Góc nhìn IFC về Tài chính Xanh cho Năng lượng và Đánh giá của VAHC về Hydrogen, Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026
Ngày 08 tháng 8 năm 2026
Annie Nguyễn, Ban Thư ký VAHC
1. Bối cảnh: Cuộc đua vốn xanh toàn cầu và vị thế của Việt Nam
Tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 do VIFC-HCM, Nam Á Bank và FiinGroup tổ chức và GGGI đồng hành, ông Paul Xavier, Chuyên gia Chương trình của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) – thành viên Nhóm Ngân hàng Thế giới, đã có bài trình bày quan trọng về dòng vốn xanh toàn cầu và cơ hội cho Việt Nam.
Ông Paul Xavier, Cán bộ Chương trình, Tổ chức Tài chính Quốc tế - IFC (World Bank) chia sẻ tại sự kiện
Theo ông Xavier, vốn xanh đã chuyển mình từ một phân khúc ngách thành nguồn tài trợ và đầu tư chủ đạo trên toàn cầu. Tính đến quý 1/2026, tổng phát hành trái phiếu bền vững gắn nhãn lũy kế toàn cầu đạt 7,25 nghìn tỷ USD, trong khi tổng tài sản quản lý (AUM) của các quỹ bền vững đạt 3,51 nghìn tỷ USD. Trái phiếu xanh chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 64% tổng phát hành trái phiếu gắn nhãn trong quý 1/2026.
Tuy nhiên, các thị trường mới nổi chỉ đóng góp khoảng 15% tổng phát hành trái phiếu bền vững gắn nhãn toàn cầu, trong khi khu vực công chiếm 25% tại các thị trường mới nổi so với 43% tại các thị trường phát triển. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng rất lớn cho Việt Nam và các nước đang phát triển.
2. Thực trạng và thách thức: Vốn không khan hiếm, mà thiếu dự án đạt chuẩn
Ông Xavier nhấn mạnh một thực tế quan trọng: thị trường hiện không thiếu vốn cho các dự án phát triển bền vững. Nhà đầu tư trên toàn thế giới đang tích cực tìm kiếm cơ hội đầu tư bền vững. Câu hỏi then chốt không còn là "có vốn hay không" mà là "tại sao vốn chảy vào một số thị trường dễ dàng hơn những thị trường khác?" .
Theo ông, khi thị trường tài chính bền vững phát triển với nhiều công cụ hơn, nhà đầu tư cần một "ngôn ngữ chung" để đánh giá dự án. Việc thiếu một hệ thống phân loại xanh (taxonomy) và các tiêu chuẩn đánh giá thống nhất khiến các nhà đầu tư quốc tế khó khăn trong việc ra quyết định. Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg về Danh mục phân loại xanh của Việt Nam là bước tiến quan trọng, không chỉ ban hành chính sách mà còn góp phần cải thiện hạ tầng thị trường tài chính, tạo điều kiện thu hút vốn tư nhân và đầu tư quốc tế .
3. Năng lượng và nhu cầu tài chính khí hậu tại Việt Nam
Theo IFC, Việt Nam sẽ cần khoảng 368 tỷ USD tài trợ khí hậu đến năm 2040, trong đó:
-
254 tỷ USD cho thích ứng/chống chịu: nâng cấp hạ tầng công và tư, bảo vệ nhóm dân cư dễ tổn thương.
-
114 tỷ USD cho giảm nhẹ/khử carbon: chuyển đổi năng lượng, giao thông, nông nghiệp và công nghiệp để đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 .
Do nguồn lực công hiện huy động được chỉ chiếm khoảng 2% GDP mỗi năm, việc huy động vốn tư nhân sẽ là yếu tố then chốt để đạt các mục tiêu đầy tham vọng của Việt Nam.
Các ngành ưu tiên cho tài chính khí hậu bao gồm: năng lượng, giao thông, nông nghiệp, sản xuất, xây dựng. Trong đó, IFC đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của tài chính chuyển đổi (transition finance) – “trụ cột thứ hai” bên cạnh tài chính xanh, để hỗ trợ các ngành khó giảm phát thải như thép, xi măng, hóa chất, vận tải hạng nặng trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp. Năm 2026 được dự báo là năm bùng nổ của thị trường trái phiếu chuyển đổi, với khoảng 40 tỷ USD, gần gấp đôi mức kỷ lục 21 tỷ USD của năm 2024 .
4. Đánh giá của VAHC sau Hội nghị: Tiềm năng và lộ trình cho Hydro xanh tại Việt Nam
Mặc dù ông Xavier không trực tiếp đề cập đến hydro trong bài trình bày, các thông điệp từ IFC mang lại những gợi ý quan trọng cho ngành hydro tại Việt Nam:
Thứ nhất, hydro xanh nằm trong nhóm các lĩnh vực năng lượng tái tạo cần nguồn vốn lớn và dài hạn, do đó các công cụ tài chính chuyển đổi như trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu liên kết bền vững (SLB) và tài chính hỗn hợp sẽ là chìa khóa để huy động vốn. Khung Hướng dẫn Trái phiếu Chuyển đổi Khí hậu của ICMA (tháng 11/2025) tạo ra khung chuyên biệt đầu tiên cho các ngành khó giảm phát thải, trong đó có các dự án hydro.
Thứ hai, bài học về minh bạch và tiêu chuẩn hóa từ IFC đặc biệt phù hợp với hydro xanh. Việc thiết lập các tiêu chuẩn đánh giá, đo lường và báo cáo (MRV) cho các dự án hydro là yếu tố then chốt để thu hút vốn quốc tế. Các sáng kiến như Hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế (IMFC) của VIFC-HCMC có thể là kênh dẫn vốn tiềm năng cho các dự án hydro trong lĩnh vực vận tải biển và logistics.
Thứ ba, các chính sách hỗ trợ của Chính phủ Việt Nam đang tạo nền tảng tích cực. Theo IFC, Chính phủ dự kiến hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho dự án xanh, tuần hoàn và ESG (áp dụng từ năm 2026) – cơ chế này hoàn toàn có thể áp dụng cho các dự án hydro xanh. Đồng thời, các chương trình hợp tác quốc tế như Chương trình Tài chính Xanh do GIZ và IFC hỗ trợ đang đào tạo và xây dựng năng lực cho các chuyên gia tài chính trong lĩnh vực hydro xanh.
VAHC sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa các nhà đầu tư quốc tế và doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế cho các dự án hydro tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ xây dựng các dự án hydro đạt chuẩn để tiếp cận các nguồn vốn xanh toàn cầu.
Tham khảo: Hoạt động tài trợ dự án hydro xanh và dẫn xuất của IFC
Dưới đây là tổng hợp các hoạt động tài trợ của IFC cho các dự án hydro xanh và dẫn xuất hydro trên toàn cầu:
1. Ấn Độ: Khoản đầu tư trực tiếp đầu tiên vào hydro xanh
Tháng 6/2026, IFC đã dẫn dắt khoản đầu tư vốn cổ phần trị giá 105 triệu USD vào Hygenco Green Energies – đánh dấu khoản đầu tư trực tiếp đầu tiên vào hydro xanh tại Ấn Độ của IFC và các đối tác.
Cơ cấu khoản đầu tư:
-
IFC: 25 triệu USD từ tài khoản riêng
-
Siemens Financial Services: 25 triệu USD
-
Fullerton Carbon Action Fund: 30 triệu USD
-
Clean Technology Fund (CIF): 20 triệu USD (quỹ hỗn hợp do IFC quản lý)
-
Frontier Opportunities Fund (Chính phủ Đức): 5 triệu USD (quỹ hỗn hợp do IFC quản lý)
Khoản đầu tư sẽ hỗ trợ Hygenco xây dựng 3-4 nhà máy mới trong giai đoạn 2026-2027, mở rộng mô hình "Hydrogen-as-a-Service" và sản xuất hydro xanh và các dẫn xuất (bao gồm amoniac xanh) để cung cấp cho các ngành công nghiệp khó giảm phát thải.
Hygenco đã khởi công xây dựng cơ sở amoniac xanh tại Odisha vào tháng 6/2025 và đang hợp tác với Mitsubishi Heavy Industries về nghiên cứu xuất khẩu sang Singapore.
2. Nigeria: Hợp tác phát triển nhà máy methanol và amoniac
IFC đang hợp tác với Africa Finance Corporation (AFC) và Blackrose để phát triển nhà máy methanol lớn nhất châu Phi tại Akwa Ibom, Nigeria.
Dự án được triển khai theo hai giai đoạn, mỗi giai đoạn công suất 1,8 triệu tấn/năm. Giai đoạn đầu sản xuất methanol carbon thấp, trong khi giai đoạn hai mở rộng sang sản xuất amoniac.
3. Hợp tác chiến lược toàn cầu
IFC đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) với Técnicas Reunidas để thúc đẩy khử carbon tại Đông Âu, bao gồm phát triển các công nghệ carbon thấp dọc theo chuỗi giá trị hydro như amoniac xanh và e-methanol.
Tại châu Phi, IFC hợp tác với Masdar để phát triển nền tảng hydro xanh cho các thị trường mới nổi, trong đó có dự án hydro xanh 4 GW tại Ai Cập (hợp tác với Hassan Allam Utilities).
4. Sáng kiến hỗ trợ toàn cầu
Theo báo cáo của World Bank, IFC là một trong những nhà cung cấp tài trợ ưu đãi lớn nhất cho hydro tại các thị trường mới nổi (khoảng 2 tỷ USD vào năm 2023).
