Hydrogen xanh phải tuân theo nhiệt động lực học — và mô hình kinh doanh cũng vậy
Ngày 29 tháng 1 năm 2026
Trong bài phân tích đăng trên H2 View, tác giả nhấn mạnh một nguyên lý cơ bản của hydrogen xanh: không chỉ công nghệ sản xuất phải tuân theo các nguyên tắc nhiệt động lực học, mà các mô hình kinh doanh hydrogen cũng phải phản ánh thực tế chi phí năng lượng, hiệu suất và giá trị kinh tế thực tế trên thị trường.
Bài viết lập luận rằng hydrogen xanh được coi là “nhiên liệu của tương lai” nhưng về bản chất, quy trình sản xuất hydrogen cần đầu vào năng lượng lớn — thường là điện tái tạo — và điều này không thể né tránh được. Hiệu suất tổng thể từ điện → hydrogen → sử dụng cuối cùng luôn bị giới hạn bởi các quy luật nhiệt động lực học, và điều này ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí sản phẩm cuối cùng và hệ số hiệu quả của toàn chuỗi.
Tác giả chỉ ra rằng nhiều dự án hydrogen hiện nay dựa quá nhiều vào trợ giá, ưu đãi chính sách hoặc kỳ vọng về giá carbon tăng, mà chưa đủ chú trọng tới tối ưu hóa hiệu suất công nghệ và giá trị thương mại bền vững. Do vậy, những mô hình kinh doanh xây dựng trên giả định lạc quan về tương lai thị trường có thể không bền vững nếu chi phí sản xuất thực tế vẫn ở mức cao.
Bài viết nhấn mạnh ba điểm trọng yếu:
1. Hiệu suất và chi phí năng lượng là yếu tố quyết định:
Hydrogen xanh đòi hỏi điện năng lớn và hiệu quả của quá trình điện phân ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí hoá đơn năng lượng. Việc kết nối điện phân với nguồn điện tái tạo giá rẻ và linh hoạt là yếu tố sống còn cho tính khả thi kinh tế. Đây là một thực tế không thể “không tuân theo”.
2. Các mô hình kinh doanh phải phản ánh rủi ro và biến động thị trường năng lượng:
Thay vì dựa vào các kỳ vọng giá carbon hay trợ cấp tạm thời, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch kinh doanh dựa trên giá năng lượng thực tế, hợp đồng offtake dài hạn, và các công cụ tài chính bảo vệ giá. Đây là cách để giảm bộ phận chi phí không xác định và tạo sự chắc chắn cho nhà đầu tư.
3. Giá trị thị trường nằm ở giải pháp cuối cùng, không chỉ ở hydrogen:
Hydrogen xanh là một nguồn năng lượng trung gian hữu ích, nhưng giá trị thương mại thường đến từ sản phẩm cuối cùng — như nhiên liệu tổng hợp (e-fuel), ammonia xanh, hoặc ứng dụng công nghiệp cao cấp. Mô hình kinh doanh cần nhìn xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị để xác định các nguồn doanh thu khả thi.
Tóm lại, bài viết cảnh báo rằng mô hình thương mại hóa hydrogen không thể xây dựng trên kỳ vọng hoặc trợ giá tạm thời, mà phải dựa trên các nguyên lý kỹ thuật và các yếu tố thị trường thực tế. Doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần kết hợp chiến lược để tạo ra các mô hình kinh doanh bền vững, gắn với thị trường thực, hiệu quả công nghệ và cơ chế tài chính vững chắc.
