Việt Nam ban hành khung pháp lý trao đổi tín chỉ carbon quốc tế: mở cửa thị trường nhưng giữ kiểm soát

Ngày 4 tháng 4 năm 2026
Annie Nguyễn biên tập

1. Tổng quan

Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 112/2026/NĐ-CP (ngày 01/4/2026), lần đầu tiên thiết lập khung pháp lý cho hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Đây là bước tiến quan trọng giúp Việt Nam chính thức tham gia sâu hơn vào thị trường carbon toàn cầu, đồng thời thực hiện các cam kết trong Thỏa thuận Paris.

2. Mục tiêu chính của Nghị định

Nghị định đặt ra các mục tiêu cốt lõi:

• Thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính theo NDC của Việt Nam
• Tạo cơ chế trao đổi tín chỉ carbon với đối tác quốc tế
• Thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển kinh tế carbon thấp

Đáng chú ý, Việt Nam chính thức cho phép tham gia các cơ chế quốc tế như Điều 6.2 và 6.4 của Thỏa thuận Paris.

3. Nguyên tắc cốt lõi

Hoạt động trao đổi tín chỉ carbon phải tuân thủ các nguyên tắc:

• Phù hợp với Thỏa thuận Paris
• Ưu tiên mục tiêu giảm phát thải quốc gia
• Đảm bảo lợi ích quốc gia và hài hòa lợi ích các bên
• Góp phần phát triển bền vững tại địa phương

Toàn bộ giao dịch phải được ghi nhận trên hệ thống đăng ký quốc gia về carbon.

4. Cơ chế quản lý chặt chẽ

Một điểm quan trọng là:

• Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan cấp phép chuyển giao quốc tế
• Chỉ được chuyển giao sau khi tín chỉ đã được cấp hợp lệ
• Tín chỉ hết hiệu lực hoặc bị thu hồi sẽ không được giao dịch

Ngoài ra, việc chuyển giao phải thực hiện “điều chỉnh tương ứng” (corresponding adjustment), nghĩa là lượng phát thải đã bán ra quốc tế sẽ không còn được tính vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia của Việt Nam.

5. Quy định về tỷ lệ chuyển giao

Nghị định đưa ra giới hạn cụ thể:

• Tối đa 90% tín chỉ có thể chuyển giao quốc tế
• Một số nhóm dự án chỉ được phép chuyển giao tối đa 50%
• Phần còn lại được sử dụng trong thị trường nội địa

Điều này cho thấy Nhà nước vẫn giữ lại một phần tín chỉ để phục vụ mục tiêu trong nước.

6. Cơ chế tài chính và dự án

Đối với các dự án:

• Dự án đầu tư công: nguồn thu từ bán tín chỉ là ngân sách nhà nước
• Dự án PPP: doanh thu được tính vào phương án tài chính dự án
• Các giao dịch phải có ý kiến của nhiều cơ quan liên quan

Điều này phản ánh cách tiếp cận thận trọng, tránh thất thoát tài sản carbon quốc gia.

7. Ý nghĩa chiến lược

Nghị định 112/2026/NĐ-CP mang lại 3 tác động lớn:

Thứ nhất: chính thức hóa thị trường carbon quốc tế của Việt Nam
Lần đầu có khung pháp lý đầy đủ để giao dịch tín chỉ carbon xuyên biên giới.

Thứ hai: mở cơ hội cho doanh nghiệp
Các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, thu giữ carbon có thể tạo doanh thu từ tín chỉ carbon.

Thứ ba: cân bằng giữa mở cửa và kiểm soát
Cho phép bán tín chỉ nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát chặt chẽ về tỷ lệ và mục tiêu quốc gia.

8. Kết luận

Việt Nam đã chính thức “mở cửa” thị trường tín chỉ carbon quốc tế, nhưng theo một cách có kiểm soát.

Trong giai đoạn tới, thách thức lớn nhất không còn là khung pháp lý, mà là:

• Xây dựng dự án đủ tiêu chuẩn tạo tín chỉ
• Kết nối với thị trường quốc tế
• Và tối ưu hóa giá trị kinh tế từ carbon