Kế toán Carbon Chặt chẽ Hơn Cho Hydro: Bảo toàn Động lực Đầu tư Nhưng Không Đảm bảo Hydro Xanh
Nghiên cứu từ Nature Communications và các tổ chức hàng đầu chỉ ra tác động hai mặt của quy định kế toán carbon đối với thị trường hydro
Ngày 16 tháng 8 năm 2026
Annie Nguyễn
Một cuộc tranh luận đang diễn ra gay gắt trong ngành công nghiệp hydro toàn cầu xoay quanh câu hỏi: liệu các quy định kế toán carbon ngày càng chặt chẽ có thực sự thúc đẩy sản xuất hydro xanh, hay vô tình tạo ra những kẽ hở cho các dự án hydro "xanh giả"? Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communications và các báo cáo từ các tổ chức uy tín đã chỉ ra rằng, trong khi các quy định chặt chẽ hơn có thể bảo toàn động lực đầu tư vào các dự án hydro điện phân, chúng không đảm bảo rằng hydro được sản xuất ra thực sự có lượng phát thải thấp.
Các nhà nghiên cứu từ MIT, Stanford và Đại học Mannheim đã phân tích tác động của các quy tắc kế toán carbon khác nhau đối với hiệu quả tài chính và khí thải của các hệ thống Power-to-Gas (PtG). Họ phát hiện rằng, trái với lo ngại thông thường, các quy tắc kế toán theo giờ (hourly accounting) - yêu cầu khớp nối chặt chẽ giữa sản xuất hydro và nguồn điện tái tạo theo từng giờ - vẫn cung cấp đủ động lực cho các nhà đầu tư, với tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) từ 8,6% đến 14,7% tùy thuộc vào giá bán hydro.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các quy tắc này cũng có thể dẫn đến cường độ carbon trung bình trong vòng đời của hydro ở mức từ 0,1 đến 8,7 kg CO₂ tương đương/kg H₂. Ở mức giá hydro cao, các nhà đầu tư có động cơ để mua thêm điện từ lưới điện tổng hợp (có thể từ nhiên liệu hóa thạch) để vận hành máy điện phân hết công suất, làm gia tăng đáng kể lượng khí thải. Hệ quả là, hydro được sản xuất có thể có cường độ carbon tương đương với hydro "xanh" (từ khí tự nhiên có thu hồi carbon), đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả thực sự của chính sách.
Một báo cáo từ Energy News chỉ ra rằng tại Liên minh Châu Âu, Đạo luật Ủy thác về Nhiên liệu Carbon Thấp (Low-Carbon Fuels Delegated Act) đã bộc lộ những sai sót trong cách tính toán khí thải. Cụ thể, việc loại trừ khí thải từ quá trình hóa lỏng, vận chuyển và tái khí hóa khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) khỏi giá trị mặc định, cùng với việc sử dụng tỷ lệ rò rỉ khí mê-tan lỗi thời, có thể dẫn đến việc đánh giá thấp đáng kể dấu chân carbon thực tế của hydro xanh. Điều này tạo ra sân chơi không bình đẳng, khiến hydro từ nhiên liệu hóa thạch (blue hydrogen) có thể cạnh tranh hơn so với hydro tái tạo (green hydrogen) mặc dù lượng phát thải thực tế cao hơn.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thiết kế chính sách đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thị trường. Một nghiên cứu trên tạp chí Energy Policy cho thấy việc áp dụng phạm vi kế toán "từ well-to-gate" (từ khai thác đến cổng nhà máy) có thể cải thiện tính công bằng của thị trường so với phạm vi "gate-to-gate" (từ cổng nhà máy). Ngoài ra, các yếu tố như giá điện, phí lưới điện, tỷ lệ sử dụng máy điện phân và số giờ vận hành đầy tải được xác định là những yếu tố quyết định hàng đầu đến khả năng cạnh tranh của hydro xanh, quan trọng hơn cả chi phí vốn cho thiết bị điện phân.
Trong bối cảnh toàn cầu đang nỗ lực xây dựng các quy tắc kế toán carbon rõ ràng và thống nhất, thông điệp từ các nghiên cứu này rất rõ ràng: các quy định chặt chẽ hơn là cần thiết, nhưng chưa đủ. Chúng cần được thiết kế một cách thông minh, kết hợp với các cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp và giải quyết các rào cản về hạ tầng và chi phí hệ thống, để đảm bảo rằng các khoản đầu tư vào hydro thực sự góp phần vào mục tiêu giảm phát thải chứ không chỉ đơn thuần là "tẩy xanh" (greenwashing).
