Nhật Bản cần nhập khẩu amoniac xanh từ Ấn Độ: Chiến lược đa dạng hóa năng lượng và khử carbon

Annie Nguyễn
Ngày 13 tháng 7 năm 2026

Trong bối cảnh các quốc gia châu Á đang đẩy mạnh hợp tác năng lượng sạch, Nhật Bản đang tăng cường nhập khẩu amoniac xanh từ Ấn Độ như một trụ cột chiến lược trong nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung và đạt mục tiêu trung hòa carbon. Động thái này không chỉ phản ánh nhu cầu nội tại của Nhật Bản mà còn cho thấy tham vọng của Ấn Độ trong việc trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng sạch toàn cầu.

Hạn chế về năng lượng tái tạo trong nước

Nhật Bản là quốc gia có diện tích đất hạn chế, không đủ để phát triển các dự án điện mặt trời và điện gió quy mô lớn. Hiện Nhật Bản phụ thuộc đến hơn 90% vào nhập khẩu năng lượng. Trong khi đó, chi phí sản xuất năng lượng tái tạo trong nước cao, khiến việc sản xuất amoniac xanh nội địa không thể cạnh tranh về giá với amoniac nhập khẩu từ các quốc gia có nguồn tài nguyên dồi dào.

Cơ sở hạ tầng nhiệt điện hiện có cần khử carbon

Nhật Bản đang vận hành khoảng 50 GW công suất nhiệt điện than và 76 GW khí đốt - nguồn phát thải lớn nhất của quốc gia này. Amoniac xanh có thể đồng đốt với than trong các nhà máy nhiệt điện hiện có, giúp giảm phát thải đáng kể mà không cần xây dựng lại toàn bộ hệ thống. Đây là cách "chuyển đổi từng bước" thay vì phá bỏ hạ tầng cũ, phù hợp với chiến lược an ninh năng lượng và ổn định kinh tế của Nhật Bản.

Lợi thế cạnh tranh của Ấn Độ

Ấn Độ nổi lên như một nhà cung cấp lý tưởng nhờ các lợi thế sau:

• Tiềm năng năng lượng tái tạo khổng lồ: Ánh sáng mặt trời dồi dào, quỹ đất rộng lớn. Dự án của ACME tại Odisha sử dụng năng lượng tái tạo để sản xuất hydro xanh và amoniac carbon thấp, giúp Ấn Độ trở thành một trong những nhà sản xuất amoniac xanh giá rẻ nhất thế giới.

• Sứ mệnh Hydro Xanh Quốc gia (NGHM): Chính phủ Ấn Độ đặt mục tiêu sản xuất 5 triệu tấn hydro xanh/năm vào 2030, định vị Ấn Độ là trung tâm xuất khẩu năng lượng sạch toàn cầu.

• Hạ tầng cảng mạnh mẽ: Nhà máy Gopalpur nằm liền kề cảng Gopalpur với hành lang tiện ích kết nối trực tiếp, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu đường biển đến Nhật Bản.

Hỗ trợ chính sách từ Nhật Bản

• Hợp đồng chênh lệch (CfD) kéo dài 25 năm: Dự án ACME-IHI tại Gopalpur, Odisha với công suất 405.000 tấn/năm đã được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) và Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch (MLIT) phê duyệt hỗ trợ giá theo Đạo luật Thúc đẩy Xã hội Hydro. Chương trình CfD cung cấp khoảng 3 tỷ USD hỗ trợ giá trong 15 năm, bù đắp chênh lệch giữa amoniac xanh và amoniac thông thường.

• Chương trình Đấu thầu Nguồn điện Khử carbon Dài hạn (LTDA): 177.000 tấn/năm từ dự án Gopalpur được phân bổ theo chương trình này để cung cấp nhiên liệu khử carbon cho ngành điện Nhật Bản.

• Chứng nhận theo Đạo luật Xã hội Hydro: Dự án đã được chính phủ Nhật Bản chứng nhận, mở ra khả năng nhận hỗ trợ tài chính từ Tổ chức Kim loại và An ninh Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC).

Lợi ích chiến lược song phương

• Bổ trợ hoàn hảo: Nhật Bản có công nghệ tiên tiến và vốn đầu tư, Ấn Độ có nguồn tài nguyên và năng lực sản xuất. Các công ty Nhật Bản như IHI, Kobelco Power Kobe, Sumitomo Chemical và Mitsubishi Gas Chemical sẽ nhận amoniac xanh từ Ấn Độ để sử dụng làm nhiên liệu phát điện và nguyên liệu hóa chất.

• Phát triển tuyến đường thương mại năng lượng sạch riêng: Hai nước đang xây dựng tuyến đường thương mại năng lượng sạch dành riêng, với việc hài hòa các tiêu chuẩn chứng nhận và đánh giá vòng đời (LCA).

• Cơ chế tín chỉ carbon chung (JCM): Cho phép Ấn Độ tạo ra tín chỉ carbon mà Nhật Bản có thể sử dụng để đạt các mục tiêu khí hậu.

Cam kết đầu tư và tạo việc làm

Hợp tác này không chỉ là thỏa thuận thương mại mà còn là động lực phát triển kinh tế:

• Tổng đầu tư: Các dự án ACME-IHI tại Gopalpur và Paradeep (Odisha) với tổng công suất 1,2 triệu tấn amoniac xanh/năm và một dự án methanol xanh, tổng vốn đầu tư lên tới 67.000 crore INR.

• Tạo việc làm: Dự án dự kiến tạo hơn 7.600 việc làm trực tiếp và gián tiếp.

• Đầu tư từ khu vực tư nhân: Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi công bố 129 thỏa thuận hợp tác khu vực tư nhân trị giá hơn 2.000 tỷ JPY.

Kết luận

Nhật Bản cần nhập khẩu amoniac xanh từ Ấn Độ không chỉ vì lợi thế chi phí và tài nguyên, mà còn vì một chiến lược năng lượng tổng thể: khử carbon nền công nghiệp và điện lực hiện có, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, và xây dựng một hành lang năng lượng sạch chiến lược. Đây là một mô hình hợp tác mà các quốc gia khác, bao gồm Việt Nam, có thể tham khảo để xây dựng chiến lược phát triển hydro và nhiên liệu sạch trong tương lai.