi mịn kéo dài, chất lượng không khí tại Thành phố Hồ Chí Minh đang có những tín hiệu tích cực khi mùa mưa đến. Theo dữ liệu từ nền tảng giám sát chất lượng không khí toàn cầu IQAir, trong nửa đầu tháng 6/2026, chất lượng không khí tại TP.HCM chủ yếu ở mức "Tốt" đến "Trung bình", chỉ số AQI dao động trong khoảng 30-70, hiếm khi xảy ra tình trạng ô nhiễm kéo dài như cuối mùa khô. Chỉ vào sáng sớm hoặc tối muộn, AQI mới tăng cục bộ lên khoảng 70-90 do lưu lượng giao thông cao kết hợp với điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng sự cải thiện này chủ yếu đến từ điều kiện thời tiết, trong khi thách thức kiểm soát khí thải để đạt được không khí sạch bền vững vẫn còn rất lớn. Bà Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng, nhận định lượng mưa trong hai tuần qua phân bố không đều, mỗi trận mưa thường chỉ bao phủ khoảng một nửa diện tích thành phố. Tại những khu vực có mưa, bụi và chất ô nhiễm bị cuốn trôi, không khí trở nên sạch hơn. Ngược lại, ở những nơi ít hoặc không có mưa, đặc biệt là vào buổi sáng khi trời nắng và khô, bụi và khí thải vẫn tích tụ, không cải thiện đáng kể.
Trước thực trạng ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng do mật độ giao thông cao và hoạt động công nghiệp gia tăng, Ủy ban Nhân dân TP.HCM đã ban hành kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu giảm dần nồng độ bụi mịn PM2.5 hàng năm, duy trì tỷ lệ ngày có chất lượng không khí trung bình trở lên ở mức 75-80%, và đảm bảo 95% dân số được tiếp cận thông tin chất lượng không khí qua nền tảng số.
Một trong những bước đi đột phá là mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông của thành phố đáp ứng tiêu chuẩn khí thải quốc gia, đồng thời tất cả phương tiện giao thông công cộng chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường. Giao thông hiện là một trong những nguồn phát thải lớn nhất của thành phố. TP.HCM cũng đặt mục tiêu kiểm soát chặt chẽ 100% nguồn phát thải lớn từ các ngành công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm cao như xi măng, nhiệt điện, luyện thép và lò hơi.
Các giải pháp đồng bộ đang được triển khai. Trong lĩnh vực giao thông, thành phố sẽ nghiên cứu áp dụng "khu vực phát thải thấp" (LEZ), nhằm hạn chế phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải vào một số khu vực. Các chính sách khuyến khích người dân chuyển sang xe năng lượng sạch như xe điện và xe hybrid cũng được đẩy mạnh. Giao thông công cộng được xác định là "xương sống" của chiến lược giảm phát thải.
Bên cạnh ô nhiễm không khí, rác thải cũng là bài toán nan giải. Theo kết quả kiểm tra của Ban Quản lý Khu xử lý chất thải thành phố, trong tháng 3/2026, TP.HCM ghi nhận 74 điểm ô nhiễm tồn đọng rác tại các phường, xã. Trong đó có 59 điểm đã được thu gom xử lý nhưng tái phát sinh, 3 điểm mới phát sinh và 12 điểm chưa được xử lý. Một số khu vực có nhiều điểm ô nhiễm tồn đọng rác cần được xử lý triệt để như phường Tân Hưng (6 điểm), An Khánh (5 điểm), Tân Mỹ (4 điểm), Tân Thuận (4 điểm).
Ngày 5/6 vừa qua, lần đầu tiên một lượng lớn lục bình và rác thải biển bất ngờ dạt vào bãi biển Hồ Tràm (thuộc TP.HCM) với chiều dài khoảng 8 km. Trước đó, ngày 4/6, một lượng lớn lục bình và rác cũng đã tràn vào bãi biển Bãi Trước (phường Vũng Tàu). Người dân địa phương cho biết đây là lần đầu tiên lục bình dạt vào bãi biển Hồ Tràm với số lượng lớn như vậy.
Các chuyên gia dự báo mùa mưa sẽ còn tiếp tục. Nếu có những đợt mưa liên tục kéo dài 3-4 ngày, chất lượng không khí tại TP.HCM sẽ tiếp tục được cải thiện. Tuy nhiên, để đạt được không khí sạch bền vững, thành phố cần những giải pháp căn cơ và sự chung tay của cả cộng đồng.
