Báo cáo tóm tắt: Hydrogen trong ngành thép - Giảm phát thải và Xử lý tình trạng dư thừa công suất

Ngày 1 tháng 2 năm 2026

Đây là tóm tắt báo cáo chính sách của OECD với tiêu đề "Hydrogen trong ngành thép: Giảm phát thải và Xử lý tình trạng dư thừa công suất", xuất bản tháng 3 năm 2025.

1. Giới thiệu

• Báo cáo phân tích vai trò của hydrogen trong việc giảm phát thải carbon của ngành thép, đồng thời xem xét tác động của nó đối với tình trạng dư thừa công suất toàn cầu và sân chơi bình đẳng.

• Mục tiêu: Tìm hiểu tiềm năng, thách thức và chính sách xung quanh việc áp dụng hydrogen để sản xuất thép gần như không phát thải.

2. Vai trò của Hydrogen trong Giảm phát thải Thép

• Công nghệ chính: Hydrogen có thể được sử dụng làm chất khử chính trong quy trình Khử sắt trực tiếp (DRI), kết hợp với Lò hồ quang điện (EAF) (tuyến H2-DRI-EAF), giúp giảm tới 90% lượng phát thải so với công nghệ Lò cao - Lò chuyển (BF-BOF) truyền thống.

• Nhu cầu trong tương lai: Các kịch bản đạt mức phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050 dự báo sản lượng thép sản xuất từ hydro xanh (H2-DRI) sẽ chiếm từ 20% đến 40% tổng sản lượng thép toàn cầu (tương đương 370 đến 873 triệu tấn), đòi hỏi 45-75 triệu tấn hydro xanh mỗi năm.

• Thách thức hiện tại: Sản xuất hydro xanh còn rất hạn chế (<0.1% tổng sản lượng hydro), chi phí cao (gấp 2-5 lần nhiên liệu hóa thạch), và ngành thép phải cạnh tranh với các ngành công nghiệp khác để tiếp cận nguồn cung khan hiếm này.

3. Hydrogen và Dư thừa Công suất

• Dư thừa công suất (dự báo đạt 630 triệu tấn vào năm 2026) đè nặng lên lợi nhuận của doanh nghiệp, làm giảm khả năng đầu tư vào các công nghệ giảm phát thải như hydrogen.

• Ảnh hưởng trước mắt: Đầu tư vào công nghệ dựa trên hydro hiện còn khiêm tốn. Chỉ ~2% công suất thép mới được bổ sung đến năm 2026 là từ các dự án DRI dùng hydro.

• Cảnh báo dài hạn: Để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng dư thừa công suất, việc xây dựng các cơ sở sản xuất thép mới dựa trên hydro phải đi kèm với việc đóng cửa các cơ sở phát thải cao hiện có. Các dự án nên được triển khai ở những khu vực có lợi thế so sánh về năng lượng tái tạo và không bị dư thừa công suất.

4. Chiến lược của Các Công ty Thép

• 78% công ty trong mẫu khảo sát có kế hoạch áp dụng công nghệ hydro.

• Thách thức chính:

  • Chi phí: Hydro xanh đắt đỏ, cơ sở hạ tầng sản xuất và vận chuyển tốn kém.

  • Công nghệ: Công nghệ H2-DRI vẫn đang ở giai đoạn phát triển và phụ thuộc vào quặng sắt chất lượng cao.

  • Năng lượng: Sản xuất hydro xanh đòi hỏi một lượng điện khổng lồ từ nguồn tái tạo.

  • Thương mại: Thiếu tiêu chuẩn toàn cầu thống nhất cho "hydro sạch" và khó khăn trong vận chuyển hydro.

5. Chiến lược và Chính sách của Chính phủ

• Hầu hết các quốc gia sản xuất thép lớn đều có Chiến lược Hydrogen Quốc gia, trong đó đề cập đến ngành thép.

• Tuy nhiên, các chiến lược này thường thiếu lộ trình chi tiết và ưu tiên cụ thể cho việc áp dụng hydro trong ngành thép.

• Hỗ trợ của chính phủ chủ yếu mang tính "ngang hàng" (horizontal) và tạm thời (ví dụ: hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, đặt mục tiêu giá/sản lượng), nhằm giúp hydro cạnh tranh về chi phí với nhiên liệu hóa thạch.

• Cảnh báo: Ở những khu vực đang có nhiều biện dạng thị trường (như trợ cấp năng lượng dài hạn), ngay cả hỗ trợ "ngang hàng" cho hydro cũng có thể làm méo mó thị trường nếu không được quản lý cẩn thận.

6. Đề xuất Chính sách

1. Hỗ trợ tạm thời và ngang hàng cho việc triển khai hydro có thể thúc đẩy ứng dụng trong ngành thép mà không gây méo mó thị trường, nếu được thiết kế phù hợp.

2. Xây dựng lộ trình ứng dụng hydro riêng cho ngành thép, với các mục tiêu, cơ chế hỗ trợ và kế hoạch chuyển đổi công bằng cho người lao động.

3. Ưu tiên phân bổ hydro sạch cho những ngành không có giải pháp thay thế khả thi để giảm phát thải mạnh mẽ, như ngành thép.

4. Phối hợp chặt chẽ toàn bộ chuỗi giá trị (từ sản xuất hydro đến sản xuất thép) và tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng tiêu chuẩn chung, thúc đẩy thương mại hydro và các sản phẩm thép giảm phát thải (như DRI/HBI).

5. Đảm bảo việc xây dựng công suất thép dựa trên hydro phải tính đến tác động với dư thừa công suất toàn cầu, đi kèm với đóng cửa các cơ sở phát thải cao.