Từ máy phát diesel sang hydrogen: Bước chuyển mình xanh của trung tâm dữ liệu toàn cầu
*Bài: Annie Nguyễn – Ngày 31/05/2026*
Trong bối cảnh nhu cầu điện năng cho AI và điện toán đám mây bùng nổ, các trung tâm dữ liệu đang phải đối mặt với một bài toán nan giải: vừa phải đảm bảo vận hành liên tục, vừa phải cắt giảm phát thải. Giải pháp thay thế truyền thống – máy phát điện diesel – ngày càng bị xem xét kỹ lưỡng do tác động môi trường.
Một nghiên cứu gần đây của Đại học Công nghệ Delft (Hà Lan), đăng trên tạp chí Journal of Physics: Conference Series (2024), đã so sánh các công nghệ lưu trữ năng lượng tái tạo thay thế cho trung tâm dữ liệu. Trong số các giải pháp, Hydrogen Energy Storage (HES) và Compressed Air Energy Storage (CAES) nổi lên như những lựa chọn bền vững và khả thi nhất. Đối với các cơ sở hiện hữu, HVO (nhiên liệu diesel tái tạo) là giải pháp thay thế gần như liền mạch. Nhưng với các trung tâm mới, CAES – nếu địa lý cho phép – và HES được đánh giá là những giải pháp có triển vọng nhất.
Thực tế này đang thúc đẩy một cuộc cách mạng chuyển đổi năng lượng trong ngành trung tâm dữ liệu. Các công ty công nghệ lớn và chính phủ đang tích cực thử nghiệm và triển khai hydrogen như một giải pháp thay thế sạch, đáng tin cậy cho diesel.
Bước ngoặt toàn cầu
-
Tháng 4/2026, INNIO Group và Net Zero Innovation Hub for Data Centers đã hoàn thành thành công cuộc thử nghiệm dùng nguồn điện dự phòng 3 MW chạy hoàn toàn bằng hydrogen quy mô công nghiệp đầu tiên trên thế giới tại Áo. Buổi thử nghiệm có sự chứng kiến của các chuyên gia kỹ thuật từ Microsoft, Google và Data4.
-
Tháng 5/2026, Caterpillar phối hợp với Microsoft và Ballard Power Systems đã thử nghiệm thành công pin nhiên liệu hydrogen quy mô lớn để cung cấp nguồn điện dự phòng tại chính các trung tâm dữ liệu của Microsoft, chứng minh tính khả thi về mặt kỹ thuật và thương mại.
-
Tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries đang hợp tác với Honda để tái sử dụng pin nhiên liệu từ xe hơi cũ thành nguồn điện dự phòng cho một trung tâm dữ liệu tại Nhật Bản, dự kiến đi vào hoạt động năm 2027.
-
Endeavour, một startup Mỹ, đã giới thiệu công nghệ Pact có khả năng sản xuất hydrogen trực tiếp từ khí methane ngay tại chỗ mà không cần điện lưới, đồng thời thu giữ carbon dạng rắn.
Bước tiến mạnh mẽ tại Trung Quốc
Châu Á cũng không đứng ngoài cuộc chơi:
-
Tháng 4 năm 2026, Horizon Fuel Cell Technologies đã được chọn để cấp nguồn cho một trung tâm dữ liệu AI chạy bằng hydrogen, sử dụng tấm pin mặt trời, độc lập với lưới điện và vận hành các GPU Nvidia.
-
Tháng 5 năm 2026, một liên doanh giữa U Power Hydro và các công ty Trung Quốc đã giành được hợp đồng cung cấp năng lượng cho dự án trung tâm dữ liệu 3 MW tại Thái Lan, mở đường cho một dự án 100 MW trong tương lai.
-
Tháng 5 năm 2026, một trong những sự kiện quan trọng nhất về chính sách tại Trung Quốc đã diễn ra: Bốn bộ và ngành (gồm NDRC, NEA, MIIT và NDA) đã chính thức công nhận năng lượng hạt nhân và hydrogen là nguồn cung cấp năng lượng sạch trực tiếp hợp pháp cho các cơ sở tính toán, phê duyệt thí điểm kết nối trực tiếp giữa các trang trại điện gió, năng lượng mặt trời, hydro với các trung tâm dữ liệu. Động thái chính sách này đã được coi là "giấy thông hành lịch sử" của hydrogen vào ngành công nghiệp tính toán.
Tương lai của trung tâm dữ liệu
Các nhà phân tích dự báo thị trường trung tâm dữ liệu chạy bằng hydrogen xanh toàn cầu sẽ tăng từ 366 triệu USD năm 2025 lên 930 triệu USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 14,3%.
Các chuyên gia kỳ vọng các hệ thống năng lượng kết hợp (behind-the-meter/hybrid) trong các trung tâm dữ liệu mới sẽ tăng từ 10-20% hiện nay lên 50-60% vào năm 2030, phần lớn được thúc đẩy bởi hydrogen và các giải pháp lưu trữ năng lượng mới.
Với các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và sự sẵn sàng về công nghệ, hydrogen đang nhanh chóng chuyển mình từ một giải pháp "thử nghiệm" thành một "giải pháp chiến lược" cho bài toán năng lượng sạch của các trung tâm dữ liệu trong tương lai.
Nguồn: Tạp chí Journal of Physics: Conference Series, INNIO Group, Caterpillar, Microsoft, Google, Endeavour, Horizon Fuel Cell Technologies, Mitsubishi Heavy Industries, Honda, Công ty TNHH U Power Hydro, các báo cáo của Chính phủ Trung Quốc, và các báo cáo thị trường liên quan.
