Hydro tại châu Âu: Cần ít ý thức hệ hơn và nhiều tư duy kỹ thuật hệ thống hơn
Tác giả: Javier Rubio
Năng lượng & Hydro | Diễn giả & Phó Chủ tịch Điều hành - Hiệp hội Kỹ thuật Đường ống (Houston, Hoa Kỳ) | Cán bộ Liên lạc & Nhóm H2, IMechE Vương quốc Anh | Chính phủ Khu vực Tây Ban Nha (Năng lượng & Môi trường)
Viện Kỹ sư Cơ khí. Đại học Seville Cadiz, Andalusia
Ngày: 13 tháng 01 năm 2026
Những tranh luận gần đây xoay quanh chiến lược hydro của châu Âu đang ngày càng gay gắt, đặc biệt sau các ý kiến cho rằng mạng lưới đường ống hydro của Liên minh châu Âu bị đầu tư quá mức, thiếu hiệu quả kinh tế và có nguy cơ trở thành tài sản mắc kẹt do nhu cầu hydro sẽ chỉ giới hạn trong một số ít lĩnh vực công nghiệp.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này bị cho là quá hẹp và chưa phản ánh đầy đủ vai trò hệ thống của hydro trong quá trình chuyển dịch năng lượng tại châu Âu.
Thực tế, nhu cầu hydro cho xe du lịch khó có khả năng phát triển mạnh tại châu Âu. Nhưng điều đó không đồng nghĩa hydro mất đi vai trò chiến lược. Thay vào đó, hydro đang được định vị lại để phục vụ những lĩnh vực mà nó mang lại giá trị thực sự, đặc biệt là các ngành khó khử carbon.
Không thể phủ nhận rằng châu Âu đã từng đánh giá quá cao nhu cầu hydro trong giai đoạn đầu. Thay vì mở rộng mạng lưới từ các trung tâm nhu cầu hiện hữu, nhiều quốc gia lựa chọn xây dựng trước “xương sống hydro” nhằm kích thích và neo giữ nhu cầu trong tương lai. Phần lớn các quyết định này được đưa ra trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và áp lực địa chính trị chưa từng có, khi ưu tiên hàng đầu không còn là tối ưu hóa thị trường mà là an ninh năng lượng, khả năng chống chịu và tự chủ chiến lược.
Một yếu tố quan trọng khác thường bị bỏ qua là phần lớn hạ tầng hydro tại châu Âu dựa trên việc chuyển đổi hoặc chuẩn bị sẵn các đường ống khí tự nhiên hiện hữu. Các tuyến ống này vẫn có thể tiếp tục sử dụng cho khí tự nhiên hoặc các hỗn hợp chuyển tiếp, qua đó làm giảm đáng kể rủi ro tài sản mắc kẹt và thay đổi đáng kể bài toán chi phí.
Trong ngành thép, các chiến lược như tối đa hóa sử dụng thép phế, nhập khẩu sắt sạch hoặc dùng nhiên liệu chuyển tiếp có thể làm hạn chế nhu cầu hydro trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các động lực toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Trung Quốc đã vận hành thương mại các nhà máy thép xanh và sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI) ở quy mô lớn, tạo ra một thị trường mới mà châu Âu hoàn toàn có thể và cần chủ động tham gia.
Quan trọng hơn cả, giá trị chiến lược lớn nhất của hydro tại châu Âu nằm ở vai trò lưu trữ năng lượng quy mô lớn. Khi gần 70% sản lượng điện của châu Âu đã là điện phát thải thấp hoặc bằng không, hydro trở thành công cụ then chốt để hấp thụ lượng điện tái tạo dư thừa và cho phép lưu trữ theo mùa, đặc biệt thông qua các hang muối – mô hình đã được triển khai thành công tại Mỹ. Hydro tái tạo lưu trữ sau đó có thể được sử dụng cho phát điện ổn định và cung cấp nhiên liệu sạch cho các lĩnh vực khó thay thế như vận tải biển và công nghiệp nặng.
Để phát huy vai trò này, các chính phủ châu Âu được cho là cần vượt ra khỏi vai trò điều tiết đơn thuần, trở thành đối tác dài hạn của thị trường. Điều này bao gồm đẩy nhanh thủ tục cấp phép, hỗ trợ hình thành thị trường giai đoạn đầu và áp dụng cách tiếp cận tích hợp, liên kết quy hoạch năng lượng, nước và hạ tầng thay vì tiếp tục vận hành theo các “ốc đảo” chính sách riêng lẻ.
Kết luận lại, hydro sẽ không phải là giải pháp vạn năng như một số kỳ vọng ban đầu. Tuy nhiên, trong các lĩnh vực phù hợp như phân bón, thép, vận tải biển, công nghiệp nặng, phát điện ổn định, lưu trữ năng lượng và các ngành khó khử carbon, hydro vẫn sẽ là giải pháp mang tính quyết định đối với quá trình chuyển dịch năng lượng của châu Âu.
