Hydrogen: Hàng Hóa Hay Hạ Tầng? Góc Nhìn Từ Elizabeth Li

Hydrogen: Hàng Hóa Hay Hạ Tầng? Góc Nhìn Từ Elizabeth Li
16/02/2026

Trong một bài viết gần đây trên LinkedIn, bà Elizabeth Li, nhà sáng lập Sunrise Holding Group, cho rằng phần lớn các cuộc tranh luận về hydrogen đang xuất phát từ một giả định sai lầm: coi hydrogen như một hàng hóa thị trường hoàn chỉnh, thay vì một cấu phần hạ tầng đang trong giai đoạn hình thành.

Theo bà Li, hydrogen thường bị đánh giá dựa trên các tiêu chí của thị trường hàng hóa — giá theo kilogram, tối ưu hiệu suất, lợi nhuận ngắn hạn. Tuy nhiên, khi một ngành còn ở giai đoạn sơ khai, vai trò của nó không phải là “thắng” trong cạnh tranh giá, mà là hấp thụ rủi ro hệ thống và tạo dư địa linh hoạt cho lưới điện và chuỗi cung ứng năng lượng.

Hydrogen như một tài sản phòng vệ

Bà Li lập luận rằng trước khi trở thành một thị trường hoàn chỉnh, hydrogen hoạt động như một dạng hạ tầng chiến lược. Trong giai đoạn này, giá trị của nó không nằm ở điểm bán cuối cùng, mà ở khả năng:

• Giảm tình trạng cắt giảm công suất năng lượng tái tạo (curtailment)

• Ổn định lưới điện trong điều kiện biến động

• Tạo “khoảng đệm” cho các hệ thống năng lượng chịu áp lực chuyển đổi

Nếu đánh giá bằng logic hàng hóa, nhiều dự án hydrogen có vẻ “không hiệu quả” về mặt kinh tế. Nhưng nếu nhìn như một tài sản hạ tầng phòng vệ, chúng lại có ý nghĩa trong quản trị rủi ro hệ thống.

Sự khác biệt giữa thị trường và hạ tầng

Thị trường thưởng cho hiệu suất cận biên và tối ưu chi phí. Hạ tầng tồn tại để xử lý những tình huống mà thị trường không tự giải quyết được — như mất cân bằng cung cầu, rủi ro gián đoạn, hoặc nhu cầu dự phòng chiến lược.

Đó là lý do nhiều dự án hydrogen dù chưa đạt điểm hòa vốn vẫn tiếp tục được triển khai. Theo quan điểm này, nhà hoạch định chính sách không nhầm lẫn về kinh tế học; họ đang giải quyết các rủi ro cấp hệ thống chứ không đơn thuần bán phân tử H₂.

Khi nào hydrogen trở thành hàng hóa?

Bài viết đặt ra một câu hỏi cốt lõi: không phải liệu hydrogen có thể cạnh tranh về giá ngay hôm nay hay không, mà là liệu hệ thống năng lượng có thể mở rộng quy mô mà không có một cấu phần hạ tầng mà thị trường tự do sẽ không chủ động xây dựng.

Chỉ khi hydrogen vận hành trong một hệ thống ổn định, với tín hiệu nhu cầu và giá rõ ràng, nó mới thực sự được đánh giá như một hàng hóa. Trước thời điểm đó, việc áp dụng logic thị trường thuần túy có thể dẫn đến méo mó trong đánh giá và hoạch định chính sách.

Quan điểm của Elizabeth Li phản ánh một cách tiếp cận ngày càng phổ biến trong ngành: hydrogen không chỉ là sản phẩm năng lượng, mà còn là công cụ quản trị rủi ro trong quá trình chuyển đổi hệ thống năng lượng toàn cầu.