Từ rác thải nhựa đến năng lượng: Khi vi sinh vật mở ra chuỗi giá trị mới

Ngày 12/2/2026

Điều gì sẽ xảy ra nếu rác thải nhựa không còn là gánh nặng môi trường mà trở thành nguồn tài nguyên?

Các nhà nghiên cứu Canada đang phát triển vi khuẩn và enzyme biến đổi sinh học có khả năng phân hủy một số loại nhựa thành các cấu phần hóa học cơ bản. Từ những “khối xây dựng” này, vật liệu có thể tiếp tục được chuyển hóa thành nhiên liệu hoặc các sản phẩm có giá trị cao.

Đây được xem là một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực đổi mới công nghệ xử lý chất thải.

Tiềm năng lớn, nhưng chưa phải lời giải tức thì

Thực tế, công nghệ sinh học này vẫn đang trong giai đoạn phòng thí nghiệm hoặc thí điểm. Quá trình phân hủy không diễn ra tức thời mà có thể mất từ vài giờ đến vài ngày, tùy thuộc vào loại vật liệu.

Hiện tại, phương pháp này hoạt động hiệu quả nhất với một số loại nhựa cụ thể như PET – loại thường được sử dụng trong chai nước và bao bì thực phẩm. Việc mở rộng sang các loại nhựa hỗn hợp hoặc khó tái chế vẫn là thách thức kỹ thuật lớn.

Quan trọng hơn, bài toán mở rộng quy mô (scale-up) vẫn là rào cản lớn nhất. Chuyển từ mô hình phòng thí nghiệm sang quy mô công nghiệp đòi hỏi đầu tư đáng kể về hạ tầng, kiểm soát quy trình và tối ưu chi phí.

Hướng đi cho nền kinh tế tuần hoàn

Dù còn nhiều thách thức, tiềm năng của công nghệ này là rất đáng kể.

Chuyển hóa nhựa bằng phương pháp sinh học có thể:

• Giảm lượng rác thải chôn lấp và ô nhiễm đại dương

• Thu hồi giá trị từ các dòng chất thải khó xử lý

• Giảm tiêu thụ năng lượng so với các phương pháp nhiệt phân truyền thống

• Hỗ trợ xây dựng hệ thống quản lý chất thải carbon thấp

Cách tiếp cận này đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy “xử lý rác” sang “khai thác tài nguyên từ rác”.

Công nghệ không thể đi một mình

Tuy nhiên, đổi mới công nghệ chỉ là một phần của giải pháp.

Để tạo tác động thực sự, cần có:

• Hệ thống thu gom và phân loại rác hiệu quả hơn

• Thiết kế sản phẩm hướng tới khả năng tái chế ngay từ đầu

• Đầu tư vào hạ tầng xử lý và logistics

• Chính sách hỗ trợ đổi mới tuần hoàn và giảm phát thải

Trong một nền kinh tế tuần hoàn đúng nghĩa, rác thải không phải là điểm kết thúc của vòng đời sản phẩm.

Đó là điểm khởi đầu của một chuỗi giá trị mới.