Liên minh toàn cầu về trung tâm dữ liệu đô thị: Tham vọng cao, thách thức lớn

Liên minh toàn cầu về trung tâm dữ liệu đô thị: Tham vọng cao, thách thức lớn

Ngày 25 tháng 6 năm 2026 | Annie Nguyễn

London, Anh – Trong khuôn khổ Tuần lễ Hành động vì Khí hậu London (London Climate Action Week), Hiệp ước Toàn cầu về Trung tâm Dữ liệu Đô thị (Global Urban Data Centres Pact) đã chính thức được công bố, quy tụ 40 thị trưởng từ 20 quốc gia trên sáu châu lục, đại diện cho 90 triệu cư dân. Hiệp ước do Thị trưởng Melbourne Nick Reece và Thị trưởng Phoenix Kate Gallego đồng chủ trì, phản ánh những thách thức chung mà các thành phố trên thế giới đang phải đối mặt trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số.

Nội dung Hiệp ước

Hiệp ước đưa ra một khuôn khổ các nguyên tắc nhằm đảm bảo các trung tâm dữ liệu phát triển bền vững tại các khu vực đô thị, bao gồm:

• Tích hợp vào quy hoạch đô thị: Các cơ sở phải được xây dựng trên đất bỏ hoang hoặc chưa được sử dụng, giảm thiểu tác động đến tiếng ồn, nhiệt và ô nhiễm không khí.

• Ưu tiên năng lượng tái tạo: Không sử dụng nhiên liệu hóa thạch cho nguồn điện tại chỗ, yêu cầu bổ sung năng lượng tái tạo hoặc lưu trữ mới để đáp ứng nhu cầu điện năng.

• Giảm áp lực lên nguồn nước: Đạt tiêu chuẩn bền vững hàng đầu về phát thải và sử dụng nước, tránh phụ thuộc vào nguồn nước không tái tạo, bao gồm nước uống.

• Tái sử dụng nhiệt thải: Thu hồi và sử dụng nhiệt thải vì lợi ích cộng đồng.

• Minh bạch với cộng đồng: Các nhà phát triển phải công khai, minh bạch trong quá trình xây dựng và vận hành.

Sức ép lên hạ tầng năng lượng và nước

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và các cơ sở dữ liệu siêu quy mô (hyperscale) đang tạo ra áp lực chưa từng có lên các thành phố. Tại Melbourne, dự báo các trung tâm dữ liệu có thể tiêu thụ tới 20 tỷ lít nước (khoảng 4% nguồn nước uống của thành phố) và gây áp lực lớn lên lưới điện địa phương. Trên toàn cầu, khoảng 1/3 trong số 1.500 trung tâm dữ liệu đang được phát triển tại Mỹ được quy hoạch tại các khu vực đô thị. C40 Cities – mạng lưới lãnh đạo khí hậu toàn cầu – hiện có hơn 1.700 trung tâm dữ liệu, và con số này tiếp tục tăng nhanh.

Theo báo cáo của Hiệp hội Khí đốt Quốc tế, nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu có thể khiến sản lượng điện từ khí đốt tăng thêm khoảng 30 tỷ m³ vào năm 2030 và gần gấp đôi vào năm 2035 trong các kịch bản tăng trưởng cao.

Cạnh tranh năng lượng sạch và tác động đến hydro xanh

Sự gia tăng nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu đang tạo ra sự cạnh tranh gay gắt đối với nguồn điện sạch, làm tăng giá điện và gây khó khăn cho các nhà sản xuất hydro xanh. Ông Raffi Garabedian, CEO của Electric Hydrogen, cho biết cạnh tranh nguồn điện sạch đã trở thành một "rào cản đáng kể" đối với các dự án hydro tại Mỹ. Hydro xanh được dự báo sẽ vẫn là nguồn tài nguyên hạn chế và có giá trị cao, cần được ưu tiên cho các lĩnh vực khó giảm phát thải như thép, hóa chất và nhiên liệu hàng không, thay vì các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng.

Tại Mỹ, tín dụng thuế sản xuất hydro sạch (45V) – được xem là động lực chính cho ngành – sẽ chỉ còn áp dụng cho các dự án bắt đầu xây dựng trước năm 2028, sớm hơn 5 năm so với quy định ban đầu.

Thách thức thực thi và triển vọng

Hiệp ước mang tính tự nguyện, không phải một hiệp ước quốc tế ràng buộc về mặt pháp lý. Tính khả thi của hiệp ước phụ thuộc vào việc chuyển hóa thành các quy định địa phương và sự tham gia của ngành công nghiệp. Tuy nhiên, các thị trưởng nắm quyền kiểm soát quy hoạch đô thị và cấp phép xây dựng – họ có thể từ chối các dự án không tuân thủ khuôn khổ.

Tại châu Âu, Liên minh châu Âu đặt mục tiêu tăng gấp ba công suất trung tâm dữ liệu trong 5-7 năm tới để hỗ trợ tham vọng AI, nhưng sự tăng trưởng tại các khu vực đô thị đang bị hạn chế bởi tình trạng quá tải lưới điện, lo ngại về hiệu quả sử dụng nước và sự phản đối ngày càng tăng từ cộng đồng địa phương.

Kết luận

Sự thành công của hiệp ước đòi hỏi sự hợp tác từ các công ty điện lực khu vực, lưới điện độc lập và các quan chức chính phủ cấp cao, những người thường ưu tiên tăng trưởng kinh tế hơn các mục tiêu khí hậu địa phương. Làm thế nào để dung hòa sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu với các mục tiêu bền vững sẽ là một chủ đề nóng khi làn sóng AI tiếp tục lan rộng.