Startup Twelve khai trương AirPlant One, nhà máy nhiên liệu bay từ CO₂ thương mại đầu tiên của Mỹ
Ngày 13 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Ngày 10 tháng 6 năm 2026, công ty công nghiệp thế hệ mới Twelve đã chính thức khai trương AirPlant One tại Moses Lake, bang Washington – nhà máy thương mại quy mô lớn đầu tiên tại Hoa Kỳ sản xuất nhiên liệu bay E-Jet từ CO₂, nước và điện tái tạo, cùng với E-Naphtha (nguyên liệu hóa học nền tảng). Buổi lễ cắt băng khánh thành có sự tham dự của Alaska Airlines và Microsoft, đánh dấu sự khởi đầu của sản xuất thương mại quy mô lớn và mở đường cho các chuyến bay thương mại tại Mỹ sử dụng nhiên liệu bay làm từ không khí.
Công nghệ cốt lõi của Twelve sử dụng quy trình Power-to-Liquid (PtL), trong đó CO₂ (có thể thu từ không khí hoặc khí thải công nghiệp) được kết hợp với nước và điện tái tạo trong một hệ thống điện phân, chuyển hóa thành các phân tử hydrocarbon lỏng giống hệt về mặt hóa học với nhiên liệu bay truyền thống. Toàn bộ dây chuyền sản xuất được đặt trên khu đất công nghiệp tái sử dụng rộng 14 mẫu Anh (khoảng 5,6 ha) tại Moses Lake.
E-Jet đáp ứng tiêu chuẩn chứng nhận ASTM D7566 Annex A1, cho phép sử dụng trực tiếp trên máy bay thương mại mà không cần bất kỳ sửa đổi nào đối với động cơ, thân máy bay hoặc cơ sở hạ tầng sân bay hiện có. Nhiên liệu này cắt giảm tới 90% lượng khí thải CO₂ vòng đời so với nhiên liệu phản lực truyền thống, sử dụng ít nước và đất hơn nhiều so với nhiên liệu sinh học, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu và các quyết định của OPEC.
Alaska Airlines, một trong những nhà đầu tư và đối tác chiến lược, sẽ vận hành các chuyến bay thương mại nội địa thường xuyên sử dụng E-Jet sản xuất tại AirPlant One. Microsoft cũng hỗ trợ dự án thông qua Quỹ Đổi mới Khí hậu (Climate Innovation Fund) và một thỏa thuận mua SAF liên quan đến phát thải từ du lịch công tác.
Công suất thiết kế hiện tại của nhà máy khoảng 50.000 - 55.000 gallon SAF mỗi năm – một con số khiêm tốn so với mức tiêu thụ khoảng 100 tỷ gallon hàng năm của ngành hàng không, nhưng là bước thử nghiệm quan trọng cho công nghệ e-fuel tổng hợp được xem là một trong những giải pháp đầy hứa hẹn nhất để giải mã hóa ngành vận tải hàng không đường dài – lĩnh vực khó có thể điện khí hóa trực tiếp. Chi phí sản xuất hiện còn cao, nhưng được dự báo sẽ giảm dần khi công nghệ được mở rộng quy mô và tận dụng hiệu quả kinh tế nhờ quy mô (economies of scale).
Ông Nicholas Flanders, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Twelve, phát biểu: "Chúng tôi đã khởi công AirPlant One với một luận điểm đơn giản: rằng nhiên liệu cung cấp năng lượng cho nền kinh tế toàn cầu có thể được sản xuất từ điện tái tạo và không khí, ở bất kỳ đâu trên thế giới. Hôm nay, luận điểm đó đã đi vào vận hành và Alaska Airlines sẽ bay bằng nhiên liệu được sản xuất ngay tại bang Washington. Đây chính là diện mạo của quá trình điện khí hóa công nghiệp Mỹ."
Twelve đã huy động được tổng cộng 645 triệu USD vào năm 2024 (bao gồm 400 triệu USD vốn cổ phần dự án do TPG Rise Climate dẫn dắt, 200 triệu USD tài trợ Series C và 45 triệu USD hạn mức tín dụng), cộng với 85 triệu USD bổ sung vào năm 2025. Công ty cũng đã ký hợp đồng cung cấp SAF kéo dài 14 năm với một hãng hàng không lớn châu Âu, với tổng khối lượng lên đến 260 triệu gallon.
Ngoài E-Jet, nhà máy còn sản xuất E-Naphtha – nguyên liệu hóa học tái tạo có thể thay thế trực tiếp naphtha truyền thống trong sản xuất nhựa và hàng nghìn sản phẩm tiêu dùng khác, mở rộng ứng dụng của công nghệ chuyển hóa CO₂ sang các lĩnh vực công nghiệp rộng lớn hơn.
