XE TẢI HYDROGEN TẠI TRUNG QUỐC: “CANH BẠC CHÍNH SÁCH” HƠN LÀ NGƯỜI CHIẾN THẮNG THỊ TRƯỜNG?
11 April 2026 – Annie Nguyễn
Ông Michael Barnard – Climate Futurist, Board Advisor & Author cho rằng xe tải hydrogen tại Trung Quốc hiện vẫn chủ yếu là một “policy side bet”, thay vì là công nghệ đang chiến thắng trên thị trường vận tải hạng nặng.
Theo phân tích của ông, bức tranh thực tế tại Trung Quốc cho thấy xe tải điện pin (battery-electric heavy trucks) mới là công nghệ đang mở rộng mạnh mẽ:
- Trong nửa đầu năm 2025, xe tải điện pin chiếm 22% thị phần trong phân khúc heavy truck và tractor-trailer tại Trung Quốc
- Tổng doanh số cả năm 2025 đạt khoảng 230.000 xe, tương đương gần 1/5 thị trường
- Trong khi đó, tổng doanh số cộng dồn xe fuel-cell tại Trung Quốc suốt 10 năm qua mới đạt khoảng 40.000 xe trên mọi phân khúc
Theo Barnard, khoảng cách này cho thấy thị trường đã đưa ra tín hiệu rất rõ ràng về công nghệ được ưu tiên thực tế.
Về mặt kinh tế, ông nhận định xe tải điện pin đã vượt diesel về total cost of ownership (TCO) trong nhiều ứng dụng tại Trung Quốc, trong khi xe tải hydrogen vẫn gặp bất lợi do:
- Giá hydrogen nhiên liệu cao
- Hạ tầng tiếp nhiên liệu đắt đỏ
- Trạm hydrogen phức tạp về cơ khí và bảo trì
- Tỷ lệ sử dụng trạm thấp, khó đạt điểm hòa vốn
Một yếu tố thúc đẩy mạnh battery-electric trucking tại Trung Quốc là mô hình battery swapping do CATL và các đối tác phát triển, với:
- Hành lang vận tải dài gần 1.000 km
- Nhiều trạm đổi pin tiêu chuẩn hóa
- Mô hình hạ tầng có khả năng bankable và mở rộng nhanh
Dù vậy, Barnard cho rằng việc Trung Quốc vẫn đầu tư vào hydrogen không phải là phi lý, mà nhằm phục vụ mục tiêu chiến lược công nghiệp, bao gồm:
- Duy trì ngành sản xuất fuel cell nội địa
- Hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước ngành năng lượng/pipeline
- Phát triển năng lực trong lĩnh vực nén, lưu trữ, tinh lọc và cấp hydrogen
- Giữ “strategic optionality” cho tương lai
Kết luận của ông: hydrogen nhiều khả năng sẽ tồn tại trong một số niche market được hỗ trợ chính sách, còn pin điện đang trở thành lựa chọn thương mại mặc định cho vận tải hạng nặng tại Trung Quốc.
