Hydro Trắng: Nghiên Cứu Mới Làm Dấy Lên Hoài Nghi Về Tiềm Năng Tái Tạo Của Nguồn Năng Lượng Tự Nhiên
Công trình công bố trên Nature Communications chỉ ra tốc độ hình thành hydro tự nhiên thấp hơn nhiều so với các ước tính trước đây, đặt ra câu hỏi về khả năng khai thác quy mô lớn
Ngày 17 tháng 8 năm 2026
Annie Nguyễn
Hydro trắng, nguồn năng lượng hydro hình thành tự nhiên từ các phản ứng địa chất trong lòng đất, từ lâu đã được giới khoa học và công nghiệp kỳ vọng là một "quân bài tẩy" cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây vừa đưa ra những tính toán thực tế đầu tiên, làm dấy lên hoài nghi về khả năng tái tạo nhanh chóng và tiềm năng khai thác quy mô lớn của nguồn năng lượng này.
Nghiên cứu do Viện Địa vật lý Ứng dụng LIAG (Hannover, Đức) dẫn đầu, với sự tham gia của các nhà khoa học đến từ nhiều quốc gia, đã được công bố trên tạp chí uy tín Nature Communications. Thay vì chỉ dựa trên ước tính lý thuyết về khối lượng đá phản ứng, nhóm nghiên cứu đã tích hợp các yếu tố vật lý và hóa học phức tạp như nhiệt độ, nguồn cung cấp nước, tốc độ phản ứng và mức độ bão hòa hydro trong chất lỏng để xây dựng mô hình tính toán gần với thực tế hơn.
Kết quả cho thấy sự chênh lệch đáng kể so với các dự báo trước đây. Tại dãy núi Pyrenees phía Tây, nơi trước đó được dự đoán có thể tạo ra hàng trăm nghìn đến hàng triệu tấn hydro mỗi năm, sản lượng thực tế theo mô hình mới chỉ đạt khoảng 308 tấn/năm. Tại khu vực Bắc California, con số tương ứng là khoảng 515 tấn/năm. Như vậy, tốc độ hình thành thực tế thấp hơn tới vài bậc so với các ước tính lạc quan trước kia.
Các nhà khoa học xác định hai yếu tố chính kìm hãm quá trình sản xuất hydro tự nhiên. Thứ nhất, nước thấm vào đá sẽ nhanh chóng bị bão hòa hydro hòa tan, làm chậm hoặc ngừng phản ứng hóa học cho đến khi có nước mới thay thế. Thứ hai, tại những khu vực như Bắc California, phần lớn đá đã bị biến đổi, làm giảm diện tích bề mặt tươi tiếp xúc với nước để tiếp tục phản ứng. Chính những "van tiết lưu" tự nhiên này khiến tốc độ sản xuất hydro ở mức khiêm tốn.
Dù vậy, các tác giả nghiên cứu vẫn giữ quan điểm thận trọng và không loại trừ khả năng tồn tại các mỏ hydro trắng có giá trị kinh tế. Bởi dù tốc độ tái tạo chậm, hydro có thể tích tụ dần trong các bẫy địa chất qua hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn năm, tạo thành các thể tích có thể khai thác được. Một điểm khác biệt quan trọng là phương pháp và quy mô: trong khi một nhà máy điện phân công nghiệp của BASF tại Đức có thể sản xuất tới 8.000 tấn hydro/năm, thì các mỏ hydro tự nhiên lại cần thời gian địa chất cực kỳ lâu dài để tích lũy. Nghiên cứu mới này đặt ra yêu cầu cần có sự đánh giá thận trọng và chính xác hơn về tiềm năng thực sự của hydro trắng, đồng thời định hướng các nỗ lực thăm dò vào những khu vực có sự kết hợp giữa địa chất thuận lợi và điều kiện hình thành bẫy chứa lý tưởng.
