SỨC MẠNH HYDRO CHINH PHỤC SA MẠC – HySE Buggy xếp thứ hai ở phân hạng tại Dakar 2025
Ngày đăng bài: 23 tháng 6, 2025
Kênh: Spotlights (Sáng chiếu công nghệ & xã hội của Toyota Times)
Giới thiệu
HySE (viết tắt của Hydrogen Small mobility & Engine technology) là một hiệp hội nghiên cứu kỹ thuật gồm Toyota và bốn hãng xe máy lớn của Nhật: Kawasaki, Suzuki, Honda và Yamaha, cùng với Kawasaki Heavy Industries và Denso. Mục tiêu của họ là phát triển công nghệ động cơ hydro dành cho xe máy, ô tô nhỏ và các phương tiện nhỏ – hướng đến một xã hội carbon‑neutral.
HySE đã tham gia lần thứ hai liên tiếp vào Giải đua Dakar Rally 2025 bằng chiếc buggy chạy động cơ hydro, và xuất sắc về thứ hai trong phân hạng Mission 1000.
1. Cuộc đua càng khó hơn trong năm 2025
Mission 1000 là hạng mục đặc biệt ra đời từ năm 2024, dành cho các công nghệ xe thế hệ mới như xe dùng động cơ hydro, BEV, biofuel… Cuộc đua dài khoảng 100 km mỗi ngày, tổng quãng đường ~1.000 km, trong điều kiện địa hình khắc nghiệt của sa mạc, đầm lầy và núi đá – vẫn đầy thách thức mặc dù quãng đường ngắn hơn các hạng mục chính.
Trong Dakar 2024, HySE-X1 đã về thứ tư trong phân hạng. Năm nay với bản nâng cấp HySE‑X2, dù điều kiện khắc nghiệt hơn, xe đã tiến lên vị trí thứ hai, cải thiện hai bậc so với năm trước. Đặc biệt, HySE‑X2 hoàn thành 100% quãng đường của giải – là chiếc buggy duy nhất trong phân hạng làm được điều này (theo quy định Dakar, chỉ cần đi >=70% là được tính hoàn thành).
2. Sự tiến hóa động cơ và những thất bại ban đầu
Trưởng đội Daichi Kai (Suzuki) chia sẻ: hành trình Dakar 2025 dài hơn 230 km so năm trước, nhiều chặng trên 90 km, tăng độ khó đáng kể. Kinh nghiệm từ năm trước chính là nền tảng giúp họ đạt kết quả tốt năm nay.
Tổng quãng đường tăng từ ~925 km (năm 2024) lên 1.120,17 km năm 2025. Tuy điều kiện khắc nghiệt, kết quả nổi bật chứng tỏ bước tiến công nghệ vượt bậc của nhóm.
Không may, trong các bài chạy thử ngay khi đến hiện trường, họ đã hỏng liên tiếp hai động cơ trong ba động cơ chuẩn bị – nếu hỏng thêm chiếc thứ ba, phải rút khỏi cuộc đua. Văn phòng kỹ thuật lập tức phải lắp động cơ thứ ba mà không kịp thử, chạy thẳng vào phần prologue, tạo áp lực rất lớn. Khi vượt qua vạch xuất phát, nhóm cầu nguyện, và khi thành công, Daichi Kai đã không kìm nổi nước mắt vì xúc động và nhẹ nhõm.
3. Nguyên nhân hỏng động cơ
Kỹ sư hiệu chuẩn động cơ Toshitaka Fujiki (Yamaha) cho biết: Năm trước đặt thiết lập rất an toàn nên không phát sinh lỗi. Năm nay, họ phá vỡ ranh giới tối ưu và kéo đến giới hạn – khiến các vấn đề xuất hiện rõ ràng hơn.
Masataka Hirano (Kawasaki) giải thích chi tiết: Động cơ đầu tiên bị hỏng do tỉ lệ hydro‑không khí quá cao, dẫn đến cháy bất thường. Chiếc thứ hai bị thiết lập đánh lửa quá sớm, cũng dẫn đến cháy bất thường. Cả hai nguyên nhân đều do hệ thống điều khiển không bù đúng mức áp suất khí quyển giảm ở độ cao lớn. Cuối cùng đội calibration đã điều chỉnh thủ công cho động cơ thứ ba và tránh được sự cố tiếp theo.
4. Các thách thức kỹ thuật của động cơ hydro
HySE‑X2 thể hiện ba thách thức chính:
-
Bù áp suất không khí theo độ cao: hệ thống không điều chỉnh tự động theo độ cao, dẫn đến cháy bất thường nếu không tinh chỉnh, vì khí loãng – nên phải chỉnh thủ công trước khi đua.
-
Giảm nhiệt độ bình chứa: Trong một lượt đua full-throttle hai phút, nhiệt độ bình hydrogen giảm tới 8°C. Nếu chạy liên tục 10 phút, hệ thống tự động giới hạn mô-men xoắn để đảm bảo an toàn – gây trở ngại chiến thuật trong các chặng dài.
-
Tối ưu hóa tầm hoạt động (range): Các chặng thi đấu dài >90 km yêu cầu cân đối giữa hiệu suất nhiên liệu và công suất. Đội phải lập kế hoạch vận hành, đôi khi chỉ dùng full throttle trong 5 km cuối mỗi chặng để tiết kiệm hydrogen.
5. Nâng cấp hiệu suất lớn
Trưởng đội Kai nêu rõ năm nay, lượng khí thải hydro từ chạy không tải (idle) đã giảm đáng kể nhờ tinh chỉnh chính xác hơn, nâng cao mức an toàn.
Yoshio Ikemachi – tay đua kỳ cựu từng tham dự Dakar bằng cả xe máy và xe hơi – đã lướt HySE‑X2 và rất ấn tượng: ông nghĩ chiếc buggy hydro sẽ yếu nhưng “mạnh hơn nhiều so tưởng tượng, âm thanh vút cao khiến bạn muốn đạp ga thả ga – và chỉ thải ra hơi nước”.
6. Trưởng thành từ nghịch cảnh
Một mục tiêu chính của HySE khi tham gia Dakar là phát triển con người. Kỹ sư Shohei Miyajima (Honda) chia sẻ: Thông thường, kỹ sư làm việc trong khung doanh nghiệp, nhưng ở HySE họ phá bỏ giới hạn đó. “Cảm hứng thật sự đến từ trải nghiệm thất vọng và cực nhọc. Để đổi mới, bạn phải dám đương đầu rủi ro”.
7. Hướng tới tương lai
Một bước tiến xanh nữa được ghi nhận tại Dakar năm nay: HySE sử dụng hydrogen xanh nhập khẩu từ Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Phó trưởng dự án Ichikawa đã nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn năng lượng sạch này trong cuộc đua và ứng dụng tương lai.
Kết luận
-
Với quỹ đạo tiến bộ rõ rệt từ HySE‑X1 (2024) đến HySE‑X2 (2025), đội đã khẳng định khả năng hóa giải thách thức công nghệ hydro trong điều kiện khắc nghiệt.
-
Công nghệ điều khiển khí, tái tạo range và bảo mật nhiệt độ bình chứa là các điểm quan trọng cần cải thiện tiếp theo.
-
Quan trọng hơn cả, dự án cho thấy cách kỹ thuật kết hợp môi trường thực địa và học hỏi từ thất bại để tạo nên thành công, đồng thời thúc đẩy sự phát triển đội ngũ kỹ sư trẻ.
Daichi Kai (Suzuki – Trưởng đội):
“Last year, we were completely new to Dakar, so we set up the engine very conservatively. This year, we tried to squeeze more power and efficiency out of it, which led to new problems. We had to push beyond safety margins to learn more.”
“Năm ngoái, chúng tôi hoàn toàn mới với Dakar nên cài đặt động cơ rất an toàn. Năm nay, chúng tôi cố gắng khai thác nhiều sức mạnh và hiệu suất hơn, dẫn đến các vấn đề mới. Chúng tôi phải vượt qua vùng an toàn để học hỏi thêm.”
Masataka Hirano (Kawasaki – Calibration Engineer):
“The first engine failure was caused by excess hydrogen concentration, leading to abnormal combustion. The second engine failed due to early ignition timing. Both happened because the ECU didn’t adjust for high-altitude air pressure. Finally, we manually adjusted the third engine to avoid the same issue.”
“Động cơ đầu tiên hỏng do nồng độ hydro quá cao, gây cháy bất thường. Động cơ thứ hai hỏng do đánh lửa quá sớm. Cả hai sự cố xảy ra vì ECU không điều chỉnh được áp suất không khí ở độ cao lớn. Cuối cùng, chúng tôi phải chỉnh tay động cơ thứ ba để tránh lặp lại lỗi.”
Toshitaka Fujiki (Yamaha – Engine Calibration):
“Last year’s engine didn’t show any issues because we stayed on the safe side. This time, we pushed closer to the limits, so weaknesses became obvious. This is valuable data for future hydrogen engine development.”
“Động cơ năm ngoái không gặp vấn đề vì chúng tôi giữ trong vùng an toàn. Năm nay, khi ép động cơ đến gần giới hạn, các điểm yếu mới lộ rõ. Đây là dữ liệu quý giá cho việc phát triển động cơ hydro tương lai.”
Shohei Miyajima (Honda – Engineer):
“In a company, there’s a framework that limits what you do. But with HySE, you can think and act beyond that. You experience real frustration and difficulty, and that’s where true inspiration and innovation are born.”
“Trong công ty luôn có khuôn khổ giới hạn những gì bạn làm. Nhưng ở HySE, bạn có thể suy nghĩ và hành động vượt ra ngoài khuôn đó. Bạn sẽ trải qua sự thất vọng và khó khăn thật sự – và chính từ đó, cảm hứng và đổi mới thực sự được hình thành.”
Phụ lục kỹ thuật
-
Thời gian và quãng đường: Dakar 2025 Mission 1000 chạy tổng cộng 1.120,17 km, dài hơn 230 km so với 2024 (~925 km).
-
Động cơ: Hydrogen ICE – dung tích nhỏ, sử dụng bình chứa hydro áp suất cao, hệ thống phun nhiên liệu đặc biệt.
-
Hiệu suất nhiệt: Giảm 8°C mỗi 2 phút khi tăng tốc tối đa.
-
Chiến thuật: Giới hạn full-throttle để tối đa phạm vi hoạt động, chỉ tăng tốc mạnh ở 5 km cuối mỗi chặng.
-
Hoàn thành: HySE‑X2 là xe duy nhất hoàn thành 100% chặng, đạt hạng 2 phân nhóm.
Hình ảnh chính (mô tả)
-
Ảnh 1: HySE-X2 trên sa mạc Dakar 2025 – buggy xanh lá với logo HySE và số hiệu.
-
Ảnh 2: Nhóm kỹ sư Toyota và các hãng mô tô đang lắp ráp động cơ trong trại.
-
Ảnh 3: Tay đua Yoshio Ikemachi đang lái HySE-X2 trên địa hình cát.
-
Ảnh 4: Trưởng đội Daichi Kai và kỹ sư calibration đang kiểm tra dữ liệu động cơ bằng laptop.
-
Ảnh 5: Bình chứa hydro và hệ thống làm mát được mở nắp để bảo dưỡng.
