LOHC trên tàu biển: Giải pháp hydrogen thực tế nhưng không phải “viên đạn bạc”

Ngày 26/2/2026

Trong bối cảnh ngành hàng hải toàn cầu đẩy mạnh khử carbon, công nghệ Liquid Organic Hydrogen Carriers (LOHC) đang dần được nhắc đến như một phương án lưu trữ và vận chuyển hydrogen tiềm năng. Tuy nhiên, theo chuyên gia kiến trúc tàu thủy và năng lượng tái tạo biển Juan Maria Carvajal Ramos, LOHC không phải là giải pháp thay thế trực tiếp cho hệ thống động lực truyền thống mà là một “vector” lưu trữ phụ thuộc hoàn toàn vào tích hợp hệ thống.

Theo các phân tích chuỗi giá trị hydrogen của International Energy Agency (IEA), LOHC cho phép lưu trữ hydrogen ở nhiệt độ môi trường và áp suất gần khí quyển, không cần quản lý bay hơi nhiệt độ siêu lạnh như hydrogen lỏng (LH₂), đồng thời có thể sử dụng cấu trúc bồn chứa nhiên liệu lỏng thông thường. Điều này giúp giảm độ phức tạp về hạ tầng cảng và xử lý an toàn – yếu tố quan trọng với các chủ tàu còn e ngại hydrogen đông lạnh.

Tuy nhiên, LOHC không tránh khỏi tổn thất nhiệt động học. Quá trình hydro hóa tiêu tốn năng lượng, trong khi khử hydro đòi hỏi nhiệt độ cao khoảng 250–320°C tùy loại chất mang và xúc tác. Hệ thống phản ứng, trao đổi nhiệt và tinh lọc đi kèm làm tăng khối lượng và thể tích, khiến hiệu suất vòng đời thấp hơn so với sử dụng hydrogen trực tiếp. Trên thực tế, điều này đồng nghĩa với việc lắp đặt một “nhà máy hóa học thu nhỏ” trên tàu, kéo theo yêu cầu cao hơn về bảo trì, năng lực thuyền viên và độ tin cậy vận hành.

LOHC được đánh giá phù hợp hơn với vận tải biển cự ly ngắn, tàu RoPax, phà khu vực hoặc tàu dịch vụ ngoài khơi – nơi tuyến hành trình ổn định và có nguồn cung hydrogen ven bờ mạnh. Ngược lại, tàu container đường dài hay tàu hàng rời xuyên đại dương – nơi hiệu suất thể tích là yếu tố quyết định – ít phù hợp với giải pháp này.

Theo chuyên gia, trọng tâm nghiên cứu – phát triển cần tập trung vào độ bền xúc tác, tích hợp nhiệt hiệu quả trên tàu, thiết kế lò phản ứng module nhỏ gọn, ổn định vòng đời chất mang và khung an toàn phù hợp tiêu chuẩn phân cấp tàu biển.

Kết luận, LOHC không phải là giải pháp thống trị vận tải biển toàn cầu, nhưng trong các hành lang vận tải cụ thể với chuỗi cung ứng hydrogen được tổ chức tốt, đây có thể là phương án khả thi về mặt kỹ thuật. Cuộc đua khử carbon hàng hải sẽ không thuộc về phân tử năng lượng mạnh nhất, mà thuộc về những đội ngũ hiểu rõ giới hạn hệ thống, độ phức tạp tích hợp và tính thực tế vòng đời công nghệ.