Tàu hỏa hydro tại Malaysia: Ngách hôm nay, chiến lược ngày mai
Ngày 25 tháng 1 năm 2026
Tàu hỏa chạy bằng hydro khó có khả năng thay thế các tuyến đường sắt đã điện khí hóa hoàn chỉnh tại Malaysia. Tuy nhiên, công nghệ này có thể đóng vai trò chiến lược trong quá trình khử carbon đối với những tuyến đường sắt mà việc điện khí hóa gặp nhiều rào cản về kỹ thuật, chi phí hoặc điều kiện địa lý.
Hệ thống đường sắt Malaysia hiện vẫn còn nhiều đoạn chưa điện khí hóa và phụ thuộc lớn vào đầu máy diesel, đặc biệt tại Đông Malaysia và các tuyến liên tỉnh thứ cấp. Việc điện khí hóa các tuyến này đòi hỏi đầu tư lớn vào lưới điện, trạm biến áp và hạ tầng truyền tải, trong khi lưu lượng khai thác lại không cao. Trong bối cảnh đó, tàu hỏa chạy bằng hydro nổi lên như một giải pháp thay thế hợp lý: không phát thải tại điểm sử dụng, vận hành êm hơn và có thể tận dụng hạ tầng đường ray hiện hữu với mức cải tạo tối thiểu.
Những bước đi sớm của bang Sarawak trong lĩnh vực hydro, đặc biệt thông qua các sáng kiến gắn với Hệ thống Giao thông Đô thị Kuching (KUTS), không chỉ đơn thuần là một dự án thí điểm giao thông. Đây là tín hiệu cho thấy một cách tiếp cận mang tính hệ thống, kết nối giao thông sạch với sản xuất hydro nội địa, phát triển công nghiệp và chiến lược khử carbon dài hạn của khu vực. Việc liên kết cung – cầu hydro ngay từ đầu giúp Sarawak thử nghiệm khả năng hình thành một hệ sinh thái năng lượng và công nghiệp xoay quanh hydro.
Thách thức cốt lõi hiện nay không nằm ở công nghệ. Tàu hỏa hydro đã được triển khai và vận hành an toàn tại nhiều quốc gia. Vấn đề then chốt là liệu Malaysia có thể đồng thời đạt được ba yếu tố: chính sách hỗ trợ nhất quán, nguồn cung hydro có chi phí cạnh tranh (đặc biệt là hydro xanh), và đủ quy mô nhu cầu để tạo ra hiệu quả kinh tế.
Trong ngắn hạn, tàu hỏa hydro khó trở thành giải pháp phổ biến. Tuy nhiên, khi chi phí thiết bị điện phân giảm, năng lượng tái tạo mở rộng và hạ tầng hydro dần hoàn thiện, bài toán kinh tế có thể thay đổi nhanh chóng. Khi đó, tàu hỏa hydro có thể trở thành “người hỗ trợ thầm lặng” cho mục tiêu giao thông trung hòa carbon tại những khu vực ngoài các đô thị lớn, nơi điện khí hóa chưa khả thi.
Đôi khi, chuyển dịch năng lượng không phải là tìm kiếm giải pháp lớn nhất, mà là lựa chọn công nghệ phù hợp nhất cho từng bối cảnh. Với ngành đường sắt Malaysia, hydro có thể chính là lời giải như vậy.
