TP.HCM học kinh nghiệm Nhật Bản: Khát vọng vươn tầm siêu đô thị khu vực
Ngày 09 tháng 06 năm 2026 | Annie Nguyễn
Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Nhật Bản từ ngày 5 đến 9 tháng 6, đoàn công tác HĐND TP.HCM do Phó Chủ tịch HĐND TP Huỳnh Thanh Nhân dẫn đầu đã có các buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản Sasaki Hajime và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản Hayashi Yoshimasa.
Tận dụng cơ hội từ Luật Đô thị đặc biệt
Tại buổi làm việc, ông Huỳnh Thanh Nhân cho biết thời gian tới, Luật Đô thị đặc biệt chuẩn bị được ban hành, tạo cơ chế phân quyền mạnh hơn cho TP.HCM. Thành phố sẽ có thêm thẩm quyền để chủ động, kịp thời và hiệu quả hơn trong việc giải quyết các vấn đề phát triển.
Sau quá trình sáp nhập, TP.HCM có nhiều không gian để mở ra cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Do đó, TP mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của phía Nhật Bản trong các lĩnh vực xây dựng hạ tầng, giao thông, quy hoạch đô thị, phát triển du lịch và nguồn vốn ODA, góp phần đưa TP.HCM trở thành một siêu đô thị mới của khu vực.
Đáp lại, Thứ trưởng Sasaki Hajime đánh giá đây là thời điểm thuận lợi để TP.HCM tăng tốc phát triển và bày tỏ tin tưởng lãnh đạo cùng người dân thành phố sẽ sớm hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra. Ông cho biết sẽ trao đổi với các cơ quan, bộ ngành liên quan của Nhật Bản về các dự án hợp tác với TP trong lĩnh vực giao thông, xây dựng đô thị, quy hoạch nhằm mang lại lợi ích hài hòa cho các bên.
Tầm nhìn 100 năm và mô hình đa trung tâm
Trước đó, vào tháng 5 năm 2026, UBND TP.HCM đã phê duyệt đề cương quy hoạch tổng thể thành phố giai đoạn 2025-2050 với tầm nhìn 100 năm, hướng đến mục tiêu đưa TP.HCM trở thành một trong những trung tâm kinh tế và đô thị đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Quy hoạch đề ra mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân đầu người tối thiểu 10%/năm từ 2025 đến 2050, với quy mô nền kinh tế dự kiến đạt khoảng 1.200 tỷ USD vào năm 2050 và dân số thành phố đạt 20-22 triệu người.
Điểm nhấn của quy hoạch là mô hình "1 Trung tâm, 3 Vùng, 1 Khu đặc biệt":
-
Trung tâm lõi (TP.HCM): Thủ phủ tài chính và công nghệ cao, tập trung dịch vụ tài chính, thương mại, giáo dục, chăm sóc sức khỏe chất lượng cao và đổi mới sáng tạo.
-
Vùng Bình Dương: Thủ phủ công nghiệp, tập trung sản xuất công nghệ cao.
-
Vùng Bà Rịa - Vũng Tàu: Thủ phủ kinh tế biển, neo đậu các cảng biển quốc tế, logistics, năng lượng gió ngoài khơi và khu thương mại tự do.
-
Khu đặc biệt Côn Đảo: Điểm đến hàng đầu cho du lịch sinh thái, du lịch tâm linh và nghỉ dưỡng cao cấp.
Quy hoạch cũng nhấn mạnh phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), với mục tiêu tối ưu hóa vận tải đô thị để người dân có thời gian di chuyển tối đa một giờ. Hạ tầng giao thông công cộng hàng loạt sẽ được mở rộng, bao gồm mạng lưới metro, đường sắt nhẹ, monorail và các hành lang ngầm hoặc trên cao để tiết kiệm đất đai và giảm thiểu giải tỏa.
Bài học từ mô hình quy hoạch Nhật Bản
Trong bối cảnh đó, việc học hỏi kinh nghiệm từ Nhật Bản càng trở nên cấp thiết. Quy hoạch đô thị Nhật Bản được định hình bởi triết lý "ưu tiên giao thông" (transit-first) độc đáo, nơi các thành phố được xây dựng xung quanh các trung tâm đường sắt mật độ cao thay vì các xa lộ tập trung vào ô tô.
Không giống như hệ thống phân vùng cứng nhắc, chỉ cho phép một loại hình sử dụng đất duy nhất ở nhiều quốc gia phương Tây, Nhật Bản áp dụng hệ thống phân vùng linh hoạt trên toàn quốc, khuyến khích các khu dân cư hỗn hợp, nơi nhà ở, cửa hàng nhỏ và công nghiệp nhẹ có thể cùng tồn tại hữu cơ.
Phát triển định hướng giao thông công cộng (TOD) là một trong những thế mạnh của Nhật Bản, nơi tích hợp phát triển đô thị với phát triển giao thông công cộng, tăng cường chức năng của nhà ga như các nút đa phương thức và thúc đãi phát triển xung quanh nhà ga.
Kết hợp với đó, Chính phủ Nhật Bản đang triển khai dự án "PLATEAU" nhằm tạo ra các bản sao kỹ thuật số (digital twins) dựa trên mô hình đô thị 3D trên toàn quốc, mở dữ liệu dưới dạng mã nguồn mở để sử dụng. Tính đến nay, việc phát triển đã hoàn thành tại 200 thành phố ở Nhật Bản, với mục tiêu mở rộng lên 500 thành phố vào cuối năm tài khóa 2027.
Cơ hội hợp tác chiến lược
Việc hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực phát triển đô thị đã có nền tảng vững chắc. JICA (Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản) có nhiều năm kinh nghiệm hỗ trợ các nước Đông Nam Á trong phát triển hạ tầng, quy hoạch đô thị và các dự án giao thông. Sự kiện lần này mở ra cơ hội để TP.HCM tiếp cận sâu hơn với các mô hình quản lý đô thị tiên tiến, ứng dụng công nghệ số trong quy hoạch và triển khai các dự án giao thông trọng điểm.
Với tầm nhìn dài hạn, cơ chế đặc thù và sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế như Nhật Bản, TP.HCM đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành siêu đô thị hiện đại, đáng sống và có sức cạnh tranh cao trong khu vực.
