IEA: Điều kiện cần để mở khóa giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của hydrogen
Ngày 13/2/2026
Theo IEA, nhu cầu toàn cầu về hydrogen đã đạt khoảng 100 triệu tấn vào năm 2024, chủ yếu phục vụ lọc dầu, sản xuất hóa chất và ngành thép, và tăng gần 2 % so với năm 2023. Phần lớn hydrogen hiện nay được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch không có biện pháp xử lý khí thải. Trong khi đó, hydrogen “phát thải thấp” từ điện phân nước bằng nguồn tái tạo, từ bioenergy, hoặc từ nhiên liệu hóa thạch kết hợp với thu giữ và lưu trữ carbon vẫn còn rất nhỏ nhưng đang thu hút nhiều sự quan tâm do tiềm năng giảm khí nhà kính và đa dạng hóa nguồn cung.
-
Giai đoạn đầu những năm 2020 chứng kiến cam kết lớn từ chính phủ và các thông báo dự án hydrogen phát thải thấp, tạo kỳ vọng rất cao. Ví dụ, các mục tiêu công suất điện phân đặt ra giai đoạn trước là 190 GW vào năm 2030, trong khi thực tế đến cuối năm 2022 mới chỉ có chưa đến 0,7 GW hoạt động.
-
Đến năm 2025, sản xuất hydrogen phát thải thấp ước đạt gần 1 Mt, tăng so với khoảng 0,5 Mt năm 2020, và dự kiến vượt 4 Mt vào năm 2030 dựa trên các dự án đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID) hoặc đang xây dựng. Điều này sẽ giúp hydrogen phát thải thấp chiếm khoảng 4 % sản lượng hydrogen toàn cầu vào năm 2030, tăng đáng kể so với dưới 1 % hiện nay.
-
Tuy nhiên, một rào cản chính là thiếu nhu cầu ràng buộc và ổn định. Mặc dù một số hợp đồng mua hydrogen đã ký kết, nhưng chỉ một phần nhỏ là hợp đồng cam kết ràng buộc lâu dài giữa nhà sản xuất và người mua, khiến nhiều dự án chưa thể tiến tới quyết định đầu tư.
Để thúc đẩy tăng trưởng hydrogen trong giai đoạn tới, IEA nêu ra một số biện pháp chính sách quan trọng:
-
Tập trung vào nhu cầu hiện hữu của hydrogen trong các ngành như lọc dầu và hóa chất, vốn đã có các hợp đồng chắc chắn.
-
Khám phá các cơ hội thúc đẩy nhu cầu mới thông qua mua sắm công hoặc tạo các thị trường dẫn dắt (lead markets).
-
Đưa hợp đồng mua hydrogen ràng buộc vào điều kiện hưởng hỗ trợ chính sách cho sản xuất hydrogen phát thải thấp.
-
Hỗ trợ việc hình thành các trung tâm hydrogen (hydrogen hubs) để phối hợp ứng dụng, tích hợp nhu cầu và chia sẻ rủi ro.
-
Cải thiện chứng nhận truy xuất nguồn gốc để phân biệt hydrogen phát thải thấp theo dõi suốt chuỗi giá trị.
Dù các chính sách đầu tiên thời kỳ này gặp khó khăn và chậm trễ, việc xây dựng khung chính sách rõ ràng và linh hoạt, cùng với sự thích ứng nhanh chóng theo diễn biến thị trường, là điều thiết yếu để đảm bảo hydrogen có thể đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu năng lượng và khí hậu của nhiều nước.
