Xe Rác Chạy Hydro Tại Đức Phải “Đắp Chiếu”: Giới Hạn Của Hạ Tầng Thí Điểm

Ngày: 17 tháng 2 năm 2026

Bảy xe thu gom rác chạy bằng hydro tại thành phố Bielefeld (Đức) hiện đang phải nằm bãi. Không phải vì hỏng hóc kỹ thuật. Không phải vì công nghệ hydro thất bại. Chúng không thể hoạt động đơn giản vì không được phép tiếp nhiên liệu tại trạm hydro gần đó — trạm này được xây dựng bằng nguồn vốn công nhưng chỉ dành cho vận tải hành khách công cộng.

Theo quy định tài trợ, trạm hydro này chỉ phục vụ xe buýt công cộng. Xe rác không thuộc diện được phép sử dụng. Trong khi đó, trạm hydro gần nhất khác đã đóng cửa vào cuối năm 2025, nằm trong xu hướng đóng cửa nhiều trạm hydro trên toàn cầu.

Lựa chọn gần nhất hiện nay yêu cầu hành trình khứ hồi 180 km chỉ để tiếp nhiên liệu. Với tầm hoạt động danh nghĩa khoảng 300 km, hơn một nửa quãng đường sẽ bị tiêu hao chỉ để đi lấy nhiên liệu. Điều này khiến việc vận hành trở nên phi kinh tế. Vì vậy, các xe buộc phải dừng hoạt động.

Không phải lỗi quản lý địa phương

Đây không phải sai sót của chính quyền thành phố. Đây là hệ quả cấu trúc của cách tài trợ và quản lý hạ tầng hydro.

Một trạm tiếp nhiên liệu hydro thường tiêu tốn hàng triệu euro. Trong giai đoạn đầu, mức sử dụng thường dưới 20%. Để hợp lý hóa nguồn trợ cấp, các chương trình tài trợ thường giới hạn mục đích sử dụng cho một nhóm phương tiện cụ thể.

Khi đã được xác định trong hồ sơ tài trợ, các giới hạn này trở thành ràng buộc pháp lý. Nếu cho phép phương tiện ngoài phạm vi sử dụng, đơn vị vận hành có thể phải hoàn trả tiền trợ cấp. Bộ phận tài chính công không chấp nhận rủi ro này.

Hạ tầng tồn tại về mặt vật lý nhưng bị khóa về mặt pháp lý.

Vì sao hạ tầng điện không gặp vấn đề tương tự?

Điện là một loại năng lượng phổ dụng, được cung cấp qua lưới điện chung.

Trạm sạc lắp đặt cho xe buýt điện có thể sạc cho xe rác điện mà không vi phạm cơ chế trợ cấp. Điện năng tiêu thụ vẫn nằm trong cùng cấu trúc giá và hạch toán phát thải.

Ngược lại, trạm hydro thường được thiết kế chuyên biệt cho một mục đích cụ thể. Mỗi mục đích tạo ra một rào cản sử dụng chéo. Càng nhiều trạm thí điểm riêng lẻ, hệ thống càng phân mảnh.

Ngưỡng “hạ tầng tiện ích”

Để tránh lặp lại tình trạng này, hydro cần trở thành một loại nhiên liệu hạ tầng tiện ích thực thụ, với:

• Mạng lưới đường ống hoàn chỉnh

• Dòng cung hydro liên tục

• Nhiều nhóm khách hàng trả phí từ các lĩnh vực khác nhau

• Cơ chế tiếp cận mở

• Biểu giá minh bạch và được quản lý

Đây là một ngưỡng rất cao.

Nếu hydro vẫn tồn tại dưới dạng các dự án thí điểm ngoại lệ thay vì hạ tầng phổ dụng, việc tiếp nhiên liệu cho đội xe sẽ luôn tiềm ẩn rủi ro gián đoạn.

Bài học cho các cơ quan giao thông và chính quyền đô thị là rõ ràng: cần tính toán kỹ bài toán chi phí vốn, mức sử dụng và ràng buộc pháp lý trước khi cam kết đầu tư vào đội xe hydro.