Sự Trỗi Dậy của Hydro trong Giao thông Đường bộ, Đường sắt và Hàng không
Khi xu hướng giảm phát thải toàn cầu ngày càng mạnh mẽ, hydro đang dần trở thành tâm điểm trong nhiều phương tiện vận tải, dù tốc độ ứng dụng chậm hơn các công nghệ năng lượng sạch khác. Báo cáo Global Hydrogen Review 2024 của IEA và Hydrogen Insights 2024 của Hội đồng Hydro cho thấy sự tiến triển ổn định nhưng không đồng đều của công nghệ hydro trong vận tải từ đường bộ, đường sắt đến hàng không, đặc biệt nổi bật ở châu Á và một số điểm sáng đổi mới khác trên thế giới.
Châu Phi: Namibia, Nam Phi và Ethiopia tiên phong
-
Namibia và Nam Phi đã thử nghiệm xe chạy bằng hydro, trong khi Ethiopia vừa ra mắt chương trình Hydrogen Trucks (04/2025) cho tuyến Hành lang Berbera, dự kiến trở thành trung tâm logistics lớn trong khu vực.
-
Namibia đang phát triển cơ sở Cleanergy Solutions Namibia (196 triệu USD), sản xuất hydro xanh bằng năng lượng mặt trời, dùng cho xe tải, tàu cảng, đường sắt và tàu thủy nhỏ. Dự kiến ra mắt tàu chạy hydro đầu tiên của châu Phi.
-
Nam Phi: BMW, Anglo American và Sasol hợp tác triển khai xe chạy pin nhiên liệu hydro (FCEV), hạ tầng nạp hydro di động và thử nghiệm đội xe BMW iX5 Hydrogen. Volvo cũng đang phát triển xe tải chạy động cơ đốt hydro (ra mắt cuối thập kỷ này).
-
Chính phủ Nam Phi phát hành Hướng dẫn EIA và bản đồ tiềm năng hydro xanh, thúc đẩy hạ tầng và hệ sinh thái hydro.
-
Ethiopia cấm nhập xe động cơ đốt trong (01/2024) và đặt mục tiêu sử dụng xe tải hạng nặng chạy hydro cho tuyến đường núi dài 1.000 km nối cảng Berbera và Addis Ababa.
Tăng trưởng vận tải đường bộ
-
IEA ghi nhận năm 2023, sử dụng hydro trong giao thông đường bộ tăng 55%, chủ yếu nhờ xe tải và xe buýt chạy pin nhiên liệu tại Trung Quốc, chiếm 95% thị phần toàn cầu.
-
Tính đến giữa 2024, có hơn 12.000 xe tải chạy hydro, gấp đôi tốc độ tăng trưởng xe buýt và gấp ba xe con.
-
Châu Âu (Barcelona, Bologna, Paris, Cologne) đang mở rộng đội xe buýt chạy hydro.
-
Hàn Quốc và Nhật Bản tập trung xe con chạy hydro nhưng tăng trưởng chậm lại (dưới 5% nửa đầu 2024).
Hạ tầng trạm nạp hydro còn hạn chế
-
Hiện có khoảng 1.200 trạm nạp hydro trên thế giới (Trung Quốc >400, châu Âu 280, Hàn Quốc 180, Nhật 170).
-
Tốc độ xây dựng mới giảm, Bắc Mỹ giảm 40%. EU ban hành quy định AFIR, yêu cầu trạm hydro mỗi 200 km dọc mạng TEN-T (thêm 400 trạm).
-
Sự phát triển xe hydro gắn liền với hạ tầng trạm nạp công suất cao và mở rộng.
Hàng không và hàng hải bắt đầu chuyển dịch
-
Hàng không: Hydro hiện chủ yếu sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) – nhiên liệu tổng hợp thay thế.
-
Air France-KLM, Norwegian Air Shuttle, IAG đã ký hợp đồng mua >900 kt SAF.
-
-
Hàng hải: IMO đặt mục tiêu nhiên liệu không/ít phát thải chiếm 5–10% vận tải biển quốc tế vào 2030.
-
Có 290 tàu methanol, gần 30 tàu ammonia và 30 tàu hydro đang được đặt hàng.
-
Trung Quốc, Na Uy, Hà Lan, Nhật Bản và Mỹ đã thử nghiệm vận hành tàu chạy hydro.
-
-
Hàng không mặt đất: Emirates SkyCargo triển khai 5 xe tải hydro (chở 28 tấn) phục vụ vận chuyển hàng hóa tại Dubai.
Đường sắt: Hydrogen vẫn thử nghiệm
-
Nhật Bản, Ấn Độ, Áo, Mỹ… đã thực hiện 15 thử nghiệm tàu chạy hydro từ 2018.
-
Kỷ lục 2.800 km mỗi lần nạp nhiên liệu, nhưng pin điện đang dần chiếm ưu thế. Đức, Áo chuyển sang tàu điện, các gói thầu đường sắt hydro tại Romania, Hà Lan thất bại, cho thấy xu hướng điện hóa vẫn là chiến lược chính.
Tổng kết
Hydro đang khẳng định vai trò là nhiên liệu sạch tiềm năng, đặc biệt cho phương tiện hạng nặng, vận tải đường dài và các ngành khó điện hóa. Tuy nhiên, việc mở rộng hạ tầng trạm nạp, giảm chi phí công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng là yếu tố then chốt để hydro thực sự trở thành trụ cột trong lộ trình giảm phát thải toàn cầu.
