Tương lai ngành xây dựng – “Tầm nhìn dài hạn 2.0” của Nikkenren (Phần 4) / Cải cách tư duy cho cả bên đặt hàng và nhà thầu
Ngày 5/8/2025
Liên đoàn Nhà thầu Xây dựng Nhật Bản (Nikkenren) thường xuyên tổ chức đối thoại với Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch (MLIT) cùng các tổ chức khách hàng tư nhân để thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau (ảnh: 16/6, TP. Nagoya).
Trong hợp đồng xây dựng, mối quan hệ giữa bên đặt hàng và nhà thầu thường không bình đẳng. Việc giá vật liệu tăng trong những năm gần đây không được phản ánh đầy đủ vào giá hợp đồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt đối với các nhà thầu vừa và nhỏ có nền tảng quản lý yếu.
Theo khảo sát năm tài chính 2024 của Nikkenren, chỉ khoảng 50% hợp đồng xây dựng tư nhân có tiến hành đàm phán sửa đổi hợp đồng giữa khách hàng và nhà thầu chính. Trong số đó, chỉ khoảng 20% yêu cầu được chấp thuận đầy đủ. Khi giá trị hợp đồng hoặc tiến độ không được điều chỉnh, không chỉ nhà thầu chính mà cả nhà thầu phụ và lao động kỹ thuật cũng bị ảnh hưởng.
Tầm nhìn dài hạn mới đặt mục tiêu xóa bỏ tập quán một chiều đã tồn tại lâu dài, thúc đẩy cải cách tư duy và hành động cho cả khách hàng và nhà thầu. Tất cả các bên liên quan đến dự án xây dựng đều được khuyến khích tập trung hướng tới việc đạt “lợi ích chung”.
Với việc Luật Kinh doanh Xây dựng sửa đổi năm 2024 đưa ra quy định mới cho hợp đồng xây dựng, Nikkenren nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường giao tiếp giữa khách hàng, nhà thầu chính và nhà thầu phụ. Tổ chức này dự kiến sẽ cải cách nhận thức và cấu trúc của toàn ngành thông qua nâng cao hiểu biết về hợp đồng, thúc đẩy tuyên bố tuân thủ pháp luật và hỗ trợ các nhà thầu phụ.
Nikkenren sẽ đảm bảo thực thi đầy đủ các cơ chế hiện tại trong giao dịch giữa bên đặt hàng – nhà thầu và giữa nhà thầu chính – phụ, đồng thời xem xét và đề xuất các quy định mới nhằm khắc phục tính bất bình đẳng.
Tháng 7/2023, Nikkenren đã công bố “Tuyên bố đảm bảo tiến độ hợp lý”, khuyến khích nhà thầu chính đề xuất thời gian thực hiện dự án phù hợp (ví dụ: 4 tuần với 8 ngày nghỉ, 40 giờ làm việc/tuần theo luật định) khi gửi báo giá ban đầu cho các dự án tư nhân. Theo khảo sát theo dõi nửa cuối năm tài chính 2024, gần 70% báo giá ban đầu đã phản ánh tiến độ phù hợp, 20% tiến độ do khách hàng chỉ định là hợp lý và 95% hợp đồng cuối cùng được ký với tiến độ phù hợp.
Để đáp ứng nhu cầu xây dựng ổn định trong những năm gần đây, cần xây dựng mối quan hệ win-win trên toàn chuỗi cung ứng. Khi việc điều chỉnh giá chưa được thực hiện đầy đủ, lao động kỹ thuật không thể nhận được thù lao hợp lý. Để khắc phục, cần xem xét lại quy định hợp đồng và xây dựng tập quán giao dịch công bằng.
Nikkenren kêu gọi các chủ đầu tư công trình công cộng đi đầu, làm hình mẫu cho khu vực tư nhân. Tầm nhìn dài hạn mới kỳ vọng MLIT sẽ tiếp tục dẫn dắt cải cách hệ thống đấu thầu và hợp đồng nhằm giải quyết những vấn đề then chốt của ngành xây dựng như cải cách phong cách làm việc, cải thiện chế độ đãi ngộ cho lao động, truyền tải giá hợp lý và nâng cao năng suất.
