PESA bước vào cuộc đua tàu khách chạy hydro: Lựa chọn ngược dòng hay chiến lược có tính toán?

Ngày 21/2/2026

Trong bối cảnh Alstom tạm thời giảm nhịp triển khai, Siemens khá kín tiếng về các thử nghiệm đang diễn ra và Stadler tập trung vào các đoàn tàu khổ hẹp, nhà sản xuất Ba Lan PESA bất ngờ tuyên bố tham gia phát triển tàu khách chạy hydro.

Sau kinh nghiệm tích lũy trong lĩnh vực đầu máy dồn chạy hydro, PESA hiện định vị mình ở phân khúc vận tải hành khách với kế hoạch phát triển đoàn tàu tự hành ba chế độ: sử dụng điện từ dây tiếp xúc trên cao, pin lưu trữ và pin nhiên liệu hydro. Kiến trúc lai này được thiết kế phù hợp với đặc điểm mạng lưới đường sắt Ba Lan, nơi khoảng 40% chiều dài tuyến – chủ yếu là các tuyến khu vực – chưa được điện khí hóa.

Thay vì đầu tư lớn vào hạ tầng điện khí hóa toàn diện, PESA hướng tới một giải pháp linh hoạt hơn, cho phép vận hành tàu trên cả các tuyến có dây điện và không có dây điện, đồng thời đáp ứng mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Để hiện thực hóa tham vọng này, PESA vừa ký thỏa thuận tài chính nhằm xây dựng một nhà máy rộng 15.000 mét vuông tại Bydgoszcz. Cơ sở này dự kiến có khả năng sản xuất khoảng 25 đầu máy dồn chạy hydro mỗi năm, tạo nền tảng công nghệ và công suất cho các dự án tàu khách trong tương lai.

Câu hỏi đặt ra là: liệu động thái của PESA có đi ngược xu thế khi một số tập đoàn lớn tạm chững lại trong mảng hydro đường sắt?

Ở góc độ thị trường, động thái này cho thấy PESA – doanh nghiệp do Nhà nước Ba Lan sở hữu thông qua Quỹ Đầu tư Phát triển Ba Lan – đang nhìn thấy cơ hội tại những mạng lưới đường sắt châu Âu chưa được điện khí hóa hoàn toàn. Trong các khu vực mật độ giao thông trung bình hoặc thấp, nơi chi phí kéo dây điện và nâng cấp hạ tầng là rất lớn, giải pháp kết hợp hydro và pin có thể trở thành phương án trung gian khả thi.

Tuy nhiên, thách thức vẫn không nhỏ. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ pin nhiên liệu, hạ tầng tiếp nhiên liệu hydro, cũng như giá thành nhiên liệu vẫn là những yếu tố quyết định tính cạnh tranh. Ngoài ra, hiệu quả kinh tế của mô hình ba chế độ sẽ phụ thuộc vào tần suất khai thác, chiều dài tuyến và chiến lược hỗ trợ của chính phủ.

Dù vậy, quyết định của PESA cho thấy thị trường tàu chạy hydro tại châu Âu chưa hề khép lại. Trái lại, nó đang chuyển sang giai đoạn lựa chọn có chọn lọc hơn – tập trung vào những mạng lưới cụ thể nơi hydro có thể đóng vai trò bổ trợ thay vì thay thế hoàn toàn điện khí hóa.

Trong bức tranh chuyển đổi năng lượng của ngành đường sắt, hydro có thể không phải lời giải phổ quát. Nhưng với những quốc gia còn tỷ lệ tuyến chưa điện khí hóa cao, đây vẫn là một phương án đáng để đầu tư và thử nghiệm.