Biến rác thải thành hydro: Hướng đi chiến lược cho chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam
Ngày 26 tháng 03 năm 2026 | Biên tập: Annie Nguyễn
Tại chuỗi sự kiện về chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải khu vực Đông Nam Á năm 2026 tổ chức tại Việt Nam, ông Lê Ngọc Ánh Minh – Chủ tịch Câu lạc bộ Hydro Việt Nam – ASEAN (VAHC) – đã đưa ra một định hướng đáng chú ý: tận dụng rác thải và sinh khối để sản xuất hydro, góp phần giải quyết đồng thời bài toán môi trường và năng lượng.
Áp lực kép từ rác thải và phát thải
Việt Nam hiện đang đối mặt với hai thách thức lớn: lượng rác thải gia tăng nhanh chóng và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
Mỗi ngày, cả nước phát sinh khoảng 70.000 tấn rác sinh hoạt, trong đó phần lớn vẫn được xử lý bằng chôn lấp, gây phát thải khí mê-tan và lãng phí tài nguyên. Trong khi đó, lĩnh vực nông nghiệp tạo ra hơn 100 triệu tấn phụ phẩm mỗi năm như rơm rạ, trấu, bã mía và chất thải chăn nuôi – nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Tiềm năng lớn từ nguồn sinh khối
Theo các tính toán, mỗi tấn sinh khối có thể tạo ra từ 50 đến 100 kg hydro. Như vậy, chỉ riêng nguồn phụ phẩm nông nghiệp cũng có thể cung cấp từ 5 đến 10 triệu tấn hydro mỗi năm.
Khi kết hợp thêm rác thải đô thị và chất thải công nghiệp, Việt Nam có thể sở hữu một trong những nguồn nguyên liệu sản xuất hydro từ rác thải lớn nhất khu vực.
Lợi thế về công nghệ và chi phí
Trong số các công nghệ hiện nay, khí hóa được đánh giá là phù hợp nhất với điều kiện Việt Nam nhờ khả năng xử lý đa dạng nguyên liệu và dễ mở rộng quy mô.
Đáng chú ý, chi phí sản xuất hydro từ rác thải ước tính chỉ khoảng 1,5–3 đô la Mỹ mỗi kg, thấp hơn đáng kể so với phương pháp điện phân nước sử dụng điện tái tạo. Đồng thời, quá trình này còn giúp giảm phát thải khí nhà kính do hạn chế chôn lấp rác.
Nhu cầu thị trường đang mở rộng
Hiện nay, nhu cầu sử dụng hydro tại Việt Nam vào khoảng 500.000 tấn mỗi năm và dự kiến sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới.
Hydro có thể được ứng dụng trong:
- Giao thông vận tải hạng nặng
- Các ngành công nghiệp như lọc hóa dầu, sản xuất phân bón và thép
- Phát điện và lưu trữ năng lượng
Những rào cản cần tháo gỡ
Dù tiềm năng lớn, mô hình này vẫn gặp nhiều trở ngại:
- Thiếu hệ thống phân loại rác tại nguồn
- Chưa có cơ chế định giá và chứng nhận hydro phát thải thấp
- Chi phí đầu tư ban đầu cao
- Phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài
Lộ trình triển khai
Để hiện thực hóa, các chuyên gia đề xuất lộ trình ba giai đoạn:
- Giai đoạn đầu: triển khai các dự án thí điểm tại các đô thị lớn và tỉnh công nghiệp
- Giai đoạn tiếp theo: mở rộng theo cụm và hành lang năng lượng
- Giai đoạn dài hạn: tích hợp hoàn chỉnh giữa rác thải, năng lượng và công nghiệp
Thông điệp then chốt
Một nhận định đáng chú ý được đưa ra:
“Đơn vị nào kiểm soát được dòng rác thải hôm nay sẽ nắm giữ nguồn hydro chi phí thấp trong tương lai.”
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, việc biến rác thải thành hydro không chỉ giúp giảm ô nhiễm môi trường mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho Việt Nam, nếu có sự phối hợp hiệu quả giữa chính sách, công nghệ và nguồn vốn đầu tư.
