Sự phản đối trung tâm dữ liệu gia tăng tại đô thị chật chội Nhật Bản
Ngày 18 tháng 7 năm 2026
Annie Nguyễn
Yoriko Kitagawa càng tìm hiểu về trung tâm dữ liệu khổng lồ sắp được xây dựng gần nhà bà ở Hino, ngoại ô Tokyo, bà càng lo lắng. "Đây là một kế hoạch khủng khiếp," người phụ nữ 94 tuổi nói với AFP.
Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều tài nguyên - nơi đặt "bộ não" phần cứng của trí tuệ nhân tạo - đang làm gia tăng sự bất an trên toàn thế giới, với bang New York và Australia là những khu vực mới nhất công bố các quy định mới. Những người phản đối trung tâm dữ liệu tại Hoa Kỳ đã kêu gọi một "ngày phản đối toàn quốc" vào thứ Bảy để "bảo vệ quê hương, túi tiền và lối sống của chúng ta."
Nhật Bản, với một số thành phố đông dân nhất trong số các nền kinh tế phát triển - 80% diện tích đất nước là núi - có một vấn đề đặc biệt: thiếu không gian đô thị phù hợp để xây dựng các cơ sở này. Một trung tâm thậm chí còn được lên kế hoạch xây dựng bên cạnh Tháp Tokyo nổi tiếng.
Tại Hino, chiều cao của hai trong số ba tòa nhà được quy hoạch đã được cắt giảm một phần năm xuống còn 63,5 mét, nhưng chúng vẫn sẽ cao chót vót so với những ngôi nhà lân cận, chắn ánh sáng mặt trời của một số hộ.
Một số cư dân Hino như Yasuo Yamazaki, 69 tuổi, lo ngại trung tâm dữ liệu có thể gây ra các vấn đề như hỏa hoạn. "Là người sống cạnh khu đất xây dựng, tôi lo lắng nhất về một đám cháy có thể được kích hoạt bởi lượng pin khổng lồ," nhà hoạt động 69 tuổi nói. "Nhiệt từ trung tâm dữ liệu cũng đáng lo ngại, cũng như tiếng ồn," ông nói với AFP. Ông cũng lo lắng về khả năng nổ do lượng nhiên liệu dự trữ tại chỗ cho máy phát điện dự phòng.
Nhà phát triển Mitsui Fudosan lên kế hoạch tạo một "vành đai xanh" rộng tới 78 mét với cây cối và dòng suối, nhằm giảm tiếng ồn, nhiệt và "cảm giác ngột ngạt," một quan chức phụ trách dự án cho biết. "Một cách tiếp cận là lùi tòa nhà ra xa đường phố và... bố trí cây xanh để ở tầm mắt, sự hiện diện của nó không cảm thấy quá choáng ngợp," ông nói với AFP. "Có thể khó đạt được sự đồng thuận 100% với mọi người, nhưng chúng tôi sẽ cố gắng hết sức," ông nói, lưu ý rằng công ty đã tổ chức các cuộc họp thường xuyên với người dân.
Nhật Bản có những kế hoạch lớn trong lĩnh vực AI, và các trung tâm dữ liệu là cần thiết để đào tạo và vận hành các mô hình AI và cung cấp lưu trữ đám mây cho hàng zettabyte dữ liệu số của nhân loại. Hàng nghìn tỷ đô la đang được chi cho các trung tâm dữ liệu để đào tạo và vận hành các mô hình AI và cung cấp lưu trữ đám mây. Nhật Bản có kế hoạch lớn trong lĩnh vực này, bao gồm 10 triệu robot AI hoạt động vào năm 2040, nhằm trở thành "quốc gia thân thiện với AI nhất thế giới." Nước này muốn phát triển các mô hình và cơ sở hạ tầng AI có chủ quyền của riêng mình để tránh phụ thuộc quá nhiều vào Hoa Kỳ và Trung Quốc, những nước dẫn đầu trong lĩnh vực này.
Một phần để đáp ứng nhu cầu điện năng dự kiến tăng từ AI, Nhật Bản đang tiến tới hồi sinh ngành điện hạt nhân, 15 năm sau thảm họa Fukushima. Tuy nhiên, mặc dù là một nền kinh tế lớn và ổn định về chính trị với cơ sở hạ tầng viễn thông tốt, Nhật Bản có "những hạn chế quan trọng," Trung Ghi, chuyên gia tư vấn năng lượng và tiện ích tại Arthur D. Little cho biết. "Đất đai quy mô lớn phù hợp gần các trung tâm nhu cầu bị hạn chế, đặc biệt vì Nhật Bản nhiều núi và nhu cầu chính tập trung xung quanh các khu vực đô thị đông đúc," Ghi nói với AFP.
Việc có các trung tâm dữ liệu gần người dùng cuối là rất quan trọng - không kém phần quan trọng là phản hồi cực nhanh cần thiết cho giao dịch tài chính, phát trực tuyến hoặc trò chơi. Theo công ty bất động sản JLL, khoảng 90% trung tâm dữ liệu của Nhật Bản tập trung ở khu vực Đại Tokyo và Đại Osaka. Điện năng là yếu tố then chốt, và theo thời gian, các "địa điểm chiến thắng" có thể không phải là gần thành phố nhất mà là nơi có "nguồn điện đáng tin cậy, giá cả phải chăng và ngày càng ít carbon," Ghi nói. "Nguồn điện, lưới điện, làm mát, sử dụng đất, cáp quang, quy định và sự tham gia của cộng đồng cần được lên kế hoạch cùng nhau," ông nói.
Ở một nơi khác, thị trấn vệ tinh của Tokyo là Inzai đã có ít nhất 10 trung tâm dữ liệu, bao gồm một trung tâm được Google sử dụng, nhưng người dân đã khởi kiện chống lại một cơ sở mới được đề xuất. Vụ kiện nói rằng "cuộc sống hàng ngày yên bình của người dân địa phương... sẽ bị phá hủy bởi sự vi phạm quyền đón ánh sáng mặt trời, tàn phá cảnh quan, cảm giác ngột ngạt, tiếng ồn, rung động, khí nóng, nguy cơ giao thông và công trình xây dựng quy mô lớn." Được AFP liên hệ, bị đơn Japan ERI, đơn vị cấp chứng chỉ cho kế hoạch xây dựng, từ chối bình luận.
Các nhà phê bình cho rằng Nhật Bản cũng khác biệt với nhiều quốc gia khác khi có các quy định xây dựng lỗi thời có thể phân loại trung tâm dữ liệu là văn phòng thay vì cơ sở công nghiệp. "Luật pháp Nhật Bản không bắt kịp với tình hình," Satoshi Oikawa, luật sư của cư dân Inzai, cho biết.
