Hydro tự nhiên: Tiềm năng năng lượng mới nhưng cần cân bằng giữa kỳ vọng và thực tế
Ngày: 10 tháng 6 năm 2026
Tác giả: Annie Nguyễn
Hoàng gia Vương quốc Anh (Royal Society) vừa công bố báo cáo mang tiêu đề "Natural hydrogen: future energy and resources" (Hydro tự nhiên: năng lượng và tài nguyên tương lai), khám phá tiềm năng mới nổi của nguồn hydro xuất hiện tự nhiên trong lòng đất như một nguồn năng lượng carbon thấp khả thi trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Vương quốc Anh. Báo cáo nhấn mạnh rằng, mặc dù hydro tự nhiên có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, nhưng cần có sự đánh giá khoa học nghiêm túc để tránh "cơn sốt vàng" thái quá.
Hydro tự nhiên, còn được gọi là hydro trắng (white hydrogen) hoặc hydro vàng (gold hydrogen), là hydro được hình thành trong các tầng đá và đất của vỏ Trái Đất thông qua các quá trình địa hóa và sinh học, không có sự can thiệp của con người. Các cơ chế sản sinh chính bao gồm quá trình serpentin hóa (phản ứng giữa nước và đá giàu sắt) và quá trình phân giải phóng xạ (nước bị phân tách bởi bức xạ tự nhiên từ đá chứa urani, thori hoặc kali). Hydro sau đó có thể tích tụ trong các bể chứa dưới bề mặt, tồn tại cùng với các khí như mêtan, nitơ và heli.
Theo báo cáo, hydro tự nhiên đã được phát hiện với nồng độ nhỏ tại nhiều quốc gia bao gồm Mỹ, Pháp, Canada và Australia. Tuy nhiên, cho đến nay chỉ có duy nhất một địa điểm là Bourakébougou, Mali, đang sản xuất với số lượng thương mại. Tiến sĩ Barbara Sherwood Lollar, Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Royal Society và là tác giả chính của báo cáo, cho biết: "Hydro là một ngành công nghiệp trị giá 135 tỷ đô la Mỹ và là thành phần chính trong các ngành công nghiệp quan trọng như sản xuất phân bón. Khi thế giới tìm kiếm các lựa chọn năng lượng sạch hơn, hydro tự nhiên có thể cung cấp một giải pháp bổ sung chi phí thấp, carbon thấp vào bộ công cụ năng lượng của chúng ta".
Về mặt ứng dụng, hydro tự nhiên có thể được sử dụng cho cùng một loạt các mục đích như các dạng hydro khác, bao gồm cung cấp năng lượng cho các quy trình công nghiệp, sản xuất phân bón và amoniac, lưu trữ năng lượng và làm nhiên liệu cho vận tải hạng nặng. Tại các khu vực có cơ sở hạ tầng và nhu cầu công nghiệp hiện có, hydro tự nhiên có thể là một giải pháp thay thế carbon thấp, chi phí thấp so với các nguồn hydro được sản xuất nhân tạo.
Mặc dù chiến lược hydro của Vương quốc Anh hiện đang tập trung vào hydro xanh và hydro lam, báo cáo đã xác định một số khu vực địa chất tiềm năng, bao gồm Scotland và Cornwall, nơi có thể tích tụ một lượng đáng kể hydro tự nhiên. Tuy nhiên, hiện chưa có cơ sở dữ liệu nào để đánh giá sự xuất hiện của hydro tự nhiên tại Anh và chưa có bất kỳ hoạt động thăm dò phối hợp nào trên toàn quốc diễn ra. Rào cản về khung pháp lý và cấp phép cũng đang là trở ngại lớn cho việc thăm dò.
Báo cáo cũng đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ rằng, mặc dù hydro tự nhiên có tiềm năng hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng, những tuyên bố về nguồn cung vô hạn và tái tạo là không có cơ sở. Giáo sư Sherwood Lollar nhấn mạnh: "Đây không phải là một cơn sốt vàng. Khi sự quan tâm ngày càng tăng, chúng ta cần đảm bảo rằng bằng chứng vẫn là trọng tâm của cuộc thảo luận. Chúng ta cần khoa học vững chắc, dữ liệu tốt và một cái nhìn thực tế về những gì có thể để đảm bảo sự cường điệu không vượt quá tầm kiểm soát".
Các hoạt động thăm dò hydro tự nhiên đang được tiến hành tại một số quốc gia, bao gồm Mỹ, Canada, Australia và các khu vực của châu Âu, với hầu hết các nỗ lực do các công ty tư nhân dẫn đầu. Tại Pháp, hydro tự nhiên đã được tìm thấy tại các địa điểm ở dãy núi Pyrenees, và tại Nam Australia, các giấy phép thăm dò chuyên dụng đã được cấp. Báo cáo kết luận rằng, nghiên cứu và thăm dò phối hợp để khám phá lượng hydro tồn tại dưới lòng đất, vị trí có thể tìm thấy và cách khai thác an toàn sẽ rất quan trọng để hiểu được vai trò mà hydro tự nhiên có thể đóng góp cho một tương lai năng lượng carbon thấp.
