IEA: Khủng hoảng Trung Đông tái định hình dòng vốn đầu tư năng lượng toàn cầu
Annie Nguyễn – Ngày 2 tháng 6 năm 2026
Theo báo cáo Triển vọng Đầu tư Năng lượng Thế giới mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đang làm thay đổi nhận thức về rủi ro và thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, đặc biệt tại châu Á và Trung Đông – những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz.
IEA dự báo tổng đầu tư năng lượng toàn cầu năm 2026 đạt 3.400 tỷ USD, tăng nhẹ so với năm trước. Trong đó, khoảng 2.200 tỷ USD dành cho lưới điện, lưu trữ, nhiên liệu phát thải thấp, hạt nhân, năng lượng tái tạo, hiệu suất và điện khí hóa; 1.200 tỷ USD đầu tư vào dầu, khí tự nhiên và than.
Đáng chú ý, đầu tư vào dầu mỏ dự kiến giảm năm thứ ba liên tiếp do bất ổn về thời gian kéo dài của cú sốc giá, thời gian dự án kéo dài và thắt chặt thị trường giàn khoan ngoài khơi. Ngược lại, đầu tư khí tự nhiên dự kiến đạt mức cao nhất trong một thập kỷ nhờ làn sóng dự án LNG xuất khẩu mới. Các nước nhập khẩu nhiên liệu ngày càng quan tâm đến nguồn năng lượng trong nước như tái tạo, hạt nhân và trong một số trường hợp là than.
Tăng trưởng đầu tư hàng năm vào năng lượng tái tạo đã chậm lại sau nhiều năm mở rộng nhanh, nhưng tái tạo và hạt nhân vẫn chiếm hơn 70% tổng đầu tư phát điện toàn cầu.
Trong một diễn biến liên quan, IEA cũng công bố cập nhật của Triển vọng Xe điện Toàn cầu 2026: doanh số xe điện toàn cầu dự kiến đạt 23 triệu chiếc trong năm nay, chiếm gần 30% tổng số ô tô bán ra. Năm 2025, doanh số xe điện tăng 20% lên hơn 20 triệu chiếc, chiếm 25% thị phần. Dù quý I/2026 giảm 8% so với cùng kỳ do thay đổi chính sách tại Trung Quốc và Mỹ, tăng trưởng vẫn mạnh ở nhiều thị trường khác. Đến năm 2035, đội xe điện toàn cầu (không kể xe hai, ba bánh) có thể đạt 510 triệu chiếc, tăng từ gần 80 triệu hiện nay.
Bên cạnh đó, lưu trữ pin đang mở rộng nhanh chóng nhờ chi phí giảm và nhu cầu linh hoạt, đặc biệt tại Australia và Saudi Arabia, hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo biến đổi. Các dự án pin quy mô tiện ích thường chỉ mất hai năm để phát triển và vận hành, mang lại lợi thế quan trọng. Thủy điện – nguồn phát điện lớn thứ ba toàn cầu, tạo ra điện tương đương điện mặt trời và gió cộng lại – thường bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về năng lượng, nhưng đóng vai trò quan trọng.
IEA cũng đang tăng cường đối thoại với các nhà lãnh đạo toàn cầu. Giám đốc điều hành Fatih Birol đã tiếp Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tại trụ sở IEA ở Paris, tham dự cuộc họp G7 Tài chính, và gặp lãnh đạo IMF, Ngân hàng Thế giới, WTO để phối hợp ứng phó với tác động của chiến tranh tại Trung Đông.
