Đường ray không khí thải: Điện khí hóa và pin lên ngôi, hydro trở thành giải pháp ngách
Annie Nguyễn
Ngày 3 tháng 7 năm 2026
Các nghiên cứu kinh tế - kỹ thuật mới đây ở châu Âu và Bắc Mỹ đang thay đổi kỳ vọng về vai trò của hydro trong lĩnh vực đường sắt, chỉ ra rằng hiện chưa có đủ cơ sở kinh doanh để phát triển các đoàn tàu đầu máy hydro quy mô lớn. Theo bài đăng trên The Traveler, so với các mô hình trước đây coi hydro là giải pháp thay thế xanh cho diesel, các báo cáo hiện nay cho thấy trên hầu hết các tuyến đường, việc sử dụng trực tiếp điện tái tạo qua đường dây điện khí hóa hoặc pin sẽ hiệu quả hơn nhiều so với chuyển đổi sang hydro, vận chuyển và sử dụng trong pin nhiên liệu.
Ba rào cản chính được chỉ ra làm suy yếu hiệu quả kinh tế của hydro là: hiệu quả năng lượng thấp do tổn thất trong sản xuất, nén và lưu trữ; chi phí hạ tầng lớn cho các trạm tiếp nhiên liệu và nâng cấp an toàn; và sự không chắc chắn về giá nhiên liệu hydro trong tương lai. Trong khi đó, các đoàn tàu chạy pin (battery multiple units) đang tiến triển từ các dự án thí điểm sang các đơn hàng thương mại, đặc biệt tại Đức và Áo, phù hợp với các tuyến khu vực có cự ly ngắn và trung bình (dưới 200-300 km) nhờ hiệu suất năng lượng cao và chi phí vận hành thấp hơn diesel và hydro.
Sự đồng thuận chiến lược đang hình thành từ các báo cáo và hội nghị ngành gần đây ưu tiên: điện khí hóa cho các tuyến có mật độ lưu lượng và vốn đầu tư phù hợp, pin để lấp đầy các khoảng trống mà việc kéo dây quá tốn kém, và hydro được xếp vào nhóm thứ ba, dành riêng cho các tuyến đường dài, tải trọng nặng, địa hình khó khăn hoặc nơi công suất lưới điện hạn chế. Kết luận cho thấy, để đạt được mục tiêu không phát thải ròng, ngành đường sắt toàn cầu sẽ dựa vào sự kết hợp các giải pháp, trong đó điện khí hóa và pin là nền tảng chính, còn hydro chỉ đóng vai trò chuyên biệt cho các trường hợp cụ thể.
