Chính sách hydrogen châu Âu trước ngã rẽ: Giữ đà hay làm chậm thị trường?

Chính sách hydrogen châu Âu trước ngã rẽ: Giữ đà hay làm chậm thị trường?

Ngày 21/3/2026, Annie Nguyễn

Trước thềm sự kiện Hydrogen Regulatory Forum 2026 tại Rotterdam, bà Lyubomira Efremova – chuyên gia chính sách hydrogen cấp cao tại bp – đã đưa ra những đánh giá quan trọng về tiến trình phát triển thị trường hydrogen tại châu Âu.

Thông điệp chính:

Châu Âu đã tạo được động lực – nhưng nếu không điều chỉnh chính sách kịp thời, động lực đó có thể bị suy giảm.

Từ chiến lược đến quyết định đầu tư thực tế

Kể từ năm 2020, châu Âu đã đạt được nhiều tiến bộ:

• Xây dựng khung chính sách hydrogen

• Hình thành thị trường ban đầu

• Thu hút các quyết định đầu tư lớn

Đáng chú ý, bp đã đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng (FID) cho các dự án tại:

• Lingen (Đức)

• Castellón (Tây Ban Nha)

Đây là dấu hiệu cho thấy hydrogen đang chuyển từ “tham vọng chính sách” sang “triển khai thực tế”.

Thách thức: Bảo vệ động lực thị trường ban đầu

Theo bà Efremova, giai đoạn hiện tại mang tính quyết định:

• Không chỉ cần thúc đẩy tăng trưởng

• Mà còn cần bảo vệ các nhà đầu tư tiên phong (first movers)

Nếu chính sách thay đổi hoặc thiếu ổn định, các dự án đầu tiên có thể gặp rủi ro tài chính lớn.

4 điểm nghẽn chính sách cần tháo gỡ

1. Gia hạn quy định RFNBO

Các quy định về RFNBO Delegated Act (nhiên liệu tái tạo không có nguồn gốc sinh học) hiện yêu cầu:

• Tính bổ sung nguồn điện (additionality)

• Tương quan thời gian sản xuất điện – hydrogen

Đề xuất:

• Gia hạn thời gian chuyển tiếp sau năm 2030

Mục tiêu:

• Giảm chi phí sản xuất

• Tăng khả năng vận hành thực tế

• Hỗ trợ mở rộng quy mô

2. Kéo dài nghĩa vụ sử dụng hydrogen trong giao thông

Các quy định hiện tại tạo ra tín hiệu đầu tư rõ ràng cho thị trường.

Tuy nhiên, để củng cố niềm tin:

• Cần kéo dài nghĩa vụ này đến năm 2040

Điều này giúp:

• Tăng tính chắc chắn cho dòng vốn

• Thúc đẩy các hợp đồng dài hạn (offtake)

3. Mở rộng vai trò hydrogen carbon thấp

Hiện tại:

• Ngành lọc dầu chiếm tới ~60% nhu cầu hydrogen xanh

Để mở rộng thị trường, cần:

• Thúc đẩy các ngành “khó giảm phát thải” (hard-to-abate)

• Cho phép hydrogen carbon thấp (không hoàn toàn tái tạo) tham gia

Đây là cách tiếp cận thực dụng để:

• Tăng quy mô thị trường nhanh hơn

• Giảm chi phí chuyển đổi

4. Chi phí lưới điện – rào cản lớn

Một vấn đề ít được chú ý nhưng rất quan trọng:

• Phí sử dụng lưới điện là chi phí lớn của dự án điện phân

Giải pháp:

• Duy trì các cơ chế miễn/giảm phí hiện tại

Nếu không:

• Các dự án có thể mất tính cạnh tranh

• Ảnh hưởng đến quyết định đầu tư đã được đưa ra

Ý nghĩa: Chính sách trở thành “đòn bẩy hay rào cản”

Giai đoạn tiếp theo của thị trường hydrogen châu Âu sẽ phụ thuộc vào một yếu tố:

Chính sách có tiếp tục hỗ trợ hay bắt đầu kìm hãm thị trường?

Khác với giai đoạn trước – nơi công nghệ là rào cản chính – hiện nay:

• Công nghệ đã sẵn sàng

• Vốn đang quan tâm

• Nhưng chính sách là yếu tố quyết định tốc độ triển khai

Hàm ý cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm châu Âu, Việt Nam có thể rút ra 3 bài học:

1. Ổn định chính sách quan trọng hơn ưu đãi lớn

2. Thiết kế cơ chế hỗ trợ cho nhà đầu tư tiên phong

3. Cân bằng giữa hydrogen xanh và hydrogen carbon thấp trong giai đoạn đầu

Nếu đi đúng hướng, Việt Nam có thể tránh được “điểm nghẽn chính sách” mà châu Âu đang đối mặt.

Nguồn: Chia sẻ của Lyubomira Efremova tại Hydrogen Regulatory Forum 2026