Endeavour và trung tâm dữ liệu chạy hydro của tương lai: “Nghiền nát” metan, thu giữ carbon rắn, loại bỏ CO₂
*Bài: Annie Nguyễn – Ngày 31/05/2026*
Khi ngành công nghiệp AI và trung tâm dữ liệu tiêu thụ ngày càng nhiều điện năng – dự kiến chiếm tới 3% tổng năng lượng toàn cầu vào năm 2030, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) – áp lực cắt giảm phát thải đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, công ty đổi mới hạ tầng có trụ sở tại Hoa Kỳ Endeavour đang giới thiệu một giải pháp khác biệt: sử dụng hydro sản xuất từ quy trình bẻ gãy metan (methane cracking) để cấp nguồn cho các trung tâm dữ liệu, đồng thời thu giữ carbon ở dạng rắn, không thải ra khí quyển.
Công nghệ Pact: Hydro sạch, carbon rắn, không phát thải
Trọng tâm của chiến lược là hệ thống mang tên Pact, hoạt động dựa trên công nghệ nhiệt phân metan (methane pyrolysis). Khác với sản xuất hydro bằng điện phân vốn tiêu tốn lượng điện lớn, Pact sử dụng một lò phản ứng xúc tác nhiệt độ thấp để tách hydro từ khí metan (có thể là khí tự nhiên hoặc khí sinh học). Điểm đặc biệt: carbon trong metan được chuyển hóa thành than chì rắn (graphite) thay vì thải ra dưới dạng CO₂ như các phương pháp sản xuất hydro truyền thống.
Ông Jakob Carnemark, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Endeavour, giải thích: “Hệ thống Pact được thiết kế để cung cấp nguồn điện an toàn, có thể dự đoán được, hoạt động liên tục với lượng phát thải rất thấp, được chứng nhận. Nó có khả năng cung cấp điện có thể mở rộng từ hàng trăm kW đến hàng trăm MW – quy mô phù hợp cho trung tâm dữ liệu AI.”
Biến carbon từ “vấn đề” thành “tài nguyên”
Thay vì xử lý carbon như một chất thải, Pact biến nó thành sản phẩm phụ có giá trị. Công nghệ này tạo ra graphite chất lượng cao có thể được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp, từ sản xuất pin, chất bán dẫn, luyện kim đến vật liệu xây dựng. Điều này không chỉ loại bỏ hoàn toàn phát thải CO₂ trong quá trình sản xuất hydro mà còn mở ra dòng doanh thu mới, cải thiện kinh tế tổng thể của dự án.
Giải pháp này đặc biệt phù hợp với bối cảnh hiện tại khi việc kết nối lưới điện mới có thể mất tới 5-7 năm ở nhiều khu vực trên thế giới. Các hệ thống Pact được thiết kế dạng mô-đun, có thể triển khai nhanh trực tiếp tại chân công trình, cung cấp nguồn điện ổn định, carbon thấp mà không phụ thuộc vào lưới điện quốc gia. Công nghệ này có thể hoạt động ở công suất nhỏ tới 5 MW hoặc mở rộng lên cấp độ gigawatt, phù hợp cho cả cơ sở riêng lẻ và các khuôn viên siêu quy mô. Hydro được sản xuất theo yêu cầu (just-in-time), giảm nhu cầu về cơ sở hạ tầng lưu trữ hoặc vận chuyển quy mô lớn.
Hợp tác với EBNER và các thử nghiệm thực tế
Công nghệ đã được thử nghiệm trong khuôn khổ hợp tác với chuyên gia hydro công nghiệp EBNER tại cơ sở của họ ở Ohio. Ông Herbert Gabriel, Giám đốc điều hành của EBNER, nhận xét: “Đây là một cột mốc quan trọng đối với ngành công nghiệp hydro. Hệ thống Pact làm giảm đáng kể dấu chân môi trường của hydro gốc hóa thạch thông thường và khắc phục các thách thức về khả năng mở rộng của các hệ thống dựa trên điện phân.”
Tương lai của trung tâm dữ liệu “phi carbon”
Khi các siêu máy tính và hạ tầng AI tiêu thụ năng lượng ngày càng lớn, các giải pháp như Pact đang chứng minh rằng có thể đạt được mục tiêu trung hòa carbon mà không cần chờ đợi lưới điện xanh hóa hoàn toàn. Endeavour tin rằng công nghệ bẻ gãy metan có thể đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn chuyển tiếp, tận dụng cơ sở hạ tầng khí đốt hiện có để sản xuất hydro sạch, đồng thời thu giữ carbon hữu ích. Cách tiếp cận “vừa chạy vừa chuyển đổi” này được xem là chìa khóa để các trung tâm dữ liệu có thể duy trì hoạt động và mở rộng quy mô mà vẫn đảm bảo cam kết khí hậu.
Bài viết cũng đề cập rằng ECL – một startup khác từng đạt ba giải thưởng bền vững với mô hình trung tâm dữ liệu chạy bằng hydro (đã được đề cập trong một tin riêng) – đang thúc đẩy mô hình hydro tương tự, nhưng với công nghệ và chiến lược thương mại khác biệt, cho thấy xu hướng rõ ràng: hydro đang trở thành trụ cột cho các trung tâm dữ liệu bền vững của tương lai.
