IEA có thể tồn tại nếu không có Mỹ? Hay sẽ nhượng bộ trước các nhóm vận động nhiên liệu hóa thạch?
Ngày 27/2/2026
Không ai ngạc nhiên khi Tổng thống Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp định Khí hậu Paris 2015 lần nữa, và sau đó không tham dự COP30 tại Brazil vào năm 2025. Nhiều đại biểu, trong tự nhiên, thà không có Mỹ bởi vì trước đó Mỹ thường gây sức ép khiến các nước khác giảm bớt nỗ lực giảm phát thải.
Một xu hướng rộng hơn đang xuất hiện: chính quyền Trump đã rút Mỹ khỏi 66 tổ chức và hiệp định quốc tế, bao gồm cả Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Mất tài trợ từ Mỹ là một thiệt hại tài chính lớn, nhưng nhiều tổ chức vẫn có thể tiếp tục hoạt động mà không cần Mỹ.
Tại hội nghị bộ trưởng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tháng 2 năm 2026, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đã gia tăng áp lực buộc IEA loại bỏ trọng tâm về mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Ông gọi net zero là một “ảo tưởng mang tính hủy hoại” và cảnh báo rằng nếu IEA không tập trung trở lại vào an ninh năng lượng và các vấn đề năng lượng truyền thống thì Mỹ có thể rời khỏi cơ quan này. Mỹ hiện đóng góp khoảng 6 triệu USD mỗi năm, chiếm khoảng 14% ngân sách của IEA.
Ông Wright cũng nói rằng không có “cơ hội nào” để đạt được net zero — mà không nhắc tới việc chính phủ Mỹ gần như không hỗ trợ con đường đạt mục tiêu này. Trong khi đó, hầu hết các bộ trưởng khác nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyển dịch năng lượng và mục tiêu net zero toàn cầu.
Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol đáp lại một cách ngoại giao, cho rằng vẫn tồn tại những chia rẽ trong chính sách năng lượng toàn cầu, và biến đổi khí hậu đang bị hạ thấp trong chương trình chính sách.
Trong thời điểm then chốt này, IEA có hai lựa chọn chính:
-
Nhượng bộ trước yêu cầu của Mỹ và tập trung vào nhiên liệu hóa thạch, hoặc
-
Duy trì sứ mệnh rộng hơn, bao gồm cả các mục tiêu khí hậu vượt ra ngoài chính sách thiên về dầu mỏ.
Các quan sát viên như Kelly Trout (Oil Change International) cho rằng chiến thuật của ông Wright là áp lực buộc IEA nhượng bộ trước các nhóm vận động nhiên liệu hóa thạch. Một số chuyên gia nói rằng nếu Mỹ rút khỏi, IEA sẽ mất nguồn tài trợ nhưng vẫn giữ được uy tín và độc lập của mình.
Những người khác tin rằng nhiều nước sẽ tiếp tục công việc của họ mà không cần Mỹ — dù phải miễn cưỡng.
