Gunar Hering (Enertrag) và Marco Raffinetti (Hyphen): ‘Châu Âu phải ngừng thay thế sự phụ thuộc này bằng một sự phụ thuộc khác’
Ngày 13 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Trong bài phân tích mới đăng trên Tagesspiegel Background, ông Gunar Hering (CEO Enertrag) và ông Marco Raffinetti (người đứng đầu Hyphen Hydrogen Energy tại Namibia) đưa ra cảnh báo chiến lược: Châu Âu đang có nguy cơ thay thế sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch bằng một sự phụ thuộc mới vào nhập khẩu năng lượng xanh, nếu không xây dựng một hệ thống cung ứng đa dạng và bền vững ngay từ đầu.
Sự mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng hiện tại
Theo hai tác giả, Nhật Bản phụ thuộc 95% dầu mỏ và 11% LNG vào Trung Đông, Hàn Quốc phụ thuộc 70% dầu thô và 20% LNG vào khu vực vịnh Ba Tư, và châu Âu, dù đã giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga, vẫn chịu tác động nặng nề từ cú sốc giá năng lượng. Sự mong manh này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng, mà còn lan đến hệ thống lương thực toàn cầu, khi sản xuất phân bón phụ thuộc chặt chẽ vào giá khí đốt. Trung Đông hiện chiếm gần 50% xuất khẩu urê và 30% xuất khẩu amoniac toàn cầu – một thực tế cho thấy an ninh năng lượng và an ninh lương thực gắn kết chặt chẽ hơn nhiều so với các tranh luận chính trị hiện nay.
Hydro xanh: Cơ hội đa dạng hóa, không phải thay thế ‘chủ nợ’ khác
Các tác giả nhấn mạnh: Không giống như năng lượng hóa thạch phân bố theo địa chất, hydro xanh phân bố theo khí tượng – có thể sản xuất ở bất kỳ nơi nào có năng lượng tái tạo với chi phí cạnh tranh. Đây là cơ hội để châu Âu đa dạng hóa các mối quan hệ cung ứng một cách có chủ đích, thay vì chỉ thay thế sự phụ thuộc này bằng một sự phụ thuộc khác.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này đang diễn ra quá chậm. Sản xuất hydro xanh đòi hỏi vốn đầu tư lớn và sự chắc chắn về nhu cầu dài hạn. Trong khi các nước sản xuất tiềm năng đang đẩy mạnh chiến lược, thì sự không chắc chắn về nhu cầu tương lai tại châu Âu đang làm chậm các quyết định đầu tư.
‘Vòng luẩn quẩn’ của sự không chắc chắn
Một vấn đề cốt lõi khác được chỉ ra là: Người mua biết rằng các dự án sau sẽ rẻ hơn do hiệu ứng học hỏi và quy mô, do đó họ không sẵn sàng ký hợp đồng dài hạn với giá cao hiện tại. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: sự không chắc chắn dẫn đến chi phí tài chính cao hơn, làm tăng giá thành sản phẩm, từ đó lại kìm hãm nhu cầu.
Giải pháp: CfD kết hợp hạn ngạch
Theo các tác giả, châu Âu đã có kinh nghiệm mở rộng quy mô năng lượng tái tạo thành công nhờ Hợp đồng chênh lệch (Contracts for Difference – CfD). Mô hình này có thể được áp dụng cho hydro xanh và amoniac, giảm rủi ro về giá và chi phí vốn. Tuy nhiên, CfD một mình chưa đủ. Cần kết hợp với hạn ngạch tiêu thụ bắt buộc (quotas) để tạo ra nhu cầu tối thiểu đáng tin cậy. Khi cả hai công cụ hoạt động song hành: hạn ngạch tạo ra nhu cầu thực tế, và CfD đảm bảo sự ổn định về giá và doanh thu cần thiết cho các dự án.
Lợi ích kép cho châu Âu và các nước đối tác
Nếu được thiết kế đúng đắn, các công cụ này còn có thể kết nối với các mục tiêu công nghiệp, ví dụ yêu cầu sử dụng công nghệ và linh kiện châu Âu trong chuỗi giá trị. Các nước như Namibia, với tài nguyên gió và mặt trời dồi dào, có thể trở thành đối tác chiến lược nếu nhận được tín hiệu nhu cầu rõ ràng từ các nước nhập khẩu.
Kết luận được hai tác giả nhấn mạnh: “Cuối cùng, vấn đề không phải là công nghệ có tồn tại hay không, mà là các chính phủ có sẵn sàng tạo ra khuôn khổ cần thiết để mở rộng quy mô hay không. Châu Âu có các công cụ chính sách. Điều còn bỏ ngỏ là liệu chúng có được sử dụng kịp thời hay không, hay liệu chúng ta sẽ tiếp tục thay thế sự phụ thuộc này bằng một sự phụ thuộc khác.”
