Thị trường hydrogen bước sang giai đoạn mới: Khả năng thực thi được ưu tiên hơn quy mô – Báo cáo của GlobalData

Thị trường hydrogen bước sang giai đoạn mới: Khả năng thực thi được ưu tiên hơn quy mô – Báo cáo của GlobalData

Ngày 27 tháng 5, 2026 – Annie Nguyễn

Phân tích: Báo cáo Triển vọng thị trường hydrogen quý 2 năm 2026 của hãng phân tích hàng đầu GlobalData chỉ ra một bước chuyển mang tính bước ngoặt: ngành công nghiệp hydrogen đang dần từ bỏ giai đoạn “tăng trưởng bằng công bố dự án” để chuyển sang giai đoạn mà khả năng thực thi (execution) mới là yếu tố quyết định. Tiếp cận nguồn điện tái tạo, quy trình cấp phép và khung trợ cấp bền vững đang trở thành những tiêu chí then chốt để lọc ra những dự án thực sự có thể đi tới vạch đích.

Thị trường không thu hẹp mạnh nhưng trở nên kén chọn hơn

Theo GlobalData, thị trường hydrogen carbon thấp vẫn duy trì ổn định trong quý đầu năm 2026, nhưng số lượng dự án mới được công bố đã giảm, kéo theo tổng công suất công bố giảm nhẹ 360 nghìn tấn/năm. Con số này tuy khiêm tốn nhưng phản ánh một xu hướng quan trọng: các nhà phát triển tỏ ra ngần ngại hơn trong việc bổ sung các dự án mang tính đầu cơ khi các điều kiện về tài chính, hợp đồng bao tiêu sản phẩm và chính sách vẫn còn bất định.

Đáng chú ý hơn, số lượng dự án bước vào các giai đoạn phát triển sâu hơn như nghiên cứu khả thi (feasibility), thiết kế FEED và xây dựng đang gia tăng. GlobalData nhận định điều này cho thấy thị trường đang chuyển dịch từ “mở rộng bằng những con số trên giấy” sang “thực thi thực tế”. Đối với các công ty năng lượng tái tạo, hydrogen đang không còn đơn thuần là một lĩnh vực công nghệ riêng lẻ, mà là bài kiểm tra khả năng tích hợp các yếu tố phát điện, truy cập lưới, cấp phép và nhu cầu công nghiệp thành một dự án khả thi về mặt thương mại.

Green hydrogen giữ vững đà tăng, blue hydrogen suy yếu

Một xu hướng nổi bật khác là sự phân hóa giữa hydrogen xanh (green hydrogen) và hydrogen xanh lam (blue hydrogen). Green hydrogen tiếp tục duy trì vị thế ổn định và chiếm ưu thế trong tổng công suất đã công bố.

Ngược lại, công suất công bố của blue hydrogen giảm 6,2% trong quý. GlobalData cho rằng nguyên nhân một phần đến từ giá khí tự nhiên tăng và kỳ vọng về biến động giá tiếp theo liên quan đến xung đột tại Trung Đông. Vấn đề cốt lõi là rủi ro hàng hóa (commodity risk) mà nhà đầu tư phải gánh chịu. Kinh tế của blue hydrogen vẫn bị ràng buộc chặt chẽ với thị trường khí đốt, trong khi hydrogen xanh sản xuất bằng điện phân từ năng lượng tái tạo không chịu rủi ro này. Những thay đổi đột ngột về giá nguyên liệu đầu vào có thể làm xói mòn niềm tin vào các thỏa thuận cung cấp dài hạn và gia tăng rủi ro tài chính.

Điều này cũng đánh dấu một sự thay đổi so với năm 2025, khi các nhà hoạch định chính sách và nhà phát triển ngày càng chấp nhận “chủ nghĩa thực dụng về lộ trình sản xuất”, thừa nhận cần có nhiều con đường carbon thấp để thúc đẩy quy mô. Nhưng kết quả quý I năm 2026 cho thấy các nhà đầu tư đang trở nên thận trọng hơn với những lộ trình phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu biến động.

Sự ổn định chính sách đang trở thành điều kiện tiên quyết cho tài trợ

Bằng chứng rõ ràng nhất về sự mong manh của thị trường là sự gia tăng của các dự án bị trì hoãn. GlobalData báo cáo có 40 dự án dự kiến bắt đầu vận hành trong năm 2026 đã phải điều chỉnh lại tiến độ trong quý I. Nguyên nhân kéo dài khắp Bắc Mỹ, châu Âu và Trung Đông, liên quan đến các cấu trúc trợ cấp, định nghĩa về phát thải và các quyết định tài trợ công vẫn còn bất ổn.

Mỹ là ví dụ điển hình nhất. Bắc Mỹ vẫn giữ nguyên thứ hạng toàn cầu trong quý I, nhưng thị phần công suất của khu vực đã giảm 22% so với quý I năm ngoái, phần lớn do sự thoái lui của chính sách hỗ trợ cấp tiểu bang. GlobalData đặc biệt đề cập đến việc Chính quyền Trump tuyên bố cắt giảm 3 tỷ USD từ ngân sách đã được thỏa thuận trước đó, sau đó đề xuất hủy bỏ vĩnh viễn thêm 3 tỷ USD dành cho các trung tâm hydrogen (hydrogen hubs) theo Đạo luật Đầu tư Cơ sở hạ tầng và Việc làm.

Những biện pháp này vẫn cần được Quốc hội phê duyệt và có thể vấp phải thách thức pháp lý từ các tiểu bang thụ hưởng. Tuy nhiên, các quyết định đầu tư hiếm khi chờ đợi kết quả pháp lý cuối cùng. Một khi chính phủ phát đi tín hiệu cho thấy các cơ chế hỗ trợ đã cam kết có thể bị xem xét lại, các nhà phát triển và tổ chức cho vay thường ngay lập tức đưa rủi ro chính trị cao hơn vào chi phí dự án. Đối với các dự án hydrogen, vốn có chu kỳ phát triển dài và cấu trúc trợ cấp phức tạp, sự bất định này đặc biệt gây rắc rối, có thể làm chậm các cuộc đàm phán hợp đồng và tiến độ dự án.

Hàm ý chiến lược cho các bên liên quan

Báo cáo của GlobalData gửi đi một thông điệp rõ ràng đến toàn ngành: “cơn sốt” công bố dự án đã qua. Thị trường hydrogen đang bước vào giai đoạn “sàng lọc” khắc nghiệt, nơi chỉ những dự án đảm bảo được nguồn điện tái tạo chi phí thấp, có chiến lược cấp phép khả thi và có khả năng đáp ứng các yêu cầu pháp lý mới có thể tồn tại.

Đối với các nhà đầu tư và nhà phát triển, điều này có nghĩa là:

• Ưu tiên hàng đầu: Chuyển từ “tham vọng công suất” sang “năng lực thực thi dự án”.

• Lựa chọn công nghệ: Thận trọng với blue hydrogen do rủi ro giá khí đốt, trong khi green hydrogen giữ lợi thế nhưng vẫn cần giải quyết các rào cản về lưới điện và chi phí điện tái tạo.

• Yếu tố địa chính trị: Sự ổn định của khung chính sách, đặc biệt là các chương trình trợ cấp, không còn là “điểm cộng” mà đã trở thành “điều kiện bắt buộc” để huy động vốn.

Sự chuyển dịch này, dù có thể gây khó khăn trong ngắn hạn, được đánh giá là cần thiết để ngành công nghiệp hydrogen phát triển một cách bền vững, dựa trên nền tảng kinh tế và kỹ thuật vững chắc thay vì những công bố chưa có cơ sở hiện thực.