Rủi ro nguồn cung iridium đe dọa nền kinh tế hydro xanh
Ngày 06 tháng 07 năm 2026 | Năng lượng & Công nghệ
Annie Nguyễn
Ngành công nghiệp hydro xanh đang đối mặt với một vấn đề nhạy cảm nhưng nghiêm trọng: sự phụ thuộc vào vật liệu nhóm bạch kim (PGM), đặc biệt là iridium. Máy điện phân màng trao đổi proton (PEM) đang nổi lên như công nghệ hàng đầu để sản xuất hydro xanh trong giai đoạn tăng trưởng, nhưng chúng chủ yếu sử dụng iridium oxide làm chất xúc tác tại cực dương. Iridium là một trong những nguyên tố hiếm nhất trên Trái Đất, với sản lượng toàn cầu chỉ khoảng 7-8 tấn mỗi năm, hầu như hoàn toàn là sản phẩm phụ từ khai thác bạch kim ở Nam Phi và Zimbabwe.
Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu iridium cho máy điện phân vào năm 2030 sẽ vượt quá tổng sản lượng hiện tại của toàn thế giới nếu duy trì mức sử dụng chất xúc tác như hiện nay. Đây không phải là một rủi ro chuỗi cung ứng nhỏ, mà là một ràng buộc cấu trúc gắn liền với công nghệ. Mặc dù các nhà khoa học đang nghiên cứu chất xúc tác giảm iridium hoặc không chứa iridium, khoảng cách giữa hiệu suất trong phòng thí nghiệm và sản xuất hàng loạt ở quy mô gigawatt là rất lớn và cần nhiều năm để giải quyết.
Tiến sĩ David Jewell, chuyên gia về sản xuất tiên tiến, chỉ ra rằng ngành công nghiệp đang lặp lại mô hình từng thấy trong lĩnh vực pin và vật liệu tổng hợp: phát triển sản phẩm dựa trên các vật liệu cực kỳ khan hiếm ("unobtainium") mà không tính đến khả năng mở rộng sản xuất. Ông nhấn mạnh công việc phát triển sản xuất để giải quyết vấn đề này cần được bắt đầu sớm hơn trong quy trình phát triển công nghệ, không phải khi máy điện phân đã đạt đến cấp độ sẵn sàng công nghệ 9 (TRL9). Nền kinh tế hydro sẽ được xây dựng trên các nhà máy sản xuất hoặc sẽ không được xây dựng. Ràng buộc về iridium và PGM là lý do tại sao bí quyết sản xuất quan trọng hơn hầu hết mọi người nhận ra.
