Việt Nam đẩy mạnh mở rộng nhà đầu tư dài hạn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp
Ngày 1/5/2026
Annie Nguyễn
FiinRatings vừa công bố báo cáo chuyên đề mới trong khuôn khổ Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026, nhấn mạnh rằng việc đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư là điều kiện then chốt để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phục hồi hiệu quả và phát triển bền vững.
Theo đơn vị nghiên cứu, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó vận hành thông suốt nếu tiếp tục phụ thuộc vào nhóm nhà đầu tư ngắn hạn hoặc tập trung vào một số nhóm tham gia hạn chế. Việc mở rộng nguồn vốn dài hạn sẽ giúp tăng thanh khoản, giảm biến động và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn trung dài hạn hiệu quả hơn.
Vì sao cần mở rộng cơ sở nhà đầu tư?
Sau giai đoạn biến động 2022–2024, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang trong quá trình tái cấu trúc mạnh mẽ. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là cơ cấu nhà đầu tư chưa cân bằng.
Hiện thị trường vẫn phụ thuộc đáng kể vào:
- Ngân hàng thương mại
- Công ty chứng khoán
- Nhà đầu tư cá nhân có khẩu vị lợi suất cao
- Một số tổ chức đầu tư ngắn hạn
Trong khi đó, tại các thị trường phát triển, lực lượng tạo nền tảng cho thị trường trái phiếu thường là:
- Quỹ hưu trí
- Công ty bảo hiểm nhân thọ
- Quỹ đầu tư dài hạn
- Quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng
- Nhà đầu tư tổ chức quốc tế
Đây là nhóm có nguồn vốn ổn định, kỳ hạn dài và chấp nhận đầu tư vào trái phiếu chất lượng tốt với lãi suất hợp lý.
Định hướng chính sách được nhấn mạnh
Báo cáo của FiinRatings cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để thu hút dòng vốn dài hạn.
Một số định hướng chính gồm:
1. Phát triển nhà đầu tư tổ chức dài hạn
Khuyến khích sự tham gia mạnh hơn của:
- Quỹ hưu trí tự nguyện
- Bảo hiểm nhân thọ
- Quỹ đầu tư mở
- Quỹ đầu tư trái phiếu chuyên biệt
2. Tăng minh bạch thông tin
Nhà đầu tư tổ chức thường yêu cầu cao về:
- Báo cáo tài chính chuẩn hóa
- Công bố thông tin định kỳ
- Xếp hạng tín nhiệm độc lập
- Quản trị doanh nghiệp tốt
3. Đa dạng hóa sản phẩm
Ngoài trái phiếu thông thường, thị trường cần thêm:
- Trái phiếu dự án hạ tầng
- Chứng khoán hóa dòng tiền
- Trái phiếu xanh
- Trái phiếu bền vững
- Trái phiếu có tài sản bảo đảm chất lượng cao
Vai trò của tài sản hạ tầng
Một điểm nổi bật của báo cáo là nhấn mạnh tiềm năng của tài sản hạ tầng trong việc hút vốn dài hạn.
Các dự án như:
- Cao tốc
- Cảng biển
- Điện tái tạo
- Lưới điện truyền tải
- Cấp nước
- Logistics
thường có vòng đời dài, dòng tiền tương đối ổn định và phù hợp với khẩu vị của quỹ hưu trí, bảo hiểm hoặc nhà đầu tư tổ chức.
Nếu được cấu trúc tốt, đây có thể là nguồn cung tài sản chất lượng cho thị trường trái phiếu.
Tài chính cấu trúc sẽ là chìa khóa mới
Báo cáo cũng đề cập vai trò của công cụ tài chính cấu trúc, tức thiết kế sản phẩm tài chính theo dòng tiền và mức độ rủi ro khác nhau để hấp dẫn nhiều nhóm nhà đầu tư.
Ví dụ:
- Chia tầng rủi ro lợi suất
- Chứng khoán hóa khoản phải thu
- Trái phiếu bảo lãnh một phần
- Công cụ kết hợp bảo hiểm tín dụng
Những cấu trúc này giúp chuyển đổi tài sản dài hạn thành sản phẩm đầu tư dễ tiếp cận hơn.
Vai trò của cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế
Báo cáo tổng hợp ý kiến từ đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Phát triển Châu Á, cho thấy định hướng cải cách đang nhận được sự hỗ trợ cả trong nước lẫn quốc tế.
Điều này có thể mở đường cho:
- Chuẩn mực thị trường cao hơn
- Hỗ trợ kỹ thuật quốc tế
- Thu hút nhà đầu tư nước ngoài
- Tăng niềm tin vào thị trường vốn Việt Nam
Ý nghĩa với doanh nghiệp Việt Nam
Nếu cơ sở nhà đầu tư được mở rộng, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm kênh huy động ngoài tín dụng ngân hàng, đặc biệt cho các dự án cần vốn lớn và dài hạn như:
- Bất động sản khu công nghiệp
- Năng lượng
- Hạ tầng
- Sản xuất công nghiệp
- Công nghệ số
Triển vọng phía trước
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới: từ tăng trưởng nóng sang phát triển chọn lọc, minh bạch và bền vững hơn.
Việc xây dựng lực lượng nhà đầu tư dài hạn sẽ quyết định liệu thị trường có thể trở thành trụ cột vốn trung dài hạn của nền kinh tế hay không.
