Thử thách sống còn của hydro: California kiên định dù đối mặt trở ngại liên bang

Ngày 6 tháng 9, 2025

Tham vọng năng lượng sạch của California đang đứng trước một phép thử mới. Trong khi chính quyền Trump cắt giảm mạnh các ưu đãi cho điện gió, điện mặt trời và năng lượng tái tạo, hydro lại nổi lên như một nguồn năng lượng có khả năng vượt qua sóng gió chính sách — đặc biệt tại Nam California.

Mùa thu này, Nhà máy Hydro Sạch Avina tại Vernon sẽ chính thức đi vào hoạt động, trở thành một trong những trung tâm sản xuất và cung cấp nhiên liệu hydro lớn nhất nước Mỹ. Dự án trị giá 800 triệu USD này, do Avina hợp tác cùng Cơ quan Điện lực Công cộng Vernon phát triển, có khả năng sản xuất tới 4 tấn hydro xanh mỗi ngày, tập trung vào lĩnh vực vận tải hạng nặng — một trong những nguồn phát thải ô nhiễm lớn nhất của bang.

Dự án táo bạo giữa sóng ngược chính sách

Các khoản cắt giảm từ liên bang đã gây chao đảo ngành năng lượng tái tạo, nhưng Giám đốc điều hành Avina, Vishal Shah, khẳng định chính sách khí hậu cấp bang mang lại sự ổn định. “Khi Washington đổi hướng, California sẽ bước lên dẫn dắt,” ông nói trong chuyến tham quan công trường. Dự án đã nhận được tài trợ từ Ủy ban Năng lượng California cùng sự hậu thuẫn của các nhà đầu tư tư nhân như Chart Industries và KBR.

Khi vận hành, nhà máy có thể giúp cắt giảm hơn 130.000 tấn CO₂ mỗi năm, đồng thời cung cấp nhiên liệu sạch cho xe tải và xe buýt chạy trên các tuyến vận tải vốn nổi tiếng ô nhiễm bởi diesel.

Tiềm năng và sự hoài nghi

Phương án của Avina dựa trên máy điện phân chạy hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo để tách hydro từ nước. Nguồn nước ngầm tại Vernon sẽ đáp ứng nhu cầu 30.000–40.000 gallon mỗi ngày. Những người ủng hộ cho rằng đây là hình mẫu tiêu chuẩn về sản xuất hydro xanh.

Tuy nhiên, giới phê bình cảnh báo hydro không phải “thuốc tiên”. Các nhóm môi trường như Food & Water Watch lo ngại việc mở rộng hydro có thể kéo dài sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nhất là khi nhiều dự án vẫn dựa vào khí tự nhiên. Một số ý kiến khác cũng bày tỏ lo ngại về áp lực đối với nguồn nước khan hiếm của California và đặt câu hỏi liệu hydro có nên được ưu tiên hơn so với gió, mặt trời và lưu trữ pin.

Vận tải hạng nặng: Điểm khởi đầu hợp lý

Theo chuyên gia Jack Brouwer, Giám đốc Viện Năng lượng Sạch UC Irvine, hydro phù hợp nhất với các lĩnh vực khó khử carbon như xe tải đường dài, hoạt động cảng biển và nguồn điện dự phòng. “Nếu dự án Avina chứng minh hydro cạnh tranh được với diesel về chi phí, đó sẽ là bước ngoặt,” ông nhận định. Hiện giá hydro ở mức 20–30 USD/kg, nhưng Avina đặt mục tiêu hạ xuống 10 USD/kg, ngang bằng với diesel trong vài năm tới.

Vượt khỏi Vernon: Bức tranh toàn bang

Nhà máy tại Vernon chỉ là một phần trong chiến lược hydro toàn diện của California, bao gồm:

• Trung tâm Năng lượng Sạch Lancaster trị giá 1,85 tỷ USD do Element Resources phát triển.

• Kế hoạch chuyển đổi Nhà máy Scattergood tại Los Angeles sang chạy bằng hydro vào năm 2029.

• Trung tâm hydro trị giá 1,2 tỷ USD của bang, hiện đang đối mặt nguy cơ mất tài trợ liên bang.

Ý nghĩa then chốt

Đối với California, hydro không chỉ là nguồn năng lượng, mà còn là tuyên ngôn chính trị và kinh tế. Bang này muốn chứng minh rằng hydro có thể vừa là nhiên liệu chuyển tiếp, vừa là giải pháp dài hạn, bất chấp sự thờ ơ từ liên bang.

Dù động cơ là lợi nhuận, chính sách hay sức khỏe cộng đồng, những dự án như của Avina sẽ quyết định hydro trở thành trụ cột khử carbon, hay chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm gây tranh cãi.