UK hydrogen HAR1: tín hiệu “thị trường hóa” hydrogen và hàm ý cho Việt Nam – ASEAN
Ngày 15/5/2026 Annie Nguyễn
Việc Chính phủ Vương quốc Anh xác nhận 10 dự án hydrogen thuộc chương trình Hydrogen Allocation Round 1 (HAR1) đã ký hợp đồng và sẵn sàng triển khai đánh dấu một bước chuyển quan trọng: hydrogen đang bước từ giai đoạn “chiến lược và thử nghiệm” sang “triển khai thương mại có cơ chế hỗ trợ dài hạn”.
Các dự án này có tổng công suất điện phân khoảng 120 MW và dự kiến tạo hơn 700 việc làm, tập trung tại các khu công nghiệp như Teesside, South Wales, Scotland và Midlands. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cấu trúc chính sách: hợp đồng dài hạn với cơ chế giảm rủi ro đầu tư, qua đó kéo vốn tư nhân vào chuỗi giá trị hydrogen.
1. Tín hiệu chính sách: hydrogen được “tài chính hóa”
HAR1 cho thấy mô hình phát triển hydrogen của Anh đang đi theo hướng:
-
Hợp đồng mua bán dài hạn (CfD-like mechanism)
-
Nhà nước chia sẻ rủi ro giai đoạn đầu
-
Doanh nghiệp tư nhân triển khai và vận hành
Điều này biến hydrogen từ một “câu chuyện công nghệ” thành một “tài sản đầu tư có cấu trúc chính sách”.
2. Bài học cho Việt Nam và ASEAN
Với Việt Nam và khu vực ASEAN, tín hiệu quan trọng không nằm ở công suất 120 MW, mà nằm ở cách thiết kế thị trường.
Ba điểm đáng chú ý:
(i) Cơ chế hợp đồng dài hạn là điều kiện tiên quyết
Không có cơ chế đảm bảo doanh thu, hydrogen khó vượt qua giai đoạn đầu vì CAPEX cao và rủi ro thị trường lớn.
(ii) Tập trung vào cụm công nghiệp thay vì phân tán
Các dự án Anh tập trung tại các “industrial clusters”, tận dụng hạ tầng sẵn có. Điều này phù hợp hơn với ASEAN thay vì triển khai rời rạc.
(iii) Việc làm là “output chính trị” quan trọng của hydrogen
Hydrogen không chỉ là câu chuyện năng lượng mà còn là chính sách công nghiệp và lao động.
3. Hàm ý chiến lược cho ASEAN
ASEAN, trong đó có Việt Nam, đang ở giai đoạn đầu của hydrogen. Bài học từ HAR1 là:
-
Không thể dựa vào kỳ vọng chi phí giảm tự nhiên
-
Cần thiết kế cơ chế thị trường ngay từ đầu
-
Phải gắn hydrogen với cụm công nghiệp (ammonia, lọc hóa dầu, phân bón, thép)
-
Ưu tiên “bankability” hơn là quy mô thử nghiệm
Nếu không có cấu trúc chính sách tương tự, hydrogen dễ bị kẹt ở giai đoạn pilot kéo dài mà không hình thành thị trường thực.
4. Kết luận
HAR1 của Anh không chỉ là một gói dự án hydrogen, mà là một mô hình thể chế hóa thị trường hydrogen thông qua hợp đồng và chia sẻ rủi ro.
Đối với Việt Nam – ASEAN, câu hỏi quan trọng không phải là “có nên phát triển hydrogen hay không”, mà là:
“Thiết kế thị trường và cơ chế nào để hydrogen có thể tồn tại như một ngành công nghiệp thực sự?”
