Karsten Capion (CONCITO): E‑fuel trong ngành hàng không có thể gây hại cho khí hậu hơn cả nhiên liệu hóa thạch, nếu không được quản lý đúng cách
Ngày 13 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Ông Karsten Capion, chuyên gia phân tích cấp cao về Hệ thống Năng lượng Tương lai của CONCITO, đã đưa ra một phép so sánh khiến giới chính sách và đầu tư năng lượng phải nhiều lần suy ngẫm: Liệu e‑fuel có thể gây hại cho khí hậu nhiều hơn cả nhiên liệu hóa thạch, nếu sản xuất từ điện than?
Hiệu quả khí hậu thua xa xe điện và CCS
Theo tính toán của ông, mỗi kWh điện dùng cho xe điện sẽ thay thế 3 kWh xăng, mỗi kWh xăng thải ra 267 gCO₂ – tương đương 800 gCO₂ tránh được trên mỗi kWh điện. Trong khi đó, mỗi kWh điện dùng trong nhà máy e‑SAF chỉ thay thế được 1/3 kWh nhiên liệu bay, tương đương khoảng 85 gCO₂ tránh được. Như vậy, hiệu quả khí hậu của e‑fuel chỉ bằng khoảng 1/9 so với xe điện.
Tuy nhiên, vấn đề nghiêm trọng nhất xảy ra khi e‑fuel được sản xuất từ lưới điện có tỷ trọng than cao. “Sạc xe điện bằng điện than (khoảng 400 gCO₂/kWh) vẫn có lợi hơn so với xe xăng, dù lợi ích chỉ còn một nửa. Ngược lại, sản xuất e‑fuel (gián tiếp) từ điện than lại gây ra lượng phát thải gấp năm lần so với lượng khí thải được tiết kiệm. Đó là một thảm họa đối với khả năng phục hồi, hành động vì khí hậu và năng lực cạnh tranh của châu Âu”, ông Capion nhấn mạnh.
Quy định RFNBO – “kẽ hở” cho phát thải cao hơn
Mặc dù EU đã ban hành các tiêu chí dành cho nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc không sinh học (RFNBO) để tránh sử dụng điện hóa thạch, nhưng các quy định này hiện không cấm sản xuất hydro khi giá điện vượt quá chi phí của một nhà máy điện khí hiệu quả. Kết quả là các nhà máy e‑fuel tìm kiếm tỷ lệ sử dụng >90 %, điều hoàn toàn không tương thích với tuyên bố chỉ sử dụng điện gió và mặt trời, vốn có hệ số công suất thấp hơn nhiều.
Hai giải pháp cho cuộc rà soát RFNBO sắp tới
Ông Capion đề xuất hai giải pháp để giải quyết vấn đề này:
-
Chuyển một phần lớn hỗ trợ từ trợ cấp sản xuất (€/kg) sang trợ cấp đầu tư (€/MW), nhằm ưu tiên công suất lớn với tỷ lệ sử dụng thấp thay vì khuyến khích chạy tối đa công suất bằng mọi giá.
-
Đưa ra tiêu chí về giá: Hydro không nên được dán nhãn xanh nếu được sản xuất bằng điện có giá cao hơn chi phí vận hành ngắn hạn của một nhà máy điện khí hiệu quả – hiện vào khoảng 115 €/MWh và dự kiến 100 €/MWh vào năm tới khi giá khí đốt hạ nhiệt.
CONCITO và đề xuất thay thế tốt hơn cho hàng không
CONCITO là viện nghiên cứu chính sách khí hậu hàng đầu Đan Mạch, nơi ông Karsten Capion phụ trách mảng hệ thống năng lượng tương lai. Trong một báo cáo trước đây, CONCITO đã chỉ ra rằng việc sử dụng CO₂ và điện xanh để sản xuất e‑fuel cho hiệu quả khí hậu kém hơn gấp đôi so với việc sử dụng riêng rẽ cho các mục đích khác (xe điện, bơm nhiệt, thép xanh…) và kết hợp lưu trữ CO₂ vĩnh viễn dưới lòng đất. Theo ông Capion, một cách tốt hơn để hàng không trung hòa carbon là trả tiền để thu giữ CO₂ từ khí quyển và lưu trữ dưới lòng đất.
Trong bối cảnh Ủy ban châu Âu đang thực hiện đợt rà soát sớm quy định RFNBO (Q2/2026), những đề xuất của CONCITO có thể định hướng chính sách khôn ngoan hơn, tránh tạo ra một “câu chuyện Molbo” – nơi nhà nông nhờ bạn bè khiêng mình vào cánh đồng để đuổi cò, hòng tránh giẫm lên hoa màu – nhưng thực chất chỉ làm mọi thứ rối ren hơn.
