Hydrogen: Đòn bẩy mới cho tái cấu trúc công nghiệp toàn cầu

Ngày 14/2/2026

Hydrogen không còn là một khái niệm năng lượng của tương lai xa. Trong bối cảnh áp lực giảm phát thải gia tăng, yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng và duy trì năng lực cạnh tranh công nghiệp, hydrogen đang dần trở thành một công cụ chiến lược trong quá trình chuyển đổi kinh tế carbon thấp.

Trong nhiều thập kỷ, hydrogen chủ yếu được sử dụng trong các ngành lọc dầu và sản xuất phân bón. Tuy nhiên, làn sóng phát triển hydrogen xanh và hydrogen carbon thấp đang mở rộng vai trò của loại năng lượng này sang các lĩnh vực khó điện khí hóa, nơi các giải pháp dựa hoàn toàn vào điện tái tạo chưa đủ khả thi về mặt kỹ thuật hoặc chi phí.

Khử carbon các ngành phát thải cao

Các ngành thép, xi măng, hóa chất và lọc hóa dầu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu. Điểm chung của các ngành này là yêu cầu nhiệt độ cao và quy trình hóa học phức tạp, vốn phụ thuộc nhiều vào than đá và khí tự nhiên.

Hydrogen xanh, được sản xuất thông qua điện phân nước sử dụng điện tái tạo, có thể thay thế than trong quá trình hoàn nguyên quặng sắt hoặc thay thế khí tự nhiên trong sản xuất ammonia và methanol. Hydrogen carbon thấp, được sản xuất từ khí tự nhiên kết hợp công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), cũng được xem là giải pháp chuyển tiếp quan trọng.

Việc tích hợp hydrogen vào quy trình sản xuất có thể giúp giảm đáng kể cường độ phát thải mà không làm suy giảm sản lượng công nghiệp. Tuy nhiên, thách thức nằm ở chi phí đầu tư ban đầu cao, nhu cầu hạ tầng lưu trữ và vận chuyển chuyên biệt, cũng như sự cần thiết của các cơ chế hỗ trợ chính sách dài hạn.

An ninh năng lượng và chiến lược quốc gia

Hydrogen ngày càng được các chính phủ coi là trụ cột của chiến lược an ninh năng lượng. Đối với các quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, phát triển hydrogen trong nước giúp đa dạng hóa nguồn cung và giảm rủi ro địa chính trị.

Ấn Độ đặt mục tiêu sản xuất 5 triệu tấn hydrogen xanh mỗi năm vào năm 2030. Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nền kinh tế khác cũng đã công bố chiến lược hydrogen quốc gia, bao gồm hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế và cơ chế đấu giá hợp đồng mua bán dài hạn.

Ngoài mục tiêu khí hậu, hydrogen còn được xem là công cụ củng cố năng lực công nghiệp nội địa, tạo việc làm trong các lĩnh vực sản xuất thiết bị điện phân, hạ tầng lưu trữ, vận tải và dịch vụ kỹ thuật.

Lưu trữ năng lượng và ổn định hệ thống điện

Một trong những lợi thế chiến lược của hydrogen là khả năng lưu trữ năng lượng dài hạn. Khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời gia tăng, hệ thống điện đối mặt với biến động nguồn cung do tính không liên tục của năng lượng tái tạo.

Hydrogen có thể được sản xuất khi nguồn điện dư thừa, lưu trữ trong thời gian dài và tái chuyển đổi thành điện năng hoặc nhiên liệu khi cần thiết. Điều này góp phần cân bằng lưới điện và nâng cao độ tin cậy của hệ thống năng lượng quốc gia.

Nguyên liệu công nghiệp và chuỗi giá trị mới

Ngoài vai trò là nhiên liệu, hydrogen là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất ammonia, methanol và nhiên liệu tổng hợp. Việc chuyển đổi sang hydrogen xanh cho phép hình thành các sản phẩm như ammonia xanh và nhiên liệu hàng không bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Sự phát triển của hydrogen cũng đang thúc đẩy hình thành các cụm công nghiệp mới, nơi sản xuất điện tái tạo, điện phân, lưu trữ và tiêu thụ hydrogen được tích hợp trong cùng một hệ sinh thái. Các khoản đầu tư vào sản xuất electrolyzer, hệ thống nén và vận chuyển bằng đường ống hoặc tàu chuyên dụng đang gia tăng nhanh chóng.

Cơ hội và thách thức song hành

Dù tiềm năng lớn, hydrogen vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Chi phí sản xuất hydrogen xanh hiện cao hơn đáng kể so với hydrogen xám truyền thống. Sự thiếu đồng bộ về tiêu chuẩn chứng nhận carbon, cơ sở hạ tầng xuyên biên giới và cơ chế tài chính dài hạn có thể làm chậm tiến trình thương mại hóa.

Trong thập kỷ tới, thành công của hydrogen sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa chính sách công, đầu tư tư nhân và đổi mới công nghệ. Nếu được triển khai hiệu quả, hydrogen có thể trở thành đòn bẩy quan trọng trong quá trình tái cấu trúc công nghiệp toàn cầu, đồng thời mở ra các chuỗi giá trị mới trong nền kinh tế năng lượng sạch.