Trung Đông – ‘Thủ phủ’ hydro xanh toàn cầu: Chi phí 1 USD/kg, tham vọng chinh phục thị trường châu Âu và châu Á
Ngày 05 tháng 6 năm 2026 – Annie Nguyễn
Với lợi thế về năng lượng tái tạo chi phí thấp nhất thế giới, cơ sở hạ tầng sẵn có và các chiến lược quốc gia đầy tham vọng, Trung Đông đang khẳng định vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực sản xuất hydro xanh. Theo bài phân tích mới đây của NES Fircroft, khu vực này không chỉ hướng tới mục tiêu đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn đặt kỳ vọng lớn vào xuất khẩu sang châu Âu và châu Á.
Lợi thế chi phí và hạ tầng
Trung Đông sở hữu những điều kiện lý tưởng để phát triển hydro xanh, bao gồm nguồn năng lượng mặt trời và gió có chi phí thấp nhất thế giới, đặc biệt tại Saudi Arabia, UAE, Ai Cập và Oman. Theo Trung tâm Nghiên cứu Dầu khí King Abdullah (KAPSARC), chi phí sản xuất hydro xanh tại khu vực vùng Vịnh có thể đạt mức gần 1 USD/kg – thấp nhất toàn cầu – trong khi tại châu Âu con số này có thể lên tới 7 USD/kg.
Bên cạnh đó, hệ thống cảng, cơ sở chế biến khí và hạ tầng công nghiệp sẵn có giúp khu vực này dễ dàng chuyển đổi sang xử lý hydro và amoniac. Về nhu cầu, thị trường hydro toàn cầu dự kiến tăng từ khoảng 100 triệu tấn (2022) lên hơn 220 triệu tấn vào năm 2050, tạo ra khoảng 400.000 việc làm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và sản xuất hydro.
Các dự án hydro xanh trọng điểm
Saudi Arabia đang dẫn đầu với Dự án Hydro xanh NEOM trị giá 8,4 tỷ USD, đã hoàn thiện tài chính từ năm 2023 và hiện đạt hơn 80% tiến độ. Dự án tích hợp 4 GW điện gió và mặt trời cùng hơn 2 GW điện phân, dự kiến sản xuất 600 tấn hydro không carbon mỗi ngày vào cuối năm 2026, xuất khẩu dưới dạng amoniac xanh.
UAE, với Chiến lược Hydro Quốc gia, đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu tấn hydro xanh mỗi năm vào 2031. Dự án thí điểm tại Công viên Năng lượng Mặt trời Mohammed bin Rashid Al Maktoum ở Dubai đã sản xuất khoảng 400 kg hydro xanh mỗi ngày, cung cấp cho các ứng dụng công nghiệp và giao thông thử nghiệm.
Oman đang xây dựng vị thế cạnh tranh với cụm cảng Duqm và khu vực Al Wusta, nơi các dự án do các tập đoàn quốc tế dẫn đầu được thiết kế chuyên biệt cho xuất khẩu hydro và amoniac.
Thách thức: Thỏa thuận mua bán và nhân lực
Mặc dù vậy, nhiều dự án vẫn đang ở giai đoạn tiền FID và chỉ một phần nhỏ trong số các dự án đã công bố có thỏa thuận mua bán dài hạn (offtake). Việc đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận nghiêm ngặt của châu Âu, yêu cầu sự đồng bộ giữa sản xuất năng lượng tái tạo và hydro, cũng là một thách thức đáng kể.
Về nhân lực, khu vực đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt kỹ sư có kinh nghiệm vận hành điện phân, khử muối và xử lý hydro, cũng như nhân viên vận hành và bảo trì có tay nghề cao. Các công ty phải cạnh tranh mạnh mẽ để thu hút nhân tài từ châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á, đồng thời thực hiện các chương trình nâng cao kỹ năng (upskilling) cho lực lượng lao động dầu khí sẵn có.
Tóm lại, với chi phí sản xuất cạnh tranh nhất thế giới và hàng loạt dự án lớn đang được triển khai, Trung Đông đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành trung tâm cung cấp hydro xanh toàn cầu. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tham vọng này, khu vực cần giải quyết đồng bộ các bài toán về thị trường tiêu thụ, chứng nhận và nguồn nhân lực chất lượng cao.
