Tận dụng điện tái tạo dư thừa giá rẻ để sản xuất hydro xanh có thể khiến chi phí tăng cao, không giảm – đây là nghịch lý cắt giảm (curtailment cost paradox)

Tận dụng điện tái tạo dư thừa giá rẻ để sản xuất hydro xanh có thể khiến chi phí tăng cao, không giảm – đây là nghịch lý cắt giảm (curtailment cost paradox)

Ngày 25/7/2026, Annie Nguyễn

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý trong ngành hydro xanh: sử dụng điện tái tạo dư thừa (curtailed electricity) với chi phí thấp để vận hành thiết bị điện phân có thể tạo ra hydro xanh với chi phí cao hơn so với sử dụng nguồn điện tái tạo chuyên dụng, và tình trạng này có thể kéo dài đến giữa thập niên 2030.

Nguyên nhân của nghịch lý

Vấn đề cốt lõi nằm ở tỷ lệ sử dụng thiết bị (utilisation rate). Điện tái tạo bị cắt giảm thường không liên tục và không thể dự đoán trước – chỉ xuất hiện vào những thời điểm sản xuất vượt quá nhu cầu lưới điện. Điều này có nghĩa là:

• Thiết bị điện phân (vốn có chi phí vốn rất cao) chỉ hoạt động trong thời gian ngắn, dẫn đến hiệu suất sử dụng thấp.

• Chi phí vốn cố định của thiết bị điện phân được phân bổ trên một lượng hydro sản xuất ít hơn, làm tăng chi phí sản xuất bình quân (LCoH).

• Hệ quả: ngay cả khi chi phí điện bằng 0, hydro vẫn đắt do chi phí thiết bị không được khấu hao đủ.

So sánh với các trung tâm điện phân chuyên dụng

Nghiên cứu chỉ ra rằng các trung tâm điện phân được thiết kế để chạy bằng nguồn điện tái tạo chuyên dụng (dedicated renewable supply) có thể đạt chi phí hydro bình quân thấp hơn 15–30% so với hệ thống tận dụng điện cắt giảm. Nguyên nhân là các trung tâm này có thể vận hành liên tục với số giờ hoạt động cao hơn nhiều, giúp tối ưu hóa chi phí vốn.

Khi nào nghịch lý này kết thúc?

Nghiên cứu dự báo rằng đến giữa thập niên 2030, chi phí hydro xanh từ điện cắt giảm có thể đạt mức cạnh tranh với khí đốt tự nhiên trong một số kịch bản. Điều này phụ thuộc vào:

• Giá khí đốt tự nhiên cao

• Sự kết hợp các biện pháp can thiệp như tận dụng nhiệt thải và tối ưu hóa vận hành

• Chi phí thiết bị điện phân giảm mạnh

Tuy nhiên, cho đến khi đó, chiến lược tận dụng điện tái tạo cắt giảm giá rẻ có thể không mang lại lợi thế chi phí như kỳ vọng – một bài toán quan trọng cho các nhà phát triển dự án hydro xanh khi lựa chọn mô hình cung cấp điện.

Nguồn tham khảo:

• ScienceDirect: The curtailment cost paradox: Intermittency penalties invert hydrogen production economics in a VRE-rich emerging economy https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360319926029654?via%3Dihub=&__cf_chl_tk=y5Sve32Gh5S2TVqy_IP5wtwpFMLhLCNw5KC4kwSh1oY-1784966625-1.0.1.1-Si3sNwAtzfsyVpI.ncpvR_2cN.pMejoaFyoIS53QKU8