Điểm nghẽn chính sách hydrogen EU và Đức: Nguy cơ tụt hậu và làn sóng chỉ trích từ ngành công nghiệp

Ngày: 31 tháng 7, 2026

Ban Thư ký VAHC

Bối cảnh: Tham vọng lớn, thực tế chậm trễ

Liên minh Châu Âu và đặc biệt là Đức đang đối mặt với một thực tế phũ phàng: các mục tiêu hydrogen đầy tham vọng đang bị đe dọa bởi các điểm nghẽn chính sách nghiêm trọng. Dù công nghệ đã sẵn sàng và các cam kết chính trị đã được đưa ra, thị trường hydrogen vẫn chưa thể cất cánh, và ngành công nghiệp đang ngày càng bày tỏ sự bất mãn.

Sự chậm trễ không chỉ ảnh hưởng đến mục tiêu khí hậu mà còn đe dọa năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Châu Âu. Nếu không có sự rõ ràng và ổn định về chính sách, các nhà đầu tư sẽ chuyển vốn sang các thị trường khác, và Châu Âu có nguy cơ bỏ lỡ vị thế dẫn đầu trong công nghệ hydrogen.

Điểm nghẽn cấp EU: Sự chậm trễ và thiếu đồng bộ trong thực thi

1. Vỡ mộng về mục tiêu do thiếu sự thống nhất

Trung tâm của chiến lược hydrogen EU là Chỉ thị Năng lượng Tái tạo III (RED III), với các mục tiêu ràng buộc: 42% hydrogen sử dụng trong công nghiệp phải là năng lượng tái tạo vào năm 2030, tăng lên 60% vào năm 2035. Tuy nhiên, chỉ hơn một năm sau hạn chót tháng 5/2025 để chuyển đổi RED III thành luật quốc gia, mới chỉ gần một nửa số quốc gia thành viên hoàn thành nghĩa vụ này . Sự chậm trễ này không chỉ là vấn đề hành chính, mà đã tạo ra một "bức tranh chắp vá" về các quy tắc, mức phạt và tham vọng, làm phân mảnh thị trường chung của EU.

Việc thiếu đồng bộ trong thực thi đã dẫn đến sự khác biệt lớn về mức độ nghiêm khắc của các quy định giữa các quốc gia thành viên . Điều này tạo ra sân chơi không công bằng, nơi các công ty ở Đức phải đối mặt với thực tế hoàn toàn khác so với các đối thủ ở Ba Lan hay Hy Lạp.

2. Cuộc chiến về mức phạt và sức hấp dẫn đầu tư

Các hiệp hội ngành công nghiệp đã lên tiếng chỉ trích gay gắt vì sự thiếu đồng bộ này. Hội đồng Hydrogen (Hydrogen Council) cảnh báo rằng "các mức phạt ở hầu hết các quốc gia thành viên là quá thấp" và nhấn mạnh rằng "việc thực thi hiệu quả đòi hỏi mức phạt trên 10-12 EUR/kg" . Ví dụ, mức phạt đề xuất của Ba Lan chỉ 1,4 EUR/kg được mô tả là một minh chứng rõ ràng nhất cho một hình phạt sẽ không thúc đẩy sự thay đổi.

Sự khác biệt này tạo ra sân chơi không công bằng, nơi các công ty ở Đức phải đối mặt với một thực tế hoàn toàn khác so với các đối thủ ở Ba Lan. Điều này làm méo mó thị trường chung và cản trở các quyết định đầu tư dài hạn.

3. Tranh cãi về quy tắc RFNBO và tác động đến đầu tư

Một điểm nghẽn khác là cuộc tranh luận về các quy tắc cho Nhiên liệu Tái tạo có Nguồn gốc Phi sinh học (RFNBO). Các quy định nghiêm ngặt về "tính thời gian" và "tính bổ sung" đã làm gia tăng chi phí tuân thủ cho các nhà phát triển dự án. Ủy ban Châu Âu đã thừa nhận rằng "việc tăng tốc sản xuất hydrogen còn rất xa so với kỳ vọng" và đang xem xét nới lỏng các quy tắc này .

Tám nhà sản xuất máy điện phân Châu Âu đã viết thư chung kêu gọi linh hoạt hơn, cho rằng các quy định nghiêm ngặt đang làm đình trệ dự án và khiến nhà máy của họ bị bỏ trống. Tuy nhiên, các bên khác như Air Products và Tổ chức Hydrogen Xanh (GH2) đã cảnh báo việc thay đổi quy tắc sẽ "làm mất ổn định thị trường" và "đóng băng đầu tư".

4. Ngân hàng Hydrogen EU và bài toán phân bổ nguồn lực

Ngay cả cơ chế hỗ trợ tài chính cũng gặp vấn đề. Các hiệp hội hydrogen quốc gia kêu gọi Ủy ban mở rộng cơ chế tái phân bổ để sử dụng hết nguồn vốn và ngăn chặn tình trạng phân bổ dưới mức trong các vòng đấu giá tương lai.

Điểm nghẽn riêng của Đức: Giữa tham vọng và hiện thực khắc nghiệt

1. Mục tiêu công suất và thực tế thê thảm

Đức đặt mục tiêu đạt 10 GW công suất điện phân vào năm 2030. Tuy nhiên, một báo cáo của Viện Kinh tế Năng lượng (EWI) cho thấy một bức tranh ảm đạm: chỉ 181 MW đang hoạt động và thêm 1.271 MW đã có quyết định đầu tư cuối cùng (FID) hoặc đang xây dựng . Con số này có nghĩa là chỉ khoảng một phần tám mục tiêu 10 GW đã được đảm bảo. Hội đồng Hydrogen Quốc gia Đức đã cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp khẩn cấp, Đức có thể mất vị thế dẫn đầu quốc tế về hydrogen .

2. Khủng hoảng niềm tin tài chính: Rủi ro cho người nộp thuế

Viện Nghiên cứu Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA) đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về rủi ro tài chính. Họ ước tính rằng nếu nhu cầu hydrogen thấp hơn dự kiến, người nộp thuế Đức có thể phải gánh chịu thêm 45 tỷ EUR chi phí công, bao gồm 34,7 tỷ EUR liên quan đến chi phí đường ống . Con số này tương đương khoảng 1.000 EUR cho mỗi người nộp thuế. Mạng lưới hydrogen cốt lõi, được cho là có giá 19,8 tỷ EUR, có thể có tổng chi phí gần 50 tỷ EUR sau khi bao gồm tài chính và bảo trì, trong khi chỉ 4% mạng lưới được lên kế hoạch đã hoàn thành .

3. Cuộc tranh luận về 'Hydrogen Xanh lam' và sự xói mòn mục tiêu khí hậu

Để đối phó với tình trạng thiếu hydrogen xanh, Đạo luật Thúc đẩy Hydrogen của Đức đã chỉ định hydrogen xanh lam (sản xuất từ khí tự nhiên với thu giữ carbon) là vì "lợi ích công cộng tối cao". IEEFA chỉ trích động thái này, cho rằng "sự chuyển hướng sang hydrogen xanh lam sẽ thêm một mạng lưới đường ống CO₂ đắt đỏ và tái thiết lập sự phụ thuộc của Đức vào thị trường khí đốt toàn cầu đầy biến động" .

Sự phẫn nộ của ngành công nghiệp: Tiếng nói từ Thyssenkrupp và các hiệp hội

1. CEO Thyssenkrupp lên nắm quyền Hydrogen Europe

Trong bối cảnh bất mãn gia tăng, Miguel López, CEO của Thyssenkrupp, đã được bầu làm Chủ tịch Hội đồng quản trị của Hydrogen Europe vào cuối tháng 7/2026. Sự kiện này đánh dấu sự liên kết mạnh mẽ hơn giữa tổ chức vận động hàng đầu này với các ưu tiên về năng lực cạnh tranh công nghiệp. López, người đã từng chỉ trích gay gắt và tham gia thành lập Liên minh Khả năng phục hồi Châu Âu về Hydrogen và Dẫn xuất Sạch, kêu gọi EU ưu tiên các dự án "có nền tảng công nghiệp" .

2. Cảnh báo về 'Tài sản mắc kẹt'

López đã cảnh báo rằng nhà máy thép dựa trên hydrogen trị giá 3 tỷ EUR của Thyssenkrupp tại Đức có nguy cơ trở thành tài sản mắc kẹt trừ khi nguồn cung hydrogen xanh được đẩy mạnh. Trong một bài phát biểu, ông tuyên bố: "Với dự án này, chúng tôi không chỉ đẩy giới hạn của những gì khả thi về mặt công nghệ. Chúng tôi hiện cũng đang vận hành ở giới hạn của tính khả thi về mặt kinh tế".

3. Các hiệp hội ngành lên tiếng về cạnh tranh và thực thi

Hiệp hội Năng lượng và Nước Đức (BDEW) và Hiệp hội Hydrogen Đức (DWV) đã đồng loạt báo động về tình trạng đình trệ. BDEW cảnh báo đà phát triển điện phân vẫn còn "trầm lắng" và kêu gọi một khuôn khổ pháp lý thực tế hơn. Eurogas và 11 tổ chức khác đại diện cho chuỗi giá trị hydrogen đã cảnh báo rằng nếu không có điều chỉnh khẩn cấp, Châu Âu có nguy cơ bỏ lỡ các mục tiêu khí hậu và làm chậm quá trình khử carbon công nghiệp .

Phân tích tổng hợp: Từ nhận định đến nguồn tham khảo

Bức tranh toàn cảnh cho thấy một ngành công nghiệp hydrogen Châu Âu đang ở ngã ba đường. Các yếu tố chính tạo nên điểm nghẽn là:

1. Thiếu đồng bộ chính sách: Sự khác biệt trong việc thực thi RED III giữa các quốc gia thành viên EU đang phân mảnh thị trường và tạo ra sự cạnh tranh không công bằng .

2. Không chắc chắn về đầu tư: Các cuộc tranh luận về quy tắc RFNBO, mức phạt thấp và cơ chế tài trợ không hiệu quả đang làm đóng băng các quyết định đầu tư .

3. Khoảng cách giữa tham vọng và hiện thực: Các mục tiêu công suất và nhu cầu của Đức và EU vẫn còn xa vời so với các dự án đã được phê duyệt và triển khai thực tế .

4. Áp lực về chi phí và cạnh tranh toàn cầu: Trong khi Châu Âu tìm cách vươn lên, các đối thủ như Trung Quốc đang tận dụng lợi thế về chi phí và sự rõ ràng trong chính sách để giành thị phần .

Kết luận

Việc bầu CEO Thyssenkrupp làm Chủ tịch Hydrogen Europe là một động thái chiến lược, phản ánh sự chuyển hướng của tổ chức này sang bảo vệ năng lực cạnh tranh công nghiệp. Để thoát khỏi điểm nghẽn, EU và Đức cần hành động quyết đoán để thống nhất các quy tắc, tăng cường thực thi, đảm bảo sự ổn định chính sách và cung cấp các tín hiệu kinh tế rõ ràng để thu hút đầu tư, nếu không, tham vọng hydrogen sẽ tiếp tục chậm trễ và ngành công nghiệp sẽ tiếp tục bị tổn thương.

Tham khảo

1. Herbert, T. (2026, June 5). From industrial strength to strategic resilience: Europe's hydrogen moment. EIC Energy Focus. https://energyfocus.the-eic.com/industrial-strength-strategic-resilience-europes-hydrogen-moment 

2. 许一闲. (2026, June 24). 欧盟：氢能的理想与现实. 新华网/环球杂志. https://www.news.cn/globe/20260624/88db9809e18f44b7a9b9560f80f42525/c.html 

3. Euractiv. (2026, July 14). Brussels announces broad hydrogen policy overhaul. https://www.euractiv.com/news/brussels-announces-broad-hydrogen-policy-overhaul/ 

4. TTWTO VCCI. (2026, July 19). Halfway Compliance Risks Fragmenting Europe’s Green Hydrogen Market. https://www.wtocenter.vn/hiep-dinh-khac/30786-halfway-compliance-risks-fragmenting-europes-green-hydrogen-market 

5. Hillig, T. (2026, March 3). Green hydrogen or lost leadership? Europe must act before China wins. European Sustainable Energy Week. https://sustainable-energy-week.ec.europa.eu/news/green-hydrogen-or-lost-leadership-europe-must-act-china-wins-2026-03-03_en 

6. EWI. (2025, April). H2 Reality Check: Status quo of hydrogen strategies of the EU and its member states. https://www.ewi.uni-koeln.de/cms/wp-content/uploads/2025/04/Bro_H2-Reality-Check_final.pdf