Hy Lạp, Malta và Bồ Đào Nha đối mặt Tòa án EU vì chậm triển khai chỉ tiêu hydrogen bắt buộc
Ngày 1/5/2026
Annie Nguyễn
Ủy ban Châu Âu đã chính thức đưa Hy Lạp, Malta và Bồ Đào Nha ra Tòa án Công lý Liên minh châu Âu vì không chuyển hóa đầy đủ Chỉ thị Năng lượng Tái tạo sửa đổi (RED III) vào luật quốc gia đúng thời hạn. Đây là động thái pháp lý mới nhất cho thấy Brussels đang siết chặt tiến độ hydrogen xanh và chuyển dịch năng lượng trên toàn khối.
RED III là gì và vì sao quan trọng?
RED III (Directive 2023/2413) là phiên bản tăng cường của khung pháp lý năng lượng tái tạo EU, nhằm đẩy nhanh mục tiêu giảm phát thải, điện hóa nền kinh tế và mở rộng hydrogen tái tạo. Luật này được xem là một trong những trụ cột của European Union để đạt mục tiêu khí hậu 2030 và Net Zero 2050.
Các quốc gia thành viên phải đưa nội dung chỉ thị vào luật trong nước trước ngày 21/5/2025, nhưng nhiều nước chậm tiến độ. Trong đợt xử lý này, Hy Lạp, Malta và Bồ Đào Nha bị đưa ra tòa do không thông báo đầy đủ biện pháp thực thi hoặc thiếu hồ sơ giải trình.
Các chỉ tiêu hydrogen bắt buộc trong RED III
Một điểm then chốt của RED III là tạo nhu cầu bắt buộc cho hydrogen tái tạo, đặc biệt là nhóm RFNBO (Renewable Fuels of Non-Biological Origin), tức hydrogen xanh và nhiên liệu tổng hợp sản xuất từ điện tái tạo.
Đến năm 2030:
- RFNBO phải chiếm 42% nhu cầu hydrogen công nghiệp trong các ngành sử dụng hydrogen hiện hữu như lọc dầu, hóa chất, phân bón.
- RFNBO phải chiếm ít nhất 1% năng lượng trong vận tải.
Các mục tiêu này được xem là đòn bẩy chính để tạo thị trường tiêu thụ cho hydrogen xanh tại châu Âu.
Vì sao EU phải mạnh tay?
Nhiều dự án hydrogen tại châu Âu đã chậm đầu tư do thiếu đầu ra ổn định. Nhà đầu tư cho rằng nếu không có nghĩa vụ mua hoặc tỷ lệ bắt buộc, hydrogen xanh khó cạnh tranh với hydrogen xám sản xuất từ khí tự nhiên.
Agency for the Cooperation of Energy Regulators từng nhận định việc triển khai đúng hạn và tạo tín hiệu nhu cầu rõ ràng là điều kiện cần để mở khóa đầu tư hydrogen quy mô lớn.
Áp lực chi phí đang nổi lên
Dù chính sách quyết liệt, thị trường vẫn đối mặt bài toán chi phí:
- Hydrogen RFNBO tại châu Âu khoảng €8/kg
- Hydrogen xám khoảng €3.5/kg
Khoảng cách giá lớn khiến nhiều ngành công nghiệp lo ngại mất sức cạnh tranh toàn cầu nếu áp chỉ tiêu quá nhanh.
Một số nước đã điều chỉnh tham vọng. Ví dụ, Netherlands reportedly áp mức nghĩa vụ công nghiệp thấp hơn nhiều, còn Germany ưu tiên mạnh hơn cho giao thông thay vì công nghiệp.
Nếu thua kiện sẽ ra sao?
Nếu Court of Justice of the European Union phán quyết bất lợi, ba quốc gia có thể đối mặt:
- Tiền phạt một lần
- Tiền phạt theo ngày cho đến khi tuân thủ
- Áp lực chính trị trong nội khối
- Chậm tiếp cận dòng vốn hydrogen và chuyển đổi năng lượng
Ý nghĩa với thị trường hydrogen toàn cầu
Vụ kiện cho thấy EU không chỉ đặt mục tiêu khí hậu trên giấy mà bắt đầu cưỡng chế thực thi. Điều này có thể thúc đẩy:
- Nhu cầu điện phân nước và electrolyzer
- Hợp đồng mua bán hydrogen dài hạn
- Đầu tư cảng nhập khẩu ammonia/hydrogen
- Công nghệ thép xanh, phân bón xanh, e-fuels
Đồng thời, nó cũng cảnh báo rằng chính sách khí hậu ngày càng gắn chặt với nghĩa vụ pháp lý.
Góc nhìn cho Việt Nam
Đối với Vietnam, diễn biến này rất đáng chú ý vì EU đang là thị trường xuất khẩu lớn. Nếu RED III được thực thi mạnh, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang châu Âu trong thép, hóa chất, nhiên liệu hàng hải hoặc chuỗi cung ứng công nghiệp có thể phải đáp ứng tiêu chuẩn carbon và hydrogen xanh trong tương lai.
