Tương Lai Của Hydrogen Có Thể Là Mô Hình Phi Tập Trung Thay Vì Tập Trung
16/04/2026
Biên tập: Annie Nguyễn
Một hướng đi mới cho ngành hydrogen đang thu hút sự chú ý tại châu Âu khi nhiều chuyên gia bắt đầu đặt câu hỏi liệu tương lai của hydrogen nên dựa vào hạ tầng tập trung quy mô lớn hay các hệ thống phi tập trung, đặt gần nơi tiêu thụ hơn.
Chuyên gia công nghệ người Hà Lan Harry Assink gần đây đã nhấn mạnh dự án AMMONEX tại Rotterdam, tập trung vào công nghệ cracking ammonia tại điểm sử dụng. Dự án hướng tới việc chuyển đổi ammonia (NH₃) thành hydrogen ngay tại nơi tiêu thụ thay vì vận chuyển trực tiếp hydrogen thông qua mạng lưới hạ tầng chuyên dụng quy mô lớn.
Cách tiếp cận này giải quyết một trong những rào cản lớn nhất của hydrogen hiện nay: bài toán logistics. Do ammonia dễ lưu trữ và vận chuyển hơn hydrogen khí, việc vận chuyển ammonia trước rồi chuyển hóa thành hydrogen tại chỗ có thể là phương án khả thi hơn cho giai đoạn đầu phát triển thị trường hydrogen.
Theo Harry Assink, các hệ thống ammonia-to-hydrogen phi tập trung có thể mang lại mô hình phát triển bền vững và khả thi hơn về thương mại so với nhiều dự án hydrogen hiện nay vốn phụ thuộc lớn vào trợ cấp công và quy hoạch hạ tầng tập trung.
Ông lưu ý rằng tại châu Âu, một số cơ chế hỗ trợ hydrogen hiện đang tương đương mức trợ cấp lên tới 8–9 euro/kg, đặt ra câu hỏi về tính bền vững dài hạn của nhiều mô hình hydrogen quy mô lớn.
Thay vì xây dựng các hệ sinh thái hydrogen khổng lồ theo hướng “top-down”, các dự án như AMMONEX cho thấy mô hình sản xuất hydrogen phân tán, theo module nhỏ, có thể giúp thị trường phát triển tự nhiên hơn. Những tổ hợp cracking ammonia quy mô nhỏ đặt gần khu công nghiệp hoặc trung tâm nhu cầu có thể giảm đáng kể chi phí hạ tầng và tăng tính linh hoạt khi triển khai.
Về mặt kỹ thuật, công nghệ cracking ammonia không mới. Tuy nhiên, việc tích hợp công nghệ này vào các hệ thống năng lượng phi tập trung đang được xem là một nhân tố thúc đẩy quan trọng cho hydrogen—đặc biệt tại các thị trường mới nổi, nơi hạ tầng pipeline và lưu trữ hydrogen chuyên dụng còn hạn chế.
Các chuyên gia cho rằng mô hình này đặc biệt phù hợp với những thị trường hydrogen đang phát triển từng bước như Việt Nam, nơi nhu cầu hydrogen nhiều khả năng sẽ tăng trưởng dần dần thay vì bùng nổ ngay ở quy mô gigawatt.
Khi ngành hydrogen bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, câu hỏi trọng tâm có thể không còn là sản xuất hydrogen nhiều đến đâu, mà là mô hình hạ tầng nào đủ bền vững, linh hoạt và hiệu quả để thương mại hóa lâu dài.
