Phân tích giá điện tái tạo Việt Nam theo USD/MWh so với ASEAN, Trung Đông, Ấn Độ và Nam Mỹ

Ngày 20 tháng 1 năm 2026

1. Khung phân tích và cách đo giá điện tái tạo

Khi so sánh giá điện tái tạo giữa các quốc gia và khu vực, cần phân biệt rõ hai khái niệm:

• Giá điện bình quân hệ thống (average electricity tariff): là giá bán điện trung bình đến người tiêu dùng, bao gồm nhiều nguồn điện khác nhau (than, khí, thủy điện, tái tạo, chi phí truyền tải – phân phối).

• Chi phí điện tái tạo mới (LCOE – Levelized Cost of Electricity): là chi phí sản xuất bình quân 1 MWh điện từ một dự án điện mặt trời hoặc điện gió trong suốt vòng đời dự án. Đây là chỉ số được dùng phổ biến nhất để so sánh năng lực cạnh tranh của điện tái tạo giữa các thị trường.

Trong bài viết này, Việt Nam được phân tích trên cả hai góc độ, nhưng trọng tâm so sánh quốc tế là LCOE của các dự án điện tái tạo mới, vì chỉ số này phản ánh trực tiếp khả năng cạnh tranh cho các ngành tiêu thụ điện lớn như hydro xanh, e-fuels, thép xanh hay trung tâm dữ liệu.

2. Giá điện và chi phí điện tái tạo tại Việt Nam

2.1 Giá điện bình quân hệ thống

Hiện nay, giá điện bình quân toàn hệ thống của Việt Nam dao động quanh mức 80–85 USD/MWh (tương đương khoảng 8–8,5 US cent/kWh). Mức giá này được đánh giá là tương đối thấp so với nhiều nền kinh tế phát triển, nhưng lại cao hơn đáng kể so với chi phí sản xuất điện tái tạo mới tại các thị trường có điều kiện tự nhiên và cơ chế đấu thầu thuận lợi.

2.2 Chi phí điện tái tạo mới (ước tính)

Mặc dù Việt Nam chưa công bố rộng rãi số liệu LCOE chính thức theo từng năm, nhưng dựa trên suất đầu tư, lãi suất vốn và hiệu suất vận hành thực tế, có thể ước tính:

• Điện mặt trời quy mô lớn: khoảng 45–65 USD/MWh

• Điện gió trên bờ: khoảng 50–75 USD/MWh

• Điện gió ngoài khơi (giai đoạn đầu): thường trên 80 USD/MWh, chưa cạnh tranh nếu không có cơ chế hỗ trợ

So với giai đoạn FIT trước đây, chi phí công nghệ đã giảm, nhưng chi phí vốn, rủi ro pháp lý và hạn chế hạ tầng truyền tải vẫn khiến LCOE tại Việt Nam cao hơn một số thị trường quốc tế dẫn đầu.

3. So sánh với khu vực ASEAN

Trong ASEAN, mặt bằng giá điện tái tạo khá phân hóa:

• Malaysia, Thái Lan, Philippines: điện mặt trời và điện gió mới thường nằm trong khoảng 50–70 USD/MWh, tùy cơ chế đấu thầu và điều kiện tài chính.

• Indonesia: chi phí cao hơn do rủi ro địa chất, hạ tầng và chính sách, thường trên 65 USD/MWh.

• Singapore: chi phí điện mặt trời cao do hạn chế đất đai, phần lớn dựa vào nhập khẩu điện sạch.

Nhìn chung, Việt Nam đang ở nhóm trung bình khá trong ASEAN, có tiềm năng giảm thêm chi phí nếu triển khai đấu thầu cạnh tranh minh bạch, cải thiện khả năng tiếp cận vốn dài hạn và nâng cấp lưới điện.

4. Trung Đông: Chuẩn tham chiếu toàn cầu về giá thấp

Trung Đông hiện là khu vực có giá điện tái tạo thấp nhất thế giới.

• Điện mặt trời quy mô lớn tại UAE, Saudi Arabia, Oman thường đạt 30–40 USD/MWh, thậm chí thấp hơn trong một số gói thầu.

• Lợi thế chính đến từ:

  • Bức xạ mặt trời rất cao

  • Quy mô dự án lớn

  • Chi phí vốn thấp nhờ bảo lãnh nhà nước

  • Cơ chế đấu thầu cạnh tranh quyết liệt

So với Trung Đông, chi phí điện tái tạo của Việt Nam hiện vẫn cao hơn khoảng 15–30 USD/MWh, tạo bất lợi rõ rệt cho các ngành tiêu thụ điện lớn như sản xuất hydro xanh để xuất khẩu.

5. Ấn Độ: Hình mẫu về giảm giá nhờ quy mô và đấu thầu

Ấn Độ là một trong những thị trường điện tái tạo có tốc độ giảm giá nhanh nhất thế giới.

• Điện mặt trời: phổ biến ở mức 30–40 USD/MWh

• Dự án kết hợp điện mặt trời – pin lưu trữ – cấp điện liên tục: khoảng 35–45 USD/MWh

Yếu tố quyết định là:

• Đấu thầu quy mô lớn, cạnh tranh cao

• Chuỗi cung ứng nội địa mạnh

• Khả năng tiếp cận vốn nội địa chi phí thấp

So với Ấn Độ, điện tái tạo tại Việt Nam hiện cao hơn khoảng 10–25 USD/MWh, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các dự án công nghiệp xanh định hướng xuất khẩu.

6. Nam Mỹ: Thị trường năng động với chi phí thấp

Nam Mỹ, đặc biệt là Chile và Brazil, là những thị trường điện tái tạo có chi phí rất cạnh tranh:

• Điện mặt trời và điện gió mới: thường nằm trong khoảng 30–50 USD/MWh

• Lợi thế đến từ:

  • Tài nguyên gió và nắng tốt

  • Thị trường điện cạnh tranh

  • Cơ chế hợp đồng dài hạn linh hoạt

Ở các quốc gia này, điện tái tạo không chỉ rẻ mà còn được tích hợp hiệu quả vào thị trường điện, giúp hỗ trợ các ngành như khai khoáng xanh, hydro xanh và e-fuels.

7. Nhận định tổng hợp

1. Việt Nam không còn ở nhóm chi phí điện tái tạo thấp nhất, nhưng vẫn có tính cạnh tranh trong ASEAN.

2. Khoảng cách chi phí so với Trung Đông, Ấn Độ và Nam Mỹ là rào cản lớn đối với các dự án hydro xanh, ammonia xanh và thép xanh quy mô xuất khẩu.

3. Yếu tố quyết định không chỉ là tài nguyên tự nhiên, mà còn là:

   • Chi phí vốn

   • Độ ổn định chính sách

   • Khả năng đấu thầu minh bạch

   • Hạ tầng truyền tải và lưu trữ

8. Kết luận

Tính theo USD/MWh, giá điện tái tạo mới tại Việt Nam hiện cao hơn các khu vực dẫn đầu toàn cầu, nhưng vẫn có dư địa giảm nếu cải cách mạnh mẽ cơ chế đấu thầu, hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) và tài chính xanh. Trong bối cảnh các ngành công nghiệp xanh ngày càng nhạy cảm với chi phí điện, việc kéo giảm LCOE điện tái tạo sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của Việt Nam trong chuỗi giá trị năng lượng và công nghiệp phát thải thấp toàn cầu.