Bốn Tháng Sau Khi Được "Giữ Lại": Các Trung Tâm Hydrogen Vẫn Chìm Trong Bóng Ma Từ Bộ Năng Lượng Hoa Kỳ

Annie Nguyễn | 07/08/2026

Vào ngày 14 tháng 4 năm 2026, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) đã công bố danh sách các dự án "được giữ lại" sau khi từng bị đưa vào diện xem xét chấm dứt. Trong số đó có năm Trung tâm Hydrogen (Hydrogen Hubs) với tổng trị giá hàng tỷ đô la, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nền kinh tế hydro của Mỹ. Tuy nhiên, bốn tháng đã trôi qua, và dường như các trung tâm này vẫn bị bỏ rơi trong trạng thái "bóng ma" (ghosted), với rất ít dấu hiệu khởi động lại từ phía DOE.

Bối cảnh và Lịch sử của Các Trung tâm Hydrogen

Quốc hội Mỹ đã phân bổ 8 tỷ USD cho các trung tâm hydrogen theo Đạo luật Đầu tư Cơ sở hạ tầng và Việc làm (IIJA) năm 2021, thông qua Văn phòng Trình diễn Năng lượng Sạch (OCED). Quá trình trao giải thưởng kéo dài đến tháng 1 năm 2025 với bảy trung tâm được chọn. Tuy nhiên, dưới thời chính quyền Trump đầu năm 2025, mọi công việc bị đình chỉ, 85% nhân viên OCED rời đi và mọi hóa đơn đều cần sự phê duyệt của quan chức chính trị.

Kết quả là vào tháng 5 và tháng 10 năm 2025, các dự án trị giá hàng tỷ USD đã bị hủy bỏ, bao gồm cả hai trung tâm Arches và Pacific Northwest, với lý do nằm ở "các bang xanh" (thiên về Đảng Dân chủ). Năm trung tâm còn lại xuất hiện trong một danh sách rò rỉ bị đe dọa chấm dứt và sau đó hoàn toàn bị DOE "bơ" trong suốt thời gian xem xét. Sự việc tưởng chừng đã ngã ngũ vào tháng 4 năm 2026 khi DOE tuyên bố giữ lại chúng, nhưng thực tế phía sau lại hoàn toàn trái ngược.

Sự "Giữ Lại" Trên Giấy Tờ Và "Bóng Ma" Trong Thực Tế

Theo phân tích và theo dõi dữ liệu công khai bởi các cựu nhân viên DOE, năm trung tâm được "giữ lại" này vẫn tiếp tục bị bỏ rơi trên thực tế. Các chỉ báo rõ ràng bao gồm:

• Không có sửa đổi hợp đồng: Theo USASpending.gov, lần sửa đổi hợp đồng gần nhất cho một trung tâm hydrogen là ngày 8 tháng 4 năm 2026, trước thời điểm thông báo giữ lại ngày 14 tháng 4. Điều này có nghĩa là không có bất kỳ hợp đồng nào được cập nhật để phản ánh quyết định mới nhất.

• Thanh toán chậm chạp và nhỏ giọt: Các khoản thanh toán vào cuối tháng 5, đầu tháng 6 là cho công việc từ 30 ngày trước, tức trước thời điểm "giữ lại". Số tiền mỗi lần rất nhỏ, khoảng 130.000 USD, trong khi chi phí dự kiến cho giai đoạn một lên đến 30 triệu USD. Tổng số tiền giải ngân mới chỉ đạt 26% số tiền cam kết, với tốc độ này, một số trung tâm phải đến năm 2032 mới hoàn thành giai đoạn một.

• Không có công bố mới: Các trung tâm được giữ lại không đưa ra tuyên bố công khai nào về sự tương tác mới từ DOE.

• Kế hoạch chi tiêu từ OMB: Văn phòng Quản lý và Ngân sách (OMB) đã công bố kế hoạch chi tiêu vào ngày 17 tháng 7 cho thấy DOE không có ý định chi thêm bất kỳ khoản nào cho các trung tâm hydrogen trong năm nay.

Các Bước Cần Thiết Nhưng Chưa Được Thực Hiện

Để thực sự khởi động lại các dự án, DOE lẽ ra phải tiến hành những bước sau:

1. Cập nhật hợp đồng và lịch trình: Cần điều chỉnh hợp đồng để phản ánh sự chậm trễ và đặt lịch trình hoàn thành các giai đoạn mới.

2. Điều chỉnh theo ưu tiên của chính quyền: Làm rõ các ưu tiên hiện tại của chính quyền (ví dụ: tập trung vào nhiên liệu hóa thạch so với năng lượng tái tạo, loại bỏ các yếu tố "lợi ích cộng đồng" như Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập - DEI khỏi hợp đồng nếu không còn là ưu tiên).

3. Tái định hình tầm nhìn: Xem xét bối cảnh kinh tế hydrogen năm 2026 (đã khác xa so với năm 2022) và điều chỉnh tham vọng, phạm vi của các trung tâm cho phù hợp.

4. Tìm kiếm các dự án phụ mới: Nhiều dự án phụ (subprojects) đã bị loại bỏ, DOE cần tích cực hỗ trợ các trung tâm tìm kiếm dự án thay thế để duy trì giá trị và tác động.

Tuy nhiên, để thực hiện những điều này đòi hỏi hàng tuần hoặc hàng tháng đàm phán và nguồn lực đáng kể, trong khi DOE đã mất khoảng 3.000 nhân viên và có thể sẽ phải ưu tiên xử lý. Cho đến nay, không có bằng chứng nào cho thấy những cuộc họp hoặc thảo luận thiết yếu này đang diễn ra.

Kết luận

Bốn tháng sau quyết định "giữ lại" mang tính hy vọng, các trung tâm hydrogen trị giá hàng tỷ đô la của Mỹ dường như vẫn đang bị bỏ quên. Sự đình trệ kéo dài này là một cơ hội bị bỏ lỡ để đầu tư vào tương lai năng lượng sạch và thúc đẩy nền kinh tế. Chính phủ liên bang, thông qua DOE, cần phải hành động rõ ràng và minh bạch để xóa bỏ tình trạng "bóng ma" này, hoặc đưa ra quyết định cuối cùng về số phận của các dự án quan trọng này.

Danh sách 7 Trung tâm Hydrogen của Hoa Kỳ

Dưới đây là bảy trung tâm hydrogen ban đầu được Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) trao giải thưởng theo chương trình Regional Clean Hydrogen Hubs (H2Hubs) .

Lưu ý quan trọng:
Trong số bảy trung tâm trên, hai trung tâm là California (ARCHES) và Pacific Northwest (PNWH2) đã bị DOE hủy bỏ kinh phí vào tháng 10/2025 với lý do chính trị, cụ thể là vì chúng nằm tại các bang bỏ phiếu cho Kamala Harris trong bầu cử 2024 . Năm trung tâm còn lại là những dự án được tuyên bố "giữ lại" vào tháng 4/2026 .

Phân tích tình trạng hiện tại

Như đã đề cập trong bài báo, mặc dù năm trung tâm được giữ lại, tình trạng triển khai thực tế vẫn rất chậm trễ do thiếu sự chỉ đạo rõ ràng từ DOE. Các trung tâm này vẫn chưa nhận được khoản thanh toán đáng kể nào ngoài giai đoạn khởi đầu, và các hợp đồng cũng chưa được sửa đổi để phản ánh lịch trình mới sau thời gian dài bị đình trệ .