300 xe tải nặng chạy bằng hydrogen chính thức lăn bánh đầu Kế hoạch 5 năm lần thứ 15: Thanh Thông Năng Lượng xây dựng mô hình công nghiệp hydrogen có lãi như thế nào?
36Kr Brand – ngày 20 tháng 1 năm 2026
Ngày 16 tháng 1 năm 2026, tại Khu logistics than thông minh huyện Phú Nguyên (Fuyuan), tỉnh Vân Nam, 300 xe tải nặng chạy bằng hydrogen được xếp thành vòng tròn và đồng loạt xuất phát theo lệnh điều hành. Không có tiếng động cơ ồn ào, không có mùi khí thải khó chịu – những chiếc xe tải này lặng lẽ đi vào tuyến vận tải phục vụ mỏ than lân cận.
Sự kiện này đánh dấu Lễ khánh thành “Hành lang Hydrogen Tây Nam Trung Quốc” và lễ bàn giao 300 xe tải nặng chạy bằng hydrogen thuộc Dự án tích hợp sản xuất – tiếp nhiên liệu hydrogen từ điện gió và điện mặt trời tại Phú Nguyên, do Tập đoàn Năng lượng Thanh Thông Thượng Hải (Qingtong Energy) triển khai.
Với việc lô xe đầu tiên đi vào vận hành, một tuyến vận tải hydrogen kết nối Bàn Châu – Phú Nguyên – Côn Minh chính thức được mở ra, đánh dấu bước tiến quan trọng của hydrogen từ định hướng chính sách sang ứng dụng thương mại quy mô lớn.
Hydrogen vượt khỏi mô hình trình diễn chính sách
Hydrogen được xác định là một ngành công nghiệp tương lai trong thiết kế chiến lược cấp quốc gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, thách thức cốt lõi của ngành không chỉ nằm ở chính sách, mà là liệu thị trường có tự nguyện lựa chọn hay không.
Điểm đáng chú ý là 300 xe tải nặng hydrogen lần này không do chính quyền mua, mà được các doanh nghiệp khai thác than địa phương đặt hàng trực tiếp. Điều này cho thấy hydrogen đang vượt qua giai đoạn “trình diễn chính sách”, tiến vào không gian thị trường dựa trên tính toán chi phí – lợi ích thực tế.
Trong bối cảnh pin lithium đã chiếm ưu thế ở xe con và điện gió – điện mặt trời bước vào giai đoạn cạnh tranh gay gắt, câu hỏi đặt ra là: giá trị không thể thay thế của hydrogen nằm ở đâu?
Tính kinh tế của xe tải nặng hydrogen
Hydrogen sở hữu mật độ năng lượng theo khối lượng rất cao – 120 MJ/kg, gấp 2,8 lần xăng và hơn 4 lần than tiêu chuẩn. Thời gian tiếp nhiên liệu chỉ 10–20 phút, phù hợp với vận hành cường độ cao. Khi phản ứng với oxy, hydrogen chỉ tạo ra nước, gần như không có phát thải thứ cấp.
Những đặc tính này đặc biệt phù hợp với vận tải hạng nặng trong ngành khai khoáng, nơi xe phải chở tải lớn, quãng đường dài, tuyến cố định – những điểm yếu cố hữu của xe thuần điện.
Tuy nhiên, bài toán quyết định vẫn là chi phí. Theo Chủ tịch Tập đoàn Thanh Thông – ông Nhậm Á Huy, khách hàng chỉ quan tâm hai câu hỏi: giá mua có thấp không và chi phí sử dụng có cạnh tranh không.
Nhờ trợ cấp và tối ưu chuỗi giá trị, giá xe tải hydrogen của Thanh Thông thấp hơn khoảng 200.000 NDT so với xe tải điện thuần. Quan trọng hơn, mô hình cốt lõi của dự án Phú Nguyên là tích hợp “sản xuất – lưu trữ – tiếp nhiên liệu – sử dụng hydrogen” tại chỗ.
Dự án tận dụng nguồn điện gió dồi dào tại địa phương, xây dựng nhà máy điện gió 300 MW kết hợp điện phân nước sản xuất hydrogen công suất 15.000 Nm³/giờ, cho sản lượng khoảng 3.000 tấn hydrogen xanh mỗi năm, đủ cung cấp cho 500 xe tải nặng hydrogen.
Theo thử nghiệm thực địa, chi phí vận hành xe tải hydrogen chỉ bằng 87% xe tải điện khi giá điện ở mức 0,7 NDT/kWh, và giảm xuống 78% khi giá điện tăng lên 1 NDT/kWh. Với quy mô 500 xe, chi phí vận tải có thể tiết kiệm hơn 10 triệu NDT mỗi năm.
Từ hiệu quả kinh tế đến lợi ích môi trường
Giai đoạn 1 của dự án đã đưa 300 xe vào vận hành, với công suất vận chuyển than 4,8 triệu tấn/năm. Khi mở rộng lên 500 xe, sản lượng sẽ vượt 8 triệu tấn/năm. Dự án dự kiến giúp giảm khoảng 9.000 tấn diesel và 440.000 tấn CO₂ mỗi năm.
“Mô hình Phú Nguyên” và khả năng nhân rộng
“Mô hình Phú Nguyên” không chỉ là một dự án địa phương, mà là khuôn mẫu công nghiệp hydrogen có thể nhân rộng. Lợi nhuận của dự án đến từ ba trụ cột: bán hydrogen, vận hành đội xe hydrogen và bán điện xanh, đồng thời mở rộng sang tín chỉ carbon, hệ thống pin nhiên liệu và dịch vụ trạm tiếp nhiên liệu.
Trong khi nhiều doanh nghiệp hydrogen vẫn đang thua lỗ, Thanh Thông Energy đã đạt lợi nhuận từ năm 2025.
Cốt lõi của khả năng nhân rộng nằm ở việc gắn sản xuất hydrogen tái tạo với các kịch bản tiêu thụ năng lượng lớn và phát thải cao, như vận tải than. Mô hình này có thể áp dụng cho các vùng khai khoáng khác cũng như các trung tâm logistics lớn như Đồng bằng Trường Giang và Châu thổ Châu Giang.
Hydrogen tiến gần ngưỡng mở rộng quy mô
Thanh Thông Energy đang đóng vai trò “doanh nghiệp dẫn chuỗi”, kết nối chính quyền địa phương, doanh nghiệp khai khoáng, viện nghiên cứu và nhà đầu tư để xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Mục tiêu của công ty là nhân rộng mô hình Phú Nguyên ra 8 khu vực trọng điểm, và bàn giao 3.000 xe hydrogen trong năm 2026 – một bước tiến lớn so với tổng sản lượng xe pin nhiên liệu của Trung Quốc năm 2025 là 7.655 chiếc.
